Ek wens

deur Elmi Smith

Ek wens ek kon die dae van die week losskroef en uitruil soos ek wou.

Ek wens ek kon die jaar begin met sneeu in my voortuin en ’n seestrand by my agterdeur.

Ek wens ek kon in twee verdeel en met myself argumenteer totdat ek wen.

Ek wens ek kon ’n reënwolk reg bo my kop bestel wat my verskans teen hierdie versengende hitte wat taai sweet onder my borste opdam en dan walbreek om kielierig in my naaltjie saam te koek.

Ek wens ek kon vlieg sonder vlerke en sonder ’n vlieënierbril met gewone klere aan en sonder dat die wind die trane uit my oë waai.

Ek wens ek kon vir die Jan Frederik vra wat hom besiel om gereeld by die deur in te stap, in die kombuis rond te stap, per geleentheid met die trap op te stap en dan doodluiters weer uit te stap. Ek sou ook graag wou weet of hy van die saad hou wat ek daagliks vir hom uitsit en hoekom hy soms so peinsend na my kyk. Dit sal ook gaaf wees om te weet of hy my al vergewe het dat ek sy familielid wat gereeld op ons kombuisvloer kom skyt het, met ’n slap riem gevang en na ’n naburige woonbuurt verban het.

Ek wens ek kan op ’n oomblik se ingewing dieselfde saligheid ervaar as wanneer ’n kleinkind se arms om my vou of een in ’n glimlag uitbars.

Ek wens daar was nie iets soos honger nie. Ek wens almal het genoeg gehad om te eet. En te drink. En ’n dak oor hul kop. Maar veral genoeg om te drink.

Ek wens ek kon alles onthou wat my ma gesê het. Meestal onthou ek net “do what you do do well” en “natuurlik kan jy” en “as jy nie iets goeds kan sê nie, bly eerder stil” en “jy is darem baie slim” en “jy is nie bang vir werk nie, jy lê dan langs dit en slaap”. Ek wens ek kon nog baie-baie kere vir my ma en pa sê hoe onvervangbaar hulle is.

Ek wens ek kon bier drink sonder om vet te word. Regte bier, nie afgeroomde bier nie. Ek wens dit was aanvaarbaar om jou oggendkoffie vir ’n yskoue bier te verruil. Of nee wag, dit gaan nie werk nie want ek gaan nie my beskuit in die bier wil doop nie.

Ek wens die familie kon meer gereeld saam braai. Ook die in Perth en London en San Francisco.

Ek wens ek kon worry oor môre of oormôre of oor wat gaan gebeur of oor wat nie gaan gebeur nie sodat ek meer simpatie kon hê met mense wat aanmekaar beswaard is. Ek worry nie eers oordat ek nie worry nie want om te worry het nog geen el by enigiemand se lengte gevoeg nie.

Ek wens Covid vrek vinnig.

Ek wens vir soet kinders, skoon vloere en lekker kos.

O ja, en World Peace.

Die tweede wet

deur Thom Husselman

Tersia hou die purper visitekaartjie met die kronkelende woorde “Manifestation Magic” tussen haar bewerige duim en wysvinger vas, terwyl sy die nommer op haar foon inpons. Sy lig haar selfoon van haar bobeen en trek ’n woeste teug lug in haar longe.

“My towergodin Tersia, het jy goeie nuus?” vibreer dit uit die selfoon se luidspreker.

“Nee, jou fokken vals profeet, ek het als verloor. Ek sit buite die prokureur se kantoor en ry nounet na die huis wat oor dertig dae nie meer myne is nie.”

“Dit kan nie wees nie … Het jy opgehou met jou wensritueel, skat … Jy moet heeldag daai energievlakke hoog hou. Dis die krag van die Tweede Wet. Jy kan mos nie nou die kristalbal laat val nie.”

Die spiertjies in Tersia se kakebene stoei teen haar vel. Toe sy drie maande gelede R5 000 aan Hilda se Law of Attraction Academy oorbetaal het vir die naweekslypskool was sy skoon hoendervel van die opgewondenheid vir die suksesse wat die sogenaamde Manifestation Fairy beloof het. Die lys “testimontials” op die Akademie se webblad het soos ’n reeks wonderwerke geklink. Maar Hilda het selfs méér beloof. Luukse oorsese vakansies, mense wat tjeks in die pos ontvang, passievolle aande by kerslig, erfporsies van miljoene rand en loopbane wat met vet salarisse gepaard gaan, liefde in die borrelbad …

Die Sondagmiddag tydens een van die visualisasiesessies het sy haarself op ’n seiljag gesien: sonbruin, teugend aan ’n sjampanjefluit met Bertus wat haar in haar nek kielie. Sy het gesien hoe gly die sasjimi in haar keel af en net na die byt van die wasabi het sy warm tong oor haar lippe gebeur.

‘n Week gelede het Bertus met sy bultende leersak in die kamerdeur gestaan en gesê hy en Nelinda trek saam in. Hy het ’n dokument op die bed gegooi en bot gesê: “Lees maar tydsaam deur en teken as jy reg is.”

Sy wens sy het toe gevloek.  Lelik, soos sy vandag doen. Mag haar ouma Netta haar nie vandag hoor nie. Vir die dae daarna het sy wel stringe kwetswoorde en ander beledigings bedink wat sy daardie dag móés gesê het, maar nie kon nie. Die woorde het in haar strottehoof opgedam en sy kon skaars haar bene beweeg.

“Towergodin Tersia … is jy nog daar?”

Tersia sit die foon op die instrumentpaneel voor haar neer. Sy skakel die motor aan.

“Gee my jou adres, jou bitch. Ek is op pad. En hierdie keer gaan ek my niks verbeel nie. En jou leuens gaan jou nie beskerm nie. Dis tyd om elke fokken veer uit jou feetjievlerke  te pluk.”

“Ek wag …”

Die saad van alle kwaad

deur Jan Schaafsma

Ur snuif aan die vars lug buite die grot en hoor hoe hoes almal binne van die rook.

“Kom terug met ’n bok,” kyf sy wyf. “Ek’s lus vir vleis. Jou gras is goor.”

Ur kyk na sy aanplanting op die gelyk grond langs die stroompie. Wat kla Akka so? Die sade lyk goed. Die vrouens kan dit maal en genoeg platbrode vir ’n jaar bak.

Sy verstaan nie. Wil die vroue kos bly versamel? Moet hy aanhou jag?

Anderkant die gras trek ’n stofstreep Ur se aandag. Sy oë vernou. As dit trekkers is, sal hulle dalk ’n bok vir Akka se lekker platbrode ruil. Die bok sal melk gee, en dan’s daar nog minder rede om self te trek.

Hy sal net moet keer dat die trekkers se bokke sy gras opvreet! Hoe gaan hy hulle laat verstaan dis sý gras, nie almal s’n nie? Miskien moet hy klipmure rondom die gras pak. Daar’s wild wat ook kom vreet.

Ur kyk na die wolke. Vorige jare het dit gewoonlik nou al begin reën en was dit nie nodig om water na die gras toe te dra nie. Dis harde werk. Die meeste lek deur die leersak voor hy daar kom. Wat as hy hoër in die stroompie op ’n sloot soontoe grawe? Hy kan klippe in die stroom gooi sodat die water opdam. Dis klipperige grond, sy graafstok sal nie werk nie. Wat kan hy gebruik? Been? Klip?

Ur krap aan die luise in sy hare en stap na die klip waar almal gaan hurk om te druk. Hy let weer op hoeveel weliger die onkruid hierso groei. Sorg die poep vir die geiler groei? Sê nou hy gooi van die poep tussen sy gras? Jegh! Dan gaan die gras mos na poep smaak.

Ur skud sy kop. Hy voel skoon suf van al die vrae. Die lewe is moeilik, en op sy eie kan hy ook maar net sóveel doen. As daar meer hande was, sou hulle baie meer kon regkry. Die klippe vir die mure pak. Nog grond skoonmaak vir baie meer gras.

Miskien sal sommige van daardie trekkers eerder hier wil aanbly. Die grot is vol – hulle sal hutte moet bou. Hy sal vir hulle moet wys waar, want die riviertjie oorstroom as dit hard reën. As hier baie mense is, sal hý hul hoofman wees. Ur glimlag by die gedagte.

Ja, Ur. Só het alles begin. ’n Bok vir ’n brood is nou wêreldwye handel; ’n dammetjie en sloot verstommende ingenieurswese; ’n klipmuur begrens private eiendom; ’n hoofman het ’n regering geword; ’n paar hutte ’n stad met miljoene inwoners.

Die aarde se einde is ingelui toe jy die natuur na jou behoeftes begin aanpas het. Jy het die teelaarde geskep vir die oormaat mense wat ons planeet nou stelselmatig stroop van alles wat hom aan die lewe hou.

As ek kon, sou ek jou gras plat getrap het. Die natuur veg terug, maar hy wankel, en ons gaan ’n ineenstorting nie oorleef nie.

Nog ’n laat inskrywing:

Ons Toekoms

deur Delia Spies

Die wêreld was besig om in een te stort. Die pandemie het oorgeneem en die mensdom het met vrees in hul harte rondgeloop. Die ekonomie het ‘n nuwe laagtepunt bereik en paniekbevange het die land na die president gedraai om ons te lei. Die vrae wat in ons gebroei het, het ons van binne af opgevreet. Hoeveel van ons gaan hierdie moeilike tyd oorleef? Gaan ons lewens ooit weer dieselfde wees? Wat hou die toekoms vir ons in?

Ons het gedink die tyd van maskers sal nooit einde kry nie. Ons sou nooit kon raai dat geweld, regoor die wêreld, sou afneem nie. Ons het vas geglo die toekoms is leeg, dor, afgebreek en ’n totale treinwrak, maar hier sit ons 10 jaar later en alles is verby. Dit voel net soos ’n nagmerrie, behalwe vir die ongesiene wonde wat die pandemie gelaat het. Ek is doodeerlik. Wat dink jy daar? Glo jy my nie? Kom ons draf-stap deur die strate van Worcester.

Waar die mens nie alleen kon stap of selfs draf nie, loop ons kinders sonder vrees rond. Dit klink dalk na’n verhaal wat ons ouers ons vertel het van hul jong dae, maar dit is die waarheid. Families voel veilig in hul huise, steeds agter geslote deure en diefwering, maar dit is omdat die mens dit moeilik vind om weer te vertrou, indien dit vantevore verbreek is. Die land se oeste floreer en ons ekonomie het weer versterk tot op ’n punt waar die alledaagse mens ook oorsee kan reis. Ons is weer ’n stabiele, eerstewêreldland wat ons medemens en bure kan vertrou. Ons sê met trots dat ons van Suid-Afrika is. “So gebore en so laat staan,” sal ons gil as iemand ons sou vra. Lewe is weer goed en die moeite werd. Kyk daar hoe hardloop die kinders, so gelukkig en vol energie. Dit is maar vir wie ons leef en alles probeer beter maak, ons kinders. Dit is hoekom ek dink die land weer so gou op sy voete gekom het.

Die wêreld is beter, maar nie perfek nie en definitief nie terug na hoe dit voorheen was nie. Ons moes ’n nuwe normaal leer ken en aanpas om te oorleef. Die gebeure van 2020 het letsels in almal se lewens gelos en leegtes gelaat wat deur mense gevul was. Die waarheid is, ons is dankbaar vir ons verlede, want ons het daaruit geleer. Ons het verbeter waar ons kon. Ons lewe meer in die oomlik, omdat ons besef het hoe kort die lewe is. Ons geniet elke sekonde en laat alle besluite tel. Ons lewe nou voorwaardelik ten volle.

Die Boer

deur Tanya du Plessis

My voorvaders het uit Europa gevlug om verskeie redes en hul het die onbekende kom tuiste maak. Hier het hul gedoen wat die Vader hul opdrag gegee het, bou, plant en bou ’n nageslag al weet jy dat môre dalk jou einde gaan wees. Vir jare het dit goed gegaan met die volk.

Ons het eens vrylik rondbeweeg op die goeie grond van Afrika. Ons het na haar kinders omgesien en ons was genoeg. Toe kom die groot verraad. Van waar dit gekom het, sal ons nooit waarlik weet nie. Een vir een is my volk verminder en ons bloed het gevloei soos die riviere van Afrika. Die wat aan bewind was, het hul siel verkoop vir geld en stilte terwyl die volk op die grond begin kripeer het van hongerte. Ek was daar, ek het elke oomblik geleef van ons begin.

“Jan, is jy reg?” breek Petrus se stem my gedagtes.

“Ek is so reg soos wat ek ooit sal wees. Weet jy waar draai Johann vanmôre?” ek tel die magisynne om my middellyf. Met die jare het dit my tweede lewenslyn geword, hierdie paar stukke metal om my lyf het my al meer gered as wat die wet lank is. Ek sal boer ongeag wat die volk van my dink.

“Hy is op pad. Hy was gisteraand aan die grens, daar was aksie … Ons mense sal nou begin kom vir hul weeklikse kospakkies.”

Ek kyk na die rook vanaf die grens. Nadat die regering ons plase gebrand het soos die Britte in die eeu voor hul, het alles verander. My volk is uit die land van ons geboorte verjaag tot in die dorre dele van die land. Hier in die vlaktes van niks het ons alles gevind. Ons het hier ons krag gevind en ons het opgestaan.

“Jan, is jy nou weer terug in jou eie gedagtes?” Johann spring van sy hings af en staan langs my.

“Ou maat, ek is maar net weer vasgevang in die jaar toe my kind gebore is,” ek vryf die sand van my voete af.

“Geen problem. Ons het vanmôre weer op die grenslyn gaan kyk hoe dinge staan, alles lyk in orde. Die manne op die suide grenslyn vertel dat gisteraand het daar weer metal die lug verkleur. Die damestak het goed gestaan en ons grens staan sterk,” hy begin lag en kyk na sy horlosie wat glinster in die warm son. Dit is skaars na ses en die eerste familie staan reg vir hul kospakkie.

Ek gee die pakkie vir die gesin. Ons mag geen vorm van kontant gebruik. Gelukkig is my volk iets anders. Ons glo altyd in ruilhandel. Sy ruil melk vir ’n groentepak. Ons almal wee twat die waarde van die ander se produk is. Net jammer die kinders sien nie die waarde in soos ons nie. Onder die jongmense is daar sprake van teruggaan na die stad.

En die wenners is …

Sidney Gilroy en Albert Short

Sidney Gilroy

’n Vrydag, 2030

deur Sidney Gilroy

Dit was ’n lang nag. En die dae is meestal nou vervleg tot een.

Buite die rioolpyp waarin hy slaap, fladder sweempies gebrande gras verby, en wat hy hom verbeel die as van koerantpapier is. Maar hy weet dat daar jare laas ’n koerant gedruk is. In die verte borrel rook onverpoos uit die krematorium se betonpyp.

Die grond knars onder sy voete as hy homself regop stu. Dit is Juliemaand. Of is dit reeds Augustus? Gegewe die ryp wat soos fyn suiker teen die randte van die voetspore in die rooigrond klou, is die winter nou op sy ergste.

Hy vryf sy boarms, kyk links en dan na regs. Die soldate van gister is weg. Of is hulle?

Dit neem hom ’n rukkie om die kombers, sponskussing vol gate en die pakkies beskuitjies en enkele ui in ’n bondel toe te draai en dieper in die pyp te versteek.

Buite is die strate stil. Soos gewoonlik. Hy stap met sy kop af. Die rooi baret laag oor sy oë getrek. Die klokreël was eers net vir saans. Toe tot later in die oggend en vroeër in die middag. Tóé slegs twee ure in die oggend en twee ure in die middag wat enige iemand gesig op straat mag wys.

Meeste mense mik vir die sopkombuise. Nie hy nie. Wat sal dit help? Die kos is óf klaar voor die tafels in sig kom of voor die skare verwilder word deur soldate wat kwansuis lewenspermitte “nagaan”.

Sy maag grom hoe verder hy van sy slaapplek vorder.

Een ui. Drie pakkies beskuitjies. Verruil vir “gunste”. Gunste waaraan hy nie nou wil dink nie. Destyds was ’n guns iets wat jy vir ’n kollega of buurman sou doen. Nou is dit al wat oor gebly het nadat desperate politici en swerms onherkenbare gesigte die banke, munt en elke laaste kasregister in die land gestormloop het tydens Die Groot Verval. Munte en note is nou so skaars soos vleis. En buitendien waardeloos.

Hy maak goeie vordering. Die ashoop toring duskant wat oorgebly het van die snelweg. Hy vermy die karkasse van die trokke en uitgebrande karre op die valerige teer. Die voertuie van ouds waarvan die enjinkappe oopstaan soos batterye geplunder is toe die bevolking ná ses maande besef het dat die krag nooit weer gaan aankom nie, is ’n vieslike voorbode. Daar skuil mense daarin. Slaapplek. Wegkruipplek. Doodgaanplek. Hy kan die verrotting van hier af ruik.

Bo-op die berg van drek is daar meer lewe. Handjiesvol kinders, vrouens en mans diep al sedert vroegdag deur die plastiek en gemors wat al dor en krummelrig geword het. Hulle soek iets om te eet. Énige iets.

Hy ook.

Dis ’n redelike ent tot aan die anderkant van die vullishoop. Geleidelik verdof die klank van gedempte stemme en voete toegedraai in plastieksakke wat oor vullis sukkel.

Hy hurk af toe hy sy gewone wegkruipplek bereik.

Uiteindelik, ná wat soos ’n leeftyd voel: die bekende klank. Twee tortelduiwe wat in die rokerige lug verskyn. Hulle mik presies vir waar hy die enkele mieliepit maande gelede geplant het, die vrug ge-oes het en die gedroogde pitte tussen die kakiebos gestrooi het.

Reg langs die wip land die voëls.

Albert Short

Heel maklik

deur Albert Short

Dis eintlik heel maklik om by ’n huis in te breek. Elke woning het ’n swakplek, jy moet net leer hoe om te kyk.

En wanneer jy eers binne is, is dit eintlik heel maklik om jouself in iemand anders se blyplek tuis te maak: die bank in die sitkamer, ’n sagte bed of sommer net ’n koue vloer. Die moontlikhede is oneindig. Dit voel dalk vreemd aan die begin, maar lag-lag raak jy gewoond.

Dis eintlik heel maklik om die huismense se klere aan te pas. Soms staan jy verbaas: ’n jas of ’n hoed of skoon onderklere. Vat dit saam as jy later weer padgee. ’n Mens weet nooit.

Dis eintlik heel maklik om ’n maaltyd voor te berei met geblikte kos, al het die goed al lankal verval. Daar is nie ’n wet wat jou verbied nie. Vreet soos ’n koning aan konfyte, pasta en rys of suip jouself simpel aan die whiskey en wyn. Maar moet nooit heeltemal uithaak nie – jy is ’n gas in ’n vreemde mens se plek. Gedra jou so.

En wanneer jy, enkeling, gaan sit aan die hoof van die eetkamertafel, is dit eintlik heel maklik om met jouself te gesels. Met jouself te argumenteer, selfs. Kyk na die familiekoppe in die rame, die ornamente en die leesgoed. Praat met jouself, soos in ’n dialoog. Lag vir jou eie grappe, want die hemel weet – niemand anders gaan vir dit lag nie!

Dis eintlik heel maklik om elke paar aande in ’n ander bed te slaap. Jou lyf raak gewoond daaraan om nie gewoond te raak nie. Dis meesal die kussing wat pla. (Vat dus altyd jou eie saam wanneer jy iewers inbreek en beplan om oor te slaap.)

Dis eintlik heel maklik.

Alles is op die ou end so blerrie maklik.

Om te vergeet.

Al is dit nou al tien jaar sedert daardie virus ons kom leer het dat niks ondenkbaar is nie. En die een daarna. En die een na dáái een. En daai een en daai een en daai een en –

Dis eintlik heel maklik om op te hou wonder: hoekom leef ék?

En nou …

Dis eintlik heel maklik om te vergeet waarom ek vanaand by hierdie huis ingebreek het. Was ek honger, was dit vir slaapplek? Of is dit sommer uit gewoonte. Uit alleenigheid?

Nugter weet waar is die nugterheid.

Dis eintlik maklik.

Een-alleen, maar maklik.

Heel maklik.

NUWE KORTSTORIEKOMPETISIE:

AS EK DIT KON OORDOEN

Wen heerlike boeke!

Skryf vir ons ‘n kortverhaal van 500 woorde oor die lewe wat jy sou kies as jy kon. Die spertyd is 31 Januarie 2021.

Kortstories argief

  • Doodsertifikaat deur Johann Smith
  • Beurtsang in drie bewegings deur Riana Wilkens
  • Die goue hok deur Annie Anoniem
  • Kwarantyn: Dag 25 deur Marthe McLoud
  • Op Vrye voet deur Hendie Grobbelaar
  • Plaagbeheer deur Jan Schaafsma
Lees nou