Die geselskap van Barber Shop Chronicles juig oor TV-sokker.

Een dag, ses stede, ʼn duisend stories

deur Schalk Schoombie

Ná ʼn rits prestige-produksies wat klassieke verhale (Jane Eyre, Treasure Island, Twelfth Night, Frankenstein) onder die vaandel van The National Theatre Live At Home opgedis het, is vandeesweek se Youtube-aanbod verfrissend eietyds en relevant.

Die Nigeriese dramaturg Inua Ellams se Barber Shop Chronicles, ʼn priemende blik in die psige van die swart Afrika-man, lewer passievolle kommentaar op die lot van immigrante in Engeland, sake van die dag, sokker, kolonialisme, diktators, die generasiegaping en seks. Beslis ʼn bekvol, alles hoogs vermaaklik en toeganklik aangebied.

Vir generasies van Afrika-mans wat by hul haarkappers uithang, is dit ʼn nuuskamer en politieke platform waar hulle uiting kan gee aan ʼn hutspot van menings en opgekropte gevoelens. Die sitplek verteenwoordig ʼn biegstoel, ʼn preekstoel en terapiebank waar hul hare en ego’s geknip en gemasseer word. Dis ʼn helende omgewing waar nek en hart skoongemaak word.

Die oop speelruimte word deur die gehoor omring en optimaal benut met bewegende stoele om haarsalons in Johannesburg, Harare, Kampala, Lagos, Accra en Londen voor te stel. ʼn Veelsydige geselskap glip moeiteloos in uiteenlopende karakters en aksente, terwyl hulle oorgange tussen tonele hanteer met gatskop-energie en panache, in tradisionele sang, kletsrym en robuuste choreografie. Die toeskouer wil summier saam dans. Al die karakters word skerp en meestal humoristies afgerond, elk met ʼn eie haarstyl (of gebrek aan hare), geite en oortuigings.

Die stemming is openhartig en spraaksaam, bekkig en woordryk – verpak in stories, staaltjies en grappe (die dronk vlieg), maar kan skielik oorskakel na intense konfrontasies wat die sosiopoltieke situasies in die onderskeie lande kragtig aanspreek.

Die slottonele ontroer en snoer die verhale en temas van gewelddadige en afwesige pa’s treffend saam. Oorkoepelend belig dit die teelaarde waaruit eenpartystelsels, diktators, geweld en korrupsie spruit.

Dit is ʼn drama wat perfek op plaaslike verhoë sal werk, wanneer so iets weer moontlik is. Gryp intussen die kans aan om dié bruisende samewerking tussen Fuel, die Leeds Playhouse en die National Theatre te ervaar.

Benedict Cumberbatch as Creature en Jonny Lee Miller as Frankenstein

ʼn Skepsel op soek na liefde en begrip

deur Kobus Burger

Toe Mary Shelley se Frankenstein-roman in 1818 die lig gesien het, was dit waarskynlik ongewoon dat iemand in die middernagtelike ure met ledemate en organe ʼn “nuwe mens” wil skep. Vandag se wetenskaplikes kan “kloning” op hul kerfstok sit en poog al om koppe oor te plant.

Nick Dear se verhoogverwerking van die roman kon eintlik “Frankenstein’s Creature” geheet het, want in hierdie produksie is die Creature (Benedict Cumberbatch) die slagoffer van ʼn hartelose eksperimenteerder wat nie sy smagting na liefde begryp nie. Dit is eers baie later wat Frankenstein sy verskyning maak.

Vandaar die eerste kwartier waarin die geboorte en ontwikkeling met soveel fisikaliteit deur Cumberbatch en sy rubberlyf uitgebeeld word. Lanklaas het ‘n mens ʼn verhoogakteur met so ʼn verbluffende vergestalting van ʼn karakter aanskou. (Met die Londense speelvak het Cumberbatch en Jonny Lee Miller as Frankenstein elke tweede aand rolle geruil. Daarom is daar ook ʼn tweede weergawe op YouTube gelaai met Miller as die monster en Cumberbatch as Frankenstein.)

Miller se monster is meer karikatuuragtig en cliché-agtig, terwyl Cumberbatch die hartsnare roer. Die fliekregisseur Danny Boyle (Trainspotting, Slumdog Millionnaire) het in sy spelleiding ʼn tipiese heldereis gekarteer, maar met die skadukant van ʼnn skepper wat deur sy eie skepping (lees monster) verower én verorber word. Boyle is bygestaan deur die stelontwerper Mark Tidesley en die groep Underworld (bekend om die treffer Born Slippy) wat ʼn epiese klankbaan ontwerp het. Bruno Poet se liggies-wolkgordyn wat Frankenstein se ideeryk uitbeeld, is geniaal en terselfdertyd nie genoeg lig om die mens se donkerste drif aan die kaak te stel nie.

Die Cumberbatch-vertolking laat al die ander spelers na figurante lyk. Selfs Miller moet die knie buig voor hierdie meesterklas. In die toneel met die blinde man (Karl Johnson) was Cumberbatch se lyfspel tot in sy tone en uithaak-kakebeen merkbaar. En dank vader vir die nabyskote wat ʼn mens as kyker ʼn veel intiemer ervaring as die gehoorlede bied.

Boyle en Tidesley se filmiese aanslag is selfs in die draaiverhoog sigbaar en hoe verskillende ruimtes binne sekondes geskep word. Die kamera van bo het ook die stelontwerp en spel verder belig. Ja, daar is plekke waar die produksie wankel, soos die spel van George Harris as M. Frankenstein.

Ook Boyle se skielike verdonkering in ʼn sleuteltoneel was steurend, asof iemand té lomp geredigeer het. Tog vergoed Cumberbatch se menslike monster vir die enkele dowwe kolle. Kyk sonder skroom en verbeel jou dit is ʼn solostuk met Cumberbatch wat bewys waarom hy een van die blinkste spelers van sy generasie is.

  • The National Theatre Live At Home se Frankenstein is nog op Youtibe te sien tot Donderdag, 6 Mei.

https://www.youtube.com/watch?v=tl8jxNrtceQ

Grant van Ster en Shaun Oelf

Om steeds te dans

deur Mariana Malan

Figure of 8 Dance Collective was vanjaar by die Toyota US Woordfees die wenner van die eerste Woordtrofee vir dans met die produksie Wag/Waiting. Grant van Ster, Shaun Oelf, Dustin Jannetjies en Gabiella Dirkse was in die stuk te sien.

Net so inspirerend soos genoemde produksie, is dit waarmee die lede hulle tans besig hou. Hulle werk onder meer aan ʼn dansproduksie vir internasionale Dansdag op 29 April. Hulle beoog om ʼn mini-dansfees te hou met drie verskillende dansklasse in verskillende genres, ʼn praatjie en ʼn vertoning van ʼn vorige FO8-produksie  Most Honest Man.

Hulle bied ook aanlyn-klasse via Zoom aan. Plaaslike dansers en van ander lande van Spanje, Australië, Nieu-Seeland, Engeland en Dubai neem reeds deel. Klasse word op Maandag en Vrydag om 10:00 en 18:00 aangebied. Die klasse is gratis en net ʼn donasie vir deelname word gevra.

Dis nie net vir professionele dansers nie, sê Grant van Ster (choreograaf en danser). Hulle bied verskillende opsies met grade van gevorderdheid en dansers kan kies wat hulle wil doen.

Ons wil hê dat elkeen wat die behoefte aan beweeg het, kan meedoen en die vreugde van dans kan beleef,” sê hy

Grant van Ster en Shaun Oelf aan die woord:

Dis ironies dat die stuk Wag/Waiting juis te doen het met wag en nou wag ons almal. Voer julle die wag-tema verder in die nuwe werk?

Ja, ek dink om te wag is altyd deel van ons lewe en nou is dit nog meer relevant. Ons wag almal nou meestal vir dieselfde ding. Om te wag is binne ons en deel van ons bestaan. Daar sal elemente van wag wees, maar dis nie die oorkoepelende tema nie.

Vertel meer van die nuwe werk. 

Dansers uit verskillende dele van die  wêreld werk saam. Die dansvideo sal aanlyn debuteer. Dit het nog nie ʼntitel nie, maar is daar om ʼn boodskap uit te beeld van gebed, eenheid, samewerking en hoop. Ons het die aanvanklike choreografie in ons woonstel geskep en dit op sosiale media platforms uitgestuur vir dansers om te leer en deel te wees daarvan. Hulle maak die choreografie hul eie, neem dit op stuur dit terug na ons. Ons neem dan al die videomateriaal en dan begin al die magic met ons saamstel van die stuk.

En die musiek? 

Die musiek, Wise Enough, is vooraf opgeneem en vertel van tyd op aarde en hoe ons tyd spandeer.

Wat is die uitdagings vir julle as dansers onder inperking?

Dit is bitter moeilik. Ons het geen inkomste nie, want al ons optredes is gekanselleer. Dis moeilik om in isolasie te werk, want dans vra intieme interaksie tussen gehore en dansers wat nou glad nie moontlik is nie.

Hoe verkies julle om hierdie tyd te sien? 

Ons probeer om die beste van die situasie te maak. Ons rus, maar beplan ook wat om in die komende maande te doen. Ons werk aan kommunikasietegnieke en probeer saam met die res van die dansgemeenskap mekaar ondersteun. Ons probeer alternatiewe idees ontwikke sodat ons kan bly skep. Daar’s nie tyd vir rou nie. Daar is altyd lig aan die einde van die tonnel.

Gaan die nuwe manier van werk skep die danswêreld onherkenbaar verander?

Ons glo die kreatiewe proses sal na ʼn tipe normaal terugkeer, maar die aanlyn teenwoordigheid en vertonings sal baie meer prominent raak.

Wil julle ʼn boodskap oordra?

Kom ons put inspirasie uit hierdie tyd en maak die beste van die situasie. Bly met mekaar in verbinding en mag die magiese van die lewe, liefde en die kunste altyd voortbestaan.

Van links na regs. Colin ‘The Bushman’ Meyer, middel agter Ulric ‘Namasun’ Roberts en regs Frazer Berry.

Die digter word beloon

deur Mariana Malan

Vier jaar se werk lê agter die wenner van die topprys by vanjaar se Toyota US Woordfees. Die musiekgedrewe Die Poet. Wie’s hy? is aangewys as die beste feesproduksie. Hierdie prys is vanjaar vir die eerste keer toegeken.

Die reis met die produksie het meer as vier jaar gelede vir Dean Balie begin. In 2014 het Margot Luyt hom gevra om Adam Small se  “Groot Krismisgebed” vir RSG se Kersprogram op te neem.

“Die uitdaging was nie om ʼn liedjie te maak nie, maar eerder om die vers en gevoel met nog meer klem oor te dra. Ná die opname het sy gesê Small se werk my speelstyl sal  baie goed sal werk as volledige produksie. Ek het my toe ingeleef in sy prosa en digbindels. Dit sou nog twee jaar vat voordat ek die idee gekry het om tradisionele instrumente, moderne instrumente en die vers saam te ‘trou’. Daarna het ek my vriend, De Klerk Oelofse genader, sonder wie die produksie heel moontlik in my sitkamer sou bly met net my kat en my verloofde, Bianca Flanders as gehoorlede,” vertel hy.

Aan die begin het hy verskillende idees van Small se werk identifiseer.

“Ek het begin speel met die idee van die drie Adams: Adam die godsdienstige jong skrywer met die worsteling van ons sosiale omstandighede van daardie tyd en sy struweling met sy God; Adam die Kaaps-Afrikaaps ‘rebel’ en familieman wat geglo het hy is Afrikaans in murg en been , maar dat hy die Afrikaans sal skryf wat ʼn hele gemeenskap verteenwoordig, dat hy opinies sal lig van die stem wat andersins verdoof is en dan Adam die ou man, wat terugkyk op sy werk en uiteindelik tevrede voel.

“Ons regisseur, Frieda van den Heever was die perfekte persoon om hierdie visie, met van sy prosa as skakels, alles met ʼn deurlyn op die verhoog te sit. Ek wou nie ʼn CD of  ʼn konsert maak nie. Ek wou ʼn boodskap bring van oom Adam se werk wat vandag nog meer relevant is as ooit tevore.”

Die grootste uitdaging van die produksie was om vers en musiek naatloos te laat saamwerk. Al die musikante speel ʼn verskeidenheid instrumente en dit was belangrik om al hierdie klanke met mekaar te laat “praat”. In die teater was die uitdaging om  al hierdie instrumente hoorbaar te maak deur mikrofone en ʼn goeie balans te kry tussen van die oer-emosionele en melodiese klanke te meng.

Pierre-Arnold Theron, ons klanktegnikus, het sy hande vol gehad, maar was baie opgewonde oor die uitdaging.”

Volgens Balie was hy nooit angsbevange  of senuweeagtig gedurende die repetisie of aanbieding nie. Hy het ten volle geglo in die span met wie hy saamgewerk het.

“Die produksie is nog lank nie uitgespeel nie. Die terugvoering was oorweldigend en ek dink dit spreek boekdele van oom Adam se les : “As daar nou swart, bruin en wit bly,is die grootste hiervan vir my die liefde …”

Charl du Plessis se Steinway-klavier kort voor sy Facebook-konsert.

ʼn Voorhuis in vervoering

deur Kobus Burger

As ek my hand uitsteek, kan ek aan die Steinway raak. Dis Wêreldklavierdag en die voorlaaste dag van KKNK 2020, maar die wéreld is tot stilstand geruk. Die KKNK is gekanselleer en die pianis Charl du Plessis se voorgenome konsert in die Kango-grotte (buite Oudtshoorn) daarmee saam.

Dit is egter Saterdag 28 Maart om 18:00 en dag 2 van die totale inperking in Suid-Afrika en Du Plessis in ʼn blougrys pak het sopas agter die Steinway ingeskuif vir ʼn impromptu-konsert vanuit sy voorhuis. Sy aanhangers op Twitter en Facebook kon vooraf versoeke indien wat binne die volgende uur onder sy improvisasievingers sal deurloop. Hy val weg met Bach, Autumn Leaves (gepas!) en Fly Me to the Moon – laasgenoemde is ʼn internasionale versugting midde die huidige pandemie-paniek.

Skertsend-spitsvondig verwys hy na sy nuwe kort(er!) haarstyl en hoe hy verlede jaar op Wêreldklavierdag bo-op Tafelberg kon optree. Hy is egter gepols oor hóé die klavier bo-op die berg gekom het … met die kabelkar, natuurlik! Sy weergawe van Gershwin se I Got Rhythm het my op my voete gehad. Maar daarna terg hy die traankliere met sy improvisasie-kombinasie van ons volkslied, Nkosi Sikelel’ iAfrika/Die Stem, en Johannes Kerkorrel se Halala Afrika. Pure verrukking.

Dan volg La Vie en Rose, John Lennon se Imagine en weer eens ʼn voetejeuk-verwerking van Scott Joplin se Maple Leave Rag. Van sy nuwe album, Freehand, speel hy Changes vir sy ma wat versot is op “alles wat blink” en iets met ʼn “beat”. Nóg ‘n versoek was die temalied van die indertydse radio-vervolgverhaal, Die Du Toits van Soetmelksvlei – Rachmaninoff se 18de Variasie uit sy Rapsodie op ʼn Tema van Paganini.

Du Plessis is deurgaans sjarmant en passievol as hy sy improvisasies met sidderende oorgawe lewer. Sy meesterlike kreatiwiteit is nooit ʼn pronkparade nie. En die klank is kristalhelder, al is sy spraakdele effens sagter.

Hy sluit die uurlange konsert met Piano Man af. Gepas, want dit is ook die bynaam wat hom nou al telkemale toegedig is. Tog moet ek bely dat ek nie aan die klavier kon raak nie, al het hierdie broodnodige bederf gevoel asof Du Plessis sy Steinway tot teenaan my rusbank geskuif het.

Met soveel kansellasies van feeste én vertonings, donker teaters en stilte in oorvloed was hierdie ʼn geskiedkundige gebeurtenis wat die bykans 1 000 mense in die Facebook-gehoor nog vir maande hierna gaan koester.

.za

Konsert sonder gehoor inspireer

deur Kobus Burger

“As jy val, val op jou knieë.” Dit is hoe die sanger Ruhan du Toit Saterdagaand tydens Optog! en die Atterbury-teater in Pretoria se eerste e-konsert die huidige pandemie en wêreldkrisis opgesom het. Die produksieleier-pianis Matthys Maree (bekend om albums en projekte soos AfriFrans) het egter nie op sy knieë gebly nie en binne ʼn week ʼn aanlyn-konsert gereël.

Sonder gehoor, maar derduisende mense kon via Optog! en Atterbury se webblaaie kunstenaars soos Amanda Strydom, Kevin Leo, Jannie Moolman, Jak de Priester en Theuns Jordaan op die verhoog ervaar. Nadat ek die webskakel vroeër getoets het, het ek om 19:00 ingeskakel, maar kon eers die videostroom kry na sowat ʼn kwartier se gesukkel.

Gevolglik het ek Amanda Strydom, Coenraad Rall en Susan Mouton se openingsoptrede misgeloop. Johrné van Huyssteen was die gasheer by ʼn tafeltjie op die Atterbury-verhoog. Die sangeres Corlea Botha het ʼn “kuggie” opgedoen en moes noodgedwone tuis bly. Sy het wel via Skype met kykers gesels en spontaan weggetrek met Anneli van Rooyen se Soos ou vriende wat sy tydens die konsert sou sing. Ook Appel het later via Skype saamgesels. De Priester het Sally Williams Nougat afgestof – ʼn lied wat hy agttien jaar gelede vir sy vrou geskryf het.

Moolman het O, Boereplaas en Koos Doep se Skadu’s teen die muur gesing, waarna hy en Leo die Neapolitaanse lied Funiculi, Funiculà as duet aangepak het. Maree het deurgaans uitgeblink met sy briljante begeleiding.

Die kamera het dikwels op die ouditorium met leë stoele gefokus en ʼn mens het keer op keer gevoel dat die kunstenaars applous verdien. Theuns Jordaan het veral geïmponeer met sy rou, eerlike sang en intieme uitvoering van Bloutrein. Ricus Nel en Ruhan du Toit het die aand afgesluit.

Du Toit het Sweet Caroline gesing en die kykers tuis genooi om in hul woonkamers te langarm. Van Huyssteen het al skertsend kykers se boodskappe gelees, vertel van buitelanders wat hul wekkers gestel het om in te skakel en ons op hoogte gehou van hoeveel mense in onder andere Bloemfontein, Johannesburg en Pretoria saamkyk.

Die totale produksie was gestroop en selfs die enkele wolkies uit die rookmasjien het later oorbodig gevoel. Dit was eerder ʼn besadigde unplugged-vertoning met inspirasie tussenin. Die samekoms, musiek en liriek was die ware doepa. Leo se weergawe van die Onse Vader asook die kunstenaars se gulhartigheid en boodskappe van hoop het die aand amper na die vlak van ʼn erediens geneem.

Maree en die span kunstenaars verdien lof en sommer ook staande applous vir hul vlugtige vindingrykheid om die konsep op sulke kort kennisgewing tot uitvoering te bring. Daar is sprake dat die e-konserte nou weekliks gaan plaasvind.

  • Bly op hoogte via Optog! of die Atterbury-teater se web- en/of Facebook-blaaie. Of kyk na die konsertvideo by optog.co.za

Alan Committie as Max Bialystok in The Producers. Foto: Jesse Kramer

Hoe vrotter hoe vroliker

deur Mariana Malan

Dis nie nodig om ʼn leërskare akteurs of ʼn verhoog die grootte van ʼn rugbyveld te hê nie. Selfs op ʼn piepklein verhoog bly pret die wagwoord in die jongste musiekspel uit Pieter Toerien se produksiehuis

Toerien het hulle toeka al bonsai-produksies gedoop. Hy kan met reg daarop aanspraak maak dat hy die meester is van afskaal sonder om kwaliteit in te boet.

Die jongste hiervan is The Producers wat met ʼn handvol uitstekende akteurs op ʼn goed beplande verhoog tans in Theatre on the Bay in Kampsbaai te sien is. Dit skuif ook later na Montecasino.

Die hoofkarakters is Max Bialystok (Alan Committie) en Leon Bloom (Richard White). Bialystok, ʼn grootmeneer-vervaardiger op Broadway, wie se produksies die een na die ander vou na slegs een opvoering. Bankrotskap is sy voorland. Dan stap Leo Bloom  sy kantoor binne. Bloom is ʼn verveelde en ongelukkige rekenmeester wat daarvan droom om ʼn vervaardiger te word.

Die twee begin saam konkel om die grootste mislukking moontlik op die planke te bring omdat dit meer geld gaan inbring as ʼn suksesvolle produksie. Hulle kry die vrotste teks denkbaar – Springtime for Hitler – en snuffel die vrotste akteurs en regisseur moontlik uit.

Soos dit nou maar in die teaterbedryf gaan, werk niks uit soos hulle dit beplan het nie. In die voorspel tot openingsaand en die aand self is daar histerie en kamma-drama wat vir heerlike vermaak sorg.

Die produksie leun swaar op die akteurs. Committie wys vir die eerste keer sy sangtalent. Hy is so snaaks dat selfs sy mede-akteurs soms met moeite nie saam met die gehoor lag nie. Hy is meer as net skerpskertster en komediant. Hy is pas benoem vir ʼn Fleur du Cap-prys as beste akteur vir sy vertolking in die naamrol van Shakespeare se Richard III.  In The Producers sou ʼn mens glo hy is in die wieg gelê vir musiekteater.

Earl Gregory ook is vir ʼn Fleur du Cap benoem vir sy rol as Lola in Kinky Boots. Hierdie keer is hy Carmen Ghia, die skreeusnaakse ander helfte van die vrotsige regisseur Roger DeBris (Terence Bridgett). As duo verdien hulle meer as vermelding – hulle staan reg langs Committie sonder dat sy skadu op hulle val.

Raquel Munn dra swaar aan die naam Ulla Inga Hansen Benson Yansen Tallen Hallen Svaden, maar haar vertolking is veerlig en vrolik.

Met reeds vier vorige ervarings van The Producers (van silwerdoek tot een in Londen) is hierdie die een waaraan ek volgende pogings gaan meet.

Die regisseur is Joseph Pitcher, die choreograaf  Duane Alexander en die musiekregisseur is Garth Tavares.

  • Theatre On The Bay, Kampsbaai, Kaapstad  tot 28 Maart. Pieter Toerien se Montecasino Theatre van 3 April tot 31 Mei. Bespreek by Computicket.

Bo: Dirigent Arjan Tien, Aristide du Plessis, tjellis.

Betowerende Beethoven en Bizet

deur Paul Boekkooi

Johannesburgse Filharmoniese Orkes, met Arjan Tien (dirigent), Tai Murray (viool), Aristide du Plessis (tjello) en Malcolm Nay (klavier). Program: Leonore Ouverture no.1 in C majeur, opus 138; Drievoudige Konsert vir Viool. Tjello, Klavier en Orkes in C majeur, opus 56 (Beethoven); Simfonie no.1 in C majeur (Bizet). In die Linder-ouditorium, Parktown, Johannesburg.

Een van Beethoven se geskrewe boodskappe lees: “Moenie slegs jou kuns beoefen nie, maar forseer jou pad na sy geheime, want dít en kennis kan die mens na ʼn goddelike vlak verhef.” Met die internasionale feesvieringe rondom dié komponis se geboortejaar 250 jaar gelede sterk op dreef, is dit ook nou die ideale tyd om dieper oor sy nalatenskap te besin.

Die JFO het nie op hom laat wag nie. Ná die onlangse Valentynsgeklingel en die towerkrag wat Ravel en Moessorgski direk daarna op die sinne uitgeoefen het, was dié derde konsert in die huidige Somerseisoen gefokus op Beethoven as klassikus en Bizet se jeugdige Simfonie in C majeur. Arjan Tien, immer ʼn welkome gasdirigent by die JFO, dra die ontginning en vestiging van Klassiek gefundeerde beginsels kreatief uit. Die openingswerk, Beethoven se Leonore Ouverture no. 3, is ʼn toetssteen, want wesenlik is dit nouliks ʼn ideaal gestruktureerde simfoniese bouwerk. Wat Tien ons bied, is ʼn atletiese Beethoven: bruisend, lenig, vinnig en soepel, met blasersspel deursigtig, suiwer en ʼn gepas ingekrimpte strykersgetal wat stewig en sonder oormatige gewig duidelik kon artikuleer en, waar nodig, spanningslyne intensifiseer.

Beethoven se Drievoudige Concerto vir viool, tjello en klavier is enig in sy soort in die Klassiek-Romantiese era en ʼn werk wat groot uitdagings bied aan soliste en dirigent. ‘n Swak skakel kan maklik die potensiaal van samespel en samewerking ondermyn. Geen ernstige teken hiervan kon bespeur word nie. Die soliste was op mekaar ingestem, hoewel deurlopendee oogkontak slegs tussen die twee strykers moontlik was. Ons hoor nie Beethoven as heroïese vegter nie, maar binne die intiemer omvang word eerder Beethoven as beskouende meta-fisikus ontdek. Tien het dié partituur hanteer as synde vergrote kamermusiek. Teenoor dié soliede orkestrale raamwerk kon die trio van soliste steeds hul persoonlike benaderings vestig. Dit was soms opvallend dat dié soliste vir die eerste keer saam gemusiseer het. Dit sal altyd ʼn ander eindresultaat bied as wanneer ʼn permanente klaviertrio dit uitvoer. Die tjello se leidende rol is met wyd kontrasterende spel deur Aristide du Plessis belig. Daarenteen was Tai Murray se vioolspel meer ekstroverties, met Malcolm Nay wat Beethoven se klawerbord-styl volmaak weerspieël, ondanks enkele grofkorrelrige oomblikke.

Bizet se enigste simfonie moet, gemeet aan Franse tradisies, soos sjampanje klink. Dit was duidelik dat daar deeglik gerepeteer is om die spelvlakke van veral die eerste en tweede viole perfek te kry. Daar is warmte te midde van geesdrif. Dis duidelik dat die musiek asemhaal en daardeur helder uitklink. Ritmies is dit ewe verfynd. Die finale se bykans moto perpetuo-drif het die JFO op sy beste in dié hartverowerende uitvoering laat uitstaan.

  • Herhaal Donderdag, 27 Februarie 19:30 in die Linder. Bespreek by Computicket of die loket.

Trifonov oorweldig met Chopin-spel

deur Paul Boekkooi

CHOPIN: Klavierkonserte no. 1 & 2; Variasies op ‘Là ci darem la mano’ uit Don Giovanni (Mozart); Rondo vir twee klaviere in C; Impromptu no. 4 in c kruis. Werke geïnspireer deur Chopin van Barber, Grieg, Mompou, Schumann en Tsjaikowski. Daniil Trifonov & Sergei Babayan, klavier / Mahler Kamerorkes / Mikhail Pletnev. DG 479 7518 (2 CD’s).

Franz Liszt (1811-1886) het vier jaar voor sy dood iets onverwags en buite karakter aan sy leerlinge meegedeel: “Chopin se musiek is die enigste geesdrif rondom my jeug wat my deurgaans tot nou bygebly het.” Dié twee komponiste kan nie in dieselfde asem genoem word nie. Die 20ste eeuse Amerikaanse komponis Virgil Thomson het Chopin se styl so verduidelik: “Chopin se voorskrif vir rubato-spel – in breë trekke is dit ʼn beginsel wat slaan op buigbaarheid en veerkragtigheid betreffende tempo en ritme – is in wese presies dít wat Mozart ook as ideaal beskou het. Hý het voorgeskryf dat die regterhand vryhede moet neem met tydswaardes terwyl die linkerhand ritmies onveranderd bly”.

Met Chopin Evocations het die Russiese pianis Daniil Trifonov (27) sy Chopin-meesterskap bevestig. Sulke baniere glip dikwels deur as ʼn publisiteitstruuk, maar hier openbaar dit meer as wat die beskrywing suggereer. Chopin vereis uiteenlopendheid én uiterstes in musikaal-tegniese vermoëns. Dáárom lewer elke tyd slegs ʼn handjievol grootmeesters op. Die ander is gewoonlik óf vervelig óf op effekbejag gerig. Sentraal op dié dubbelalbum is beide Chopin-klavierkonserte – geklee in ʼn ietwat gewysigde orkestrale mondering. Dit is die debuutopname van die Russiese pianis-dirigent Michael Pletnev se nuwe orkestrasies van hierdie jeugwerke.

Altwee concerto’s is deur musiekhistorici afgemaak as ondervoed en geensins  as ʼn wedywering tussen solis en orkes wat ʼn concerto impliseer nie. Dit is waar. Pletnev se ingryping is meer as kosmeties en verryk die orkestrale palet harmonies. Hy en sy solis laat dit nuutgemunt en ryper klink. Tempo’s word ideaal gekies en uitgeleef. Die openingsdeel van die E mol majeur konsert se Allegro maestoso word met gravitas gelaai, terwyl die slotdeel, Rondo: Vivace, merkwaardige veerligtheid voortbring: ryke uitdrukkingskrag gevul met ʼn dinamiese, natuurlike wydlopendheid.

Die Bel canto elemente in beide konserte se Larghetto-bewegings is met ʼn  poëtiese natuurlikheid gelaai, ontdaan van sentimentaliteit, delikaat met eenvoud gevoed. Trifonov toon vars benaderings in drie Chopin-klavierstukke: die Don Giovanni-variasies, die Fantasie-Impromptu no.4, asook ʼn rariteit wat nadoods gepubliseer is: die Rondo vir twee klaviere wat hy met sy mentor en een van sy gewese leermeesters, Sergei Babayan, met virtuose vingervaardigheid vervolmaak binne ʼn ryp interpretasie.

Vyf komponiste wat hulde aan Chopin bring, word ingesluit. Die mees uitgebreide werk is die 20ste eeuse Katalaan Frederic Mompou se Variasies op Tema van Chopin.  Hier tref Trifonov met die kontrasryke wyse waarop hy al twaalf variasies karakteriseer. Opvallend was die “blou note”, wat met jazz verbind word, in die eerste twee. In vier korter stukke van Barber, Grieg, Schumann en Tsjaikowski herken ons Chopin se regstreekse invloed, al klink sommiges skaars meer as intermezzo’s tussen die groter werke.

Trifonov vervreem jou geensins van jou bewondering vir opnames deur Martha Argerich, Krystian Zimerman of Elisabeth Leonskaja nie. Hy voeg bloot enkele stimulerende perspektiewe tot hul interpretasies toe.

By Netrebko oorheers veelsydigheid

deur Paul Boekkooi

ROMANZA – ANNA NETREBKO & YUSIF EYVAZOV. CD 1: IGOR KRUTOY: 19 solo-liedere en duette rondom die liefde. Anna Netrebko (sopraan);  Yusif Eyvazov,(tenoor) / Londen- en Los Angeles Ateljee-orkeste / Verskeie dirigente.CD 2: Opera- en operette-arias en duette asook liedere van Puccini, Verdi, Kálmán, Lehár,Grieg, Dvorák, Rachmaninov, Richard Strauss, Offenbach, Bellini, Mozart en Tsjaikowski. Anna Netrebko, sopraan, met Saimir Pirgu (tenoor), Elina Garanca (mezzo-sopraan) en Thomas Quasthoff (bas-bariton) / Verskeie orkeste en -dirigente. Panorama 479 7679.

Die operaverhoog is alomvattend en uitputtend. Daar is talle suksesverhale rondom sangers wat op die gebied van blote uithouvermoë wêreldrekords breek. Dink maar aan Placido Domingo. Húlle is helaas by verre in die minderheid. Diesulkes se vokale voorbereiding en dramatiese oortuigingskrag op die verhoog is in die reël onberispelik. Die grootstes onder hulle moet hard werk en veg vir hul reputasies. Die psigiese en fisiese uitdagings loop ʼn parallelle roete waarin ʼn totale ewewig verseker dat ʼn loopbaan seëvier. Maar té dikwels gebeur dit dat fisieke ooreising lei tot die kansellasie van optredes. Ek noem geen name nie. Die internasionale media floreer gulsig op sulke nuusgebeure.

Een sopraan wat ek bloot per toeval twee keer ervaar het met ʼn besoek aan Europa  in 1996, was Anna Netrebko – ʼn protégé van die Russiese dirigent Valery Gergiev. Sy was skaars 25 en het tóé reeds duidelik die gehore in Londen (by die Proms) en in Rottterdam in die holte van haar hand gehad met o.a. ʼn aantal opera-arias en Moessorgski se oorwegend komiese liedsiklus, Die kinderkamer. Binne enkele jare daarna was sy wêreldberoemd. Vandag is sy ʼn veelsydige en leidende sopraan in die internasionale operabedryf. Suid-Afrikaners ken haar veral deur haar gereelde verskyning in die verfilmde weergawes van opvoerings deur New York se Met Operas.

Dié 2017- uitreiking van Netrebko se ‘n dubbelalbum getiteld Romanza met die Azerbaidjanse tenoor Yusif Eyvazov as haar sangmaat het by my verbygegaan, maar met die huidige inperkings was die tyd uiteindelik ryp om daarna te luister. Sy en Eyvazov was toe reeds getroud. Die eerste van die twee CD’s word gewy aan meertalige liedere geïnspireer deur die vele fasette van die liefde, gekomponeer deur Igor Krutoy, oorspronklik van die Oekraïne. Opera-snobs sal hierop neersien, maar in die proses hulself ontneem van ʼn aangename luisterervaring in die ligter genre. Dink aan Bocelli op sy beste. My naïwiteit het in my gesig ontplof, want my verwagting was dat Krutoy se musiek veel meer Russies sou klink.

Lilia Vinogradova is die Russiese digter wat vir die meerderheid lirieke rondom Krutoy se 19 liedere verantwoordelik was. Hulle is die antitese van rymelary of klewerige sentiment. Krutoy se styl raak soms ietwat voorspelbaar, maar sy orkestrasies is welluidend en luuks, terwyl die twee sangers beurtelings of saam die projek met vokaal-musikale insig afrond. Al is daar kontraste in die liedjies, is my ervaring dat hulle in kleiner dosisse ingeneem moet word. Beslis nie al 19 na mekaar nie!

Wat die tweede CD betref, vervaag enige vorm van ernstige kritiek. In dié wydlopende, oorwegend alombekende arias, duette en liedere kom Netrebko se grenslose talent en weloorwoë interpretasies as persoonlik maar tegelyk baie verrykend, na vore. Eyvazov sing terloops nie op dié voluit klassieke CD nie.

Doendinge vir kajuitkoors

Kobus Burger het aanlyn gaan skrop en met ʼn lysie vorendag gekom wat die ledigheid tydens die lang dae van binnebly, (hopelik) gaan vertrap.

Begin inkleur

Party kunsonnies beskou dit as een van die heel grootste euwels. Toe tref die gonswoord “mindfulness” die korporatiewe wêreld en net daarna stapels en stapels inkleurboeke – nogals vir volwassenes. Of jy nou meer “mindful” wil wees of nie, ʼn inkleurprent is steeds kinderlike pret!

Wat van die Peanuts-karakters? Of die Klein Prinsie? Sherlock Holmes? Hier is ʼn paar galerye met prente:

http://www.supercoloring.com/coloring-pages/stories-tales/peanuts

Vlerke van papier

By die dag is daar meer pleidooie op sosiale media. “Het iemand dalk vir my ʼn pakkie sigarette?” Nie net die rokers se vingers moet besig bly. Kom ons vou vliegtuie wat vér kan vlieg en kyk of jou vousel die buurvrou se worteltuin kan bereik?

https://www.youtube.com/watch?v=SpYS5WtvNvQ

Bak en brou

YuppieChef se aanlyn-kookskool ter waarde van R3 000 is tot einde April heeltemal gratis. Die klasse wissel van souse, Franse kookkuns, soetgoed, ontbytdisse tot vinnige én maklike aandetes.

https://www.yuppiechef.com/yuppiechef-cooking-school.htm?PHPSESSID=sl0v86pj7nqq3ie1dq1vrntslv&id=49081&name=Cooking-School-30-Days-Free-Bundle&ref=featurepanel

Stap deur die beste museums en kunssale

The Guardian het ʼn lysie gemaak van die tien beste kunssale en museums wat ʼn mens aanlyn kan beleef. Sonder ʼn vliegtuigkaartjie of reisplan kan jy nou vir ure deur die voorste bakens gaan dwaal.

https://www.theguardian.com/travel/2020/mar/23/10-of-the-worlds-best-virtual-museum-and-art-gallery-tours

Wikkel daai boude

Lank lê en sit, is gif veral as ʼn mens meer gereeld deur die yskas en koskaste gaan krap. Rujeko Dumbutshena is ʼn danser van Zimbabwe wat ʼn kort dansklas in Afrikadans vir die Kennedy Center aangebied het. Met tromspelbegeleiding leer sy jou binne meer as vyf minute hoe om die danspassies baas te raak.

https://www.youtube.com/watch?v=Ewqq-3xJFdI&t=4s

Begin meditatief teken

ZenTangles is ʼn verslawende manier om patrone, krulle en kraaineste heel meditatief op ‘n klein blokkie papier vas te vang. Daar is soveel verskillende wyses (en skole) asook ʼn spul nuwe variasies dat jy vir ure lank sal kan besig bly. ʼn Blokkie papier, swart pen, potlood en uitveër is al wat jy benodig. WikiHow se artikel en foto’s wys hoe jy dit binne elf stappe kan baasraak.

https://www.wikihow.com/Make-a-Zentangle

Leer iets nuuts

Daar is talle aanlyn-akademies waar ʼn mens derduisende dinge kan leer. Die gewilde Udemy.com het onlangs ʼn rits kursusse gratis beskikbaar gestel. Gewoonlik kos Udemy-kursusse sowat R180 (afhangend van die wisselkoers en winskoopveldtog wat geld). Nou kan jy enigiets van aromaterapie tot kitaarlesse, PowerPoint en tydsbestuur sonder ʼn sent leer.

Leer hoe om na die sterre te kyk:

https://www.udemy.com/course/astronomy-state-of-the-art/

Hier is ʼn gratis kitaarkursus vir beginners:

https://www.udemy.com/course/total-beginner-guitar-lessons/

Leer met hierdie animasie-kursus hoe om skaak te speel:

https://www.udemy.com/course/funmastermike-teaches-all-chesskids/

 En hier is ʼn kursus in produktiwiteit vir skeppende mense:

https://www.udemy.com/course/productivity-for-creative-people-master-your-day/

Die Khoisan Gypsy Band

Dean Balie vertel meer van die orkes wat saam met hom opgetree het.

”Dit was ʼn droom om saam met al die kunstenaars op een verhoog te staan. Ons het van die begin af besluit dat die vers die ster van ons vertoning sal wees. Daarom was die orkes soos ʼn Griekse koor die hele tyd deel van die  storie. Ek wil selfs so ver gaan om te sê dit is die eerste keer wat so ʼn verskeidenheid van tradisionele en moderne instrumente saam in een potjie gegooi is. Baie van die instrumente is self gemaak en enig in sy soort.

“Elke klank, elke klein krap of kap was net so belangrik soos elke akkoord, sangnoot of stilte. Met Charl-Johan Lingenfelder as musiekregisseur het ons gefokus op ‘n klank wat net sal bydra, en nooit steur nie.

Frazer Berry was op die verhoog met sy ramkiekie (blikviool), seebamboeshoring, sigaarbokskitaar, banjo, melodion, bekfluit en ratel met saadjies; Garth Erasmus met sy alt-saxofoon, blik’n snaar, ghôrrah (kalbasboog), kriolofon (saxofoon van bamboesk) en ratel; Ulric ‘Namasun’ Roberts met sy djembé-tromme, tarabuka, dollietrom-blikbeker, didjeridoe, petrolkan, reënmaker, kraak-masjientjie en mopani-ratels; Leon Ecroignard met sy ketelkitaar, cerimbillo (mengsel tussen berimbau en tjello), ukelele, uke-bass, hung (staalpan) en koedoehoring. Colin ‘The Bushman’ Meyer met sy ungoloop (tou aan ʼn blik), trom, kitaar en kalimba.

Almal het ook ʼn vorm van die tradisionele boog gespeel (Khoi- boesman- en mondboë). Bailie was die voorsanger en het ook kitaar en kazoo gespeel.

Blaasorkesvreugdes met Tien

deur Paul Boekkooi

RICHARD STRAUSS: Variasies op ‘Wilhelm von Oranien’. BEETHOVEN: Mars in C majeur vir Militêre Orkes, WoO 20. MENDELSSOHN: Nokturne in C majeur, opus 24. BRUCKNER: Militêre Mars in E mol majeur, WAB 116. HINDEMITH: Simfonie in B mol vir Konsertorkes. SCHÖNBERG: Tema en Variasies vir Blaasorkes, opus 43A. WEILL: Klein Trippens-Opera vir Simfoniese Blasers.Mariniersorkes van die Koninklike Nederlandse Vloot / Arjan Tien. Channel Classics CCS 42019.

 Assosiasies is ʼn belangrike onderdeel en sleutel tot die ontwikkeling van begrippe rondom spesifieke belangstellings. Vir een of ander rede lei die aanhoor van ʼn militêre orkes my soos klokslag na die onvergeetlike woorde van die 18de eeuse Britse Klassikus en Handel se belangrikste librettoskrywer, Thomas Morell. In die oratorium Joshua word daar gesing: “See the conquering hero comes! / Sound the trumpets, beat the drums!”

Die funksie van sulke orkeste het oor die eeue verander. Vandag is uitsoeklande se top orkeste minder seremonieel van aard. Hulle lewer konserte soos simfonieorkeste dit doen. Een van die wêreld se voorstes onder hulle is die Mariniersorkes van die Koninklike Nederlandse Vloot – sedert 2017 deur majoor Arjan Tien gelei. Hul tweede CD met die ietwat vergesogte titel Worthweill Originals, bestaan oorwegend uit blaasmusiek, aangevul met slagwerk en by die werk van Kurt Weill ook minder gewone solo-instrumente.

Die program, uit musiek van Duitse en Oostenrykse komponiste saamgestel, open met Richard Strauss se variasies op die Nederlandse volkslied Wilhelmus van Nassauwe. Die aard is oorwegend plegtig, maar deur die genialiteit van die 28-jarige Strauss word die volle potensiaal en rykdom daarvan ontgin. Opvallend is Tien se greep rondom die fraseringsopbou van die basiese melodie, maar ook in die fyner aksente en dinamiekkontraste wat Strauss in die variasies vereis.

Drie totale rariteite volg: Beethoven se Mars in C majeur, WoO 20, eers in 1888 gepubliseer, is verruklik ongekompliseerd, maar tog ook duidelik die werk van ʼn genie in vrolike luim. Die spel vonkel. Die Nokturne in C van Mendelssohn, gekomponeer op 15, is verwikkeld, virtuoos. Die luisteraar word meegevoer deur die vindingryke gees van ʼn tiener wat beide die hout- en koperblasers in veral die scherzo-agtige tweede helfte op hul tone hou. Bruckner se ware karakter is skaars herkenbaar in sy vroeë Militêre Mars – ʼn geleentheidstuk.

Twee veeleisende repertorium-bergpieke word deur dié Mariniersorkes en hul majoor met groot welslae oorwin. Hindemith, helaas tans een van die meer onderskatte 20ste eeuse Duitse komponiste, se driedelige Simfonie in B mol word met krag en, waar nodig, musikaal-argitektoniese helderheid belig. ʼn Mens is geneig om te vergeet van die ongelooflike bekwame wyse waarop hy ouer musiekvorms in ʼn 20ste-eeuse konteks laat herleef het. Tien herinner ons daaraan.

Dieselfde kwaliteite geld vir die vertolking van Schönberg se Tema en Variasies waarin die komponis se twaalftoonperiode reeds sterk begin wegsypel het. Dié uitvoering is geanker in die Tweede Weense Skool se sterkste kommunikasie-eienskappe.

Laastens is daar ʼn heerlike agtdelige suite, geneem uit Kurt Weill se Threepenny-Opera. Kom ons noem dit die Trippens-Opera – ʼn nagereg-smaakavontuur vir die ore. Kort voor lank sal jou ledemate en veral voete geensins bewegingloos kan bly nie.

Besoek die Bolsjoi aanlyn

Vir die eerste keer in die geskiedenis het die Bolsjoi Ballet van Moskou aangekondig dat die geselskap verskeie beroemde opera- en balletuitvoerings (bekend as die Goue Reeks) lewendig gaan uitsaai op die teater se Youtube-kanaal.

Die eerste uitvoering op 27 Maart was die klassieke ballet Swanemeer wat nog vir 24 uur deur ʼn internasionale gehoor geniet kan word.

Gaan kyk die Moscow Grand Theatre Youtube-kanaal by: http://www.youtube.com/bolshoi

Programskedule:

27 Maart Swanemeer; 28 Maart Die slapende skone; 1 April Die Tsar se bruid; 4 April Marco Spada; 7 April Boris Godunof; 10 April Die neutekraker

Kobus Burger se Woordfees-hoogtepunte
  1. Die Poet, Wie’s Hy? (kontemporêre musiek met Dean Balie)
  2. Mariam Batsashvili Solo Piano Recital (klassieke musiek)
  3. Valsrivier (toneel)
  4. Tienduisend Ton (toneel)
  5. Bloudruk vir nog ’n beter lewe (toneel)
  6. Triple Axel (toneel)
  7. Cellist with Rabies (toneel)
  8. Brahms Requiem(klassieke musiek)
  9. Finding / Being (klassieke musiek met Megan-Geoffrey Prins op klavier)
  10. Die engel by die dam (toneel)
  11. Beethoven & Rachmaninov (klassieke musiek)
  12. Die vermoeienis van vlerke (toneel)

Die violis Zanta Hofmeyr en die pianis Ilia Radoslavov.

Hofmeyr toer met Brahms-sonates

deur Paul Boekkooi

Binne die volgende paar weke onderneem die alombekende violis Zanta Hofmeyr  ʼn uitgebreide reis deur dele van ons land waartydens sy al drie die vioolsonates van Johannes Brahms gaan uitvoer. So ʼn onderneming is uiters  seldsaam. ʼn Vorige keer wat die sonates as ʼn siklus plaaslik uitgevoer is, was met die Siberies gebore vioolvirtuoos Maxim Vengerov tydens 2003 se Internasionale Klassieke Musiekfees. Dié uitvoering is in die ZK Matthews grootsaal by Unisa in Pretoria gehoor, met die Russiese pianis Evgenia Startseva as sy begeleier.

Me. Hofmeyr se pianis/begeleier op die komende toer is die Bulgaars gebore Ilia Radoslavov. Sy het in 2016 uitgebreid met hom saamgewerk in ʼn projek waartydens hulle die volledige siklus van Beethoven-sonates uitgevoer het, asook  ʼn CD opname gemaak het van drie van dié sonates.

Brahms is ʼn natuurlike uitvloeisel van die sukses wat destyds met Beethoven bereik is. In al drie Brahms-sonates is die invloed van húlle aan wie hy dié duo-werke opgedra het, aanvoelbaar. Die Sonate no.1in G majeur, opus 78 is, net soos die Vioolkonsert, aan sy groot vriend, die violis Joseph Joachim, opgedra. Dit is ook Joachim wat aan Brahms in 1879 heelwat advies verleen het by die ontstaan en veral afronding van sy Vioolkonsert in D majeur, opus 77. Baie van die lirisme van die eerste sonate het oorgespoel na die tweede – dié in A majeur, opus 100. In die derde een, in D mineur, opus 108 wat, anders as die vorige driedelige sonates,vierdelig is en opgedra is aan die pianis en dirigent Hans von Bülow, is die stemming van dié meer concerto-agtige werk donkerder, asook by tye opvallend kragtig.

Hier volg chronologies die konsertsale en teaters waar Hofmeyr en Radoslavov tussen 6 en 17 Maart die Brahms-triptiek gaan uitvoer:

  • Vrydag 6 Maart 19:00 in die Barbara Pretorius konsertsaal by die Laerskool Jan Cilliers, Onderparkrylaan, Parkview, Johannesburg.
  • Sondag 8 Maart 15:00 in die Brooklyn-teater, Menlopark, Pretoria.
  • Maandag 9 Maart 19:00 vir die Knysna/Plett Musiekvereniging in die NG Kerksaal, Knysna.
  • Vrydag 13 Maart 20:00 in die Casa Labia, Muizenberg.
  • Saterdag 14 Maart 19:30 by La Motte, Franschoek.
  • Dinsdag 17 Maart 19:00 by Uplands College in Mbombela/Nelspruit.
  • Vir meer inligting, besoek Zanta Hofmeyr se webblad by zantahofmeyr.co.za

Kai Luke Brummer en Desmond Dube. Foto: Claude Barnardo

Pynlike raakpunte bly behoue

deur Mariana Malan

Selfs ʼn eenvoudige ruimte soos ʼn teekamer kan ʼn slagveld wees. Dit kan ook ʼn plek wees waar mooi drome in ʼn oomblik tot nagmerries kan versplinter.

Dit gebeur voor jou oë in die St. George-teekamer, Port Elizabeth, 1950.

In Athol Fugard se Master Harold and the Boys is daar net drie mense betrokke – Hally (Kai Luke Brummer) Sam (Desmond Dube) en Willy (Siya Mayola). In die groter prentjie verteenwoordig hulle egter soveel meer. Hally is die eienaar se seun met Sam wat die teekamer bestuur en Willy wat daar is om skoon te maak.

Aanvanklik is alles rustig en gemeensaam. Willly oefen sy danspassies vir die groot baldanskompetisie wat voorlê en Sam lees strokies. Dit reën en ʼn nat Hally kom van die skool af.

In 1950 skryf die wet voor dat die drie eintlik nie die geskiedenis wat hulle het, mag deel nie. Sam was die “pa” wat  daar was daar in Hally se moeilike grootwordjare. Op sy beurt is Hally die “onderwyser” by wie die ou man boekkennis kry. Willy wil maar net sy dansvoete die een voor die ander kry.

Hulle gesels, agumenteer en filosofeer. Met ʼn enkele uitbarsting breek Hally al die mooi af tot ʼn rommelhoop wat nie sommer herbou sal kan word nie. Die metafoor van baldans waar die deelnemers fleurig hul passies uitvoer en nooit met mekaar bots nie, staan in sterk kontras met mense in die alledaagse lewe. Dis waar daar venynige botsings is en waar woorde net soveel kan wond as enige wapen.

Hoewel alles dekades gelede afspeel, is daar steeds te veel pynlike raakpunte met ons samelewing vandag.

Dube lewer ʼn kragtoer as Sam. Mayola is gepas as die dromer Willy wat lyk of hy eintlik nie betrokke is nie maar tog die legkaart mooi voltooi. Dit het gepla dat Brummer effens te oud is vir die rol van Hally.

Tog is dit teater wat jou laat nadink oor die lewe en die ondenkbare wat mense mekaar aandoen. Nie op ʼn slagveld met ontblote wapen nie, maar sommer net in ʼn gewone teekamer op ʼn reëndag.

Greg Karvellas is die regisseur van die stuk.

 Fugard Studio, Kaapstad,  tot 28 Maart. Bespreek by 021 461 4554 of thefugard.com

Dirigent Norbert Brandauer

Bach soos dit hoort

deur Paul Boekkooi

MAGNIFICAT – Werke deur J.S. Bach: Magnificat in D majeur, BWV 243; Dele uit die Missa Brevis in A majeur, BWV 234; Dele uit die Orkessuite no. 3 in  D majeur, BWV 1068. Die Ensemble Fons Partita en verskeie soliste, met Norbert Brandauer (dirigent). In die Evangelies-Lutherse Johanneskirche, Pretoria.

Dit bly immer wonderbaarlik watter effek ʼn grootse Bach-uitvoering op die siel en liggaam het. Met “grootse” word nie soseer op getalle gedui nie, maar eerder op die inhoudelik ryke betekenis wat elke Bach-werk kan uitstraal. Die konserte en ander projekte wat gereeld deur die Dome Arts Retreat naby Deelfontein in die Noord-Vrystaat onderneem word, is een van slegs enkeles in Suid-Afrika waar die jongste bevindinge rondom histories ingeligte uitvoeringspraktyke prakties toegepas word. Hulle modus operandi is om gespesialiseerde musici en soms ook sangers van oorsee te kontrakteer om meesterklasse en praktiese slypskole beskikbaar te stel om plaaslike musici en sangers in te lei in die hoogs gespesialiseerde terrein van Barokmusiek by uitstek.

Verlede week se konserte is ingestudeer en gedirigeer deur een van die voorste Oostenrykse dirigente wat in ouer musiek spesialiseer: Norbert Brandauer. Die Ensemble Fons Partita bestaan uit ʼn plaaslike groep sangers en instrumentaliste wat musiekhistories gesproke die wil openbaar om oor tyd omtrent elke epog vanaf die laat-Renaissance tot by die Klassieke tydperk te bemeester. Dat daar wyd aan dié ideaal voldoen word, is met dié Bach-program bewys.

In die twee genoemde vokale werke was die mees opvallende aspek van die dirigent se benadering dat daar nooit sprake was van oordrewe vinnige tempo’s nie. By hom is daar eerder optimale aandag vir die versmelting van tekstuele en musikale uitdrukking. Die koorgedeeltes is slegs met twee sangers in elke stemsoort beset. Die gevolg was ʼn helderheid en plooibaarheid binne veerligte teksture, asook die moontlikheid om selfs die mees verfynde kontrapuntale lynespel duidelik te volg. Die soliste kom merendeels uit die geledere van die koor. Te midde van hulle was daar pragstemme. Dié proses mond as’t ware nooit uit tot op die vlak waar klank enigsins yl word nie. Van drama en seggingskrag is daar deurentyd genoeg positiewe tekens. Aan Bach se ongeëwenaarde rykdom en kompleksiteit word voluit voldoen.

Die Magnificat was die enigste werk wat volledig uitgevoer is. Hoogtepunte hier was veral die “Et misericordia” waarin die twee ligte stemme puik saamgesmelt het, terwyl die tenoor in “Deposuit potentis” die virtuose fiorature heel gemaklik laat klink het. Die Missa Brevis met slegs uittreksels, tel onder Bach se werke wat ietwat stief behandel word: Des te meer belangrik dat óns dit kon ervaar. Wat Bach se Orkestrale Suite (oorspronklik “Ouvertures” genoem) betref, het juis die openingsdeel ontbreek, Uitgaande van ʼn subtiele impuls, het elkeen van die korter dansagtige bewegings ʼn ideale graad van ligtheid uitgedra. Die instrumentaliste het inspirerend gemusiseer, terwyl die internasionaal beroemde Maarten van der Valk ʼn spesiale feestelikheid aan die geheel verleen het met sy spel op die keteltromme.

  • Herhaal Sondagmiddag in die Etienne Rousseau-teater, Sasolburg.

Encore argief

  • Pure betowering op Neverland-ys
  • Dié Jan klim die boontjierank tot bo
  • Gordel vas vir vinnige Rocky
  • Plek vir almal in Aunty se hart
  • Broedertwis grawe ou koeie uit
  • JFO se Valentynsdag-varia-gala
  • 5 vrae aan Craig Urbani
  • ʼn Opwindende nuwe verhoogstem
  • Kragtige liefdesbrief aan teater
Lees nou