Catch-22

Hulu

In ʼn vooruitflits aan die begin van die minireeks Catch-22 pluk bombardierkaptein John Yossarian (Christopher Abbott) sy uniform uit en paradeer poeldelnakend deur die kamp – blykbaar van sy sinne beroof.  Hoe het hy so geraak? Is hy werklik mal? Vir die antwoorde moet jy die skitterende en dikwels skokkende reeks enduit kyk. Voor die verskyning in 1961 van Joseph Heller se satiriese roman oor jong bombardiers in Italië tydens die Tweede Wêreldoorlog, het min mense geweet wat dié begrip beteken. Sedertdien het dit posgevat as ʼn postmoderne gesegde wat verwys na ʼn burokratiese paradoks, deurdrenk met sinisme en ironie – weliswaar die soort absurditeit wat Kafka se goedkeuring sou wegdra. Streng gesproke is ʼn “Catch-22” ʼn probleem waar die enigste moontlike oplossing in die probleem opgesluit is en dit noodwendig uitsluit. (As jy na jou bril soek om beter te kan sien, maar jy kan nie sien om die bril op te spoor nie.) John se hoofdoel is om die oorlog te oorleef, en hy vrees sy bevelvoerders meer as die Duitse lugkannone. Sodra die bombardiers hul kwota aanvalsvlugte afhandel, word die kwota opnuut deur die veglustige kolonel Cathcart (Kyle Chandler) verhoog. Christopher Abbott se John Yossarian is die soort innemende antiheld wat jy van lafhartigheid verdink, maar jy verstaan ook presies hoekom hy so gefnuik en desperaat voel. Sy taktieke om sy diensplig af te sluit loop telkens uit op niks. George Clooney, hoofvervaardiger van die reeks, vertolk die rol van die fanatiese generaal Scheisskopf (letterlik “Shithead”) wat ʼn persoonlike vendetta teen John voer; sy diktatoriese gedrag herinner aan drilsersant Hartman (Lee Ermey) in Stanley Kubrick se Full Metal Jacket. Die bekkige entrepreneur Milo, wat uit elke verskuiwende alliansie en oorlogsituasie munt kan slaan, word met skalkse sjarme deur  Daniel David Stewart vertolk; hy blaas nuwe lewe in die stereotiepe Amerikaner wat die “Art of the Deal” bemeester en oral ʼn wen-wen-geleentheid najaag. Die minireeks het nie die eksperimentele flair van Mike Nichols se 1970-fliek (met Alan Arkin as die jong bombardier) nie, maar handhaaf ʼn knetterende spanningslyn en eweneens geloofbare balans tussen skaterlag en skok. Die manewales van soldate wat in die see ontspan, kan in ʼn oogwink omslaan na afgryse. Dié Catch-22 is ʼn waardige opvolger van oorlogkomedies soos Richard Attenborough se Oh, What a Lovely War (1968) en Robert Altman se Mash (1970), wat aan die kant bly van die jong soldate wat net heel anderkant wil uitkom. Sterk aanbeveel. Schalk Schoombie

 

Planet Earth 2

BBC

Twintig goeie redes waarom dié skouspelagtige tweede reeks van Planet Earth (2016) jou steeds na jou asem laat snak: 1. Die vlug van die goue arend in die hoogste sneeupieke van die Alpe. 2. Die baba-likkewaantjie wat wydsbeen laat spaander onder die gebroedsel jaagslange uit. 3. Die vulkaniese eiland se swart lawavlaktes waar plate pikkewyne lyk of hulle enige oomblik gaan begin klopdans. 4. Die onlangs ontdekte spesie van rivierdolfyne, blind van die donker modderwaters, wat sku bly vir die menseoog. 5. Die ratse bergbokke wat soos balletdansers op nou riwwe in die klipperige hoogtes balanseer en verspring. 6. Die gevlerkte woudgekko wat soos ʼn wafferse drakie seil van boom tot boom. 7. Die eensame sneeuluiperd wat doekvoet teen onherbergsame hange snuffel en miaau soos ʼn kat. 8. Die albatros wat geduldig wag op sy maat. 9. Die logge Komodo-drake wat mekaar takel met slymerige kake en kragtige sterte wat soos kanonskote klap. 10. Die deursigtige glaspadda (groot soos ʼn duimnael) wat sy kosbare broeisel eiers teen ʼn swerm giftige perdebye verdedig. 11. Die stompstertkat wat siervol hoog opskiet voor hy snoet eerste diep in die sagte sneeu agter ʼn muis aan plons. 12. Die jaguar wat die kaaiman (ʼn soort krokodil) moeiteloos uit die troebel water ruk en sy skedel kraak. 13. Sir David Attenborough se afgemete, alwyse kommentaar. 14. Die kameelperd wat die lokval van die honger leeus ontwyk. 15. Diep in die reënwoud, die sampioene wat snags soos lampies gloei om motte te lok. 16. Die transformasie wat die dor woestyn ná goeie reën, hoe dit skielik in ʼn groen oase vol blomme en insekte ontpop. 17. Die goue mol wat onder die sand seil en bekend staan as die woestynhaai. 18. Verbysterende fotografie met afstandbeheerde, versteekte kameras en supersterk lense wat jou digby die skaamste diere smokkel. 19. Hans Zimmer se opruiende temamusiek en die immer gepaste klankbaanmusiek wat deur Jacob Shea en Jasha Klebe vir elke episode gekomponeer is. 20. Die dagboeksekwense aan die einde van elke episode wat die uitdagings, avonture en ontberings van die produksiespan dokumenteer. As jy nog nie Planet Earth 2 beleef het nie, is daar veel meer as dubbel soveel redes om dadelik hierdie verstommende dokumentêre reeks deel van jou videoteek te maak. SS

 

Fosse/Verdon

FX Network

Dink aan ʼn danser in sexy swart kleefdrag en bolkeil, en Bob Fosse maak sy buiging. Sy ikoniese passies, vingerklappe en sensuele gebare is afgeloer deur almal van Michael Jackson tot Madonna. Die veelbekroonde regisseur van Sweet Charity, Cabaret en Chicago word allerweë beskou as die mees invloedryke choreograaf op Broadway, waar hy saam met die legendariese danser Gwen Verdon in vele produksies die vonke laat spat het. In die kortreeks van agt episodes, Fosse/Verdon, word hul stormagtige huwelik en kreatiewe samewerking verken in die styl van Fosse se musiekspele en flieks. Daar word veral rojaal geleen by All That Jazz, Fosse se outobiografiese musiekfliek. Die herskeppende, nabootsende aanslag van Fosse/Verdon ontlok ʼn knaende gevoel van deja vu by die kyker: Ja, dit het ek al gesien, helaas beter uitgevoer. Nabootsing kan irriterend wees, en kom ons wees eerlik, dis baie moeilik om puik dansers na te boots. Die bykomende uitdaging, om hulle te laat leef as volbloed mense en wispelturige kunstenaars, kan ʼn vertolking maak of breek. Sam Rockwell (kompleet met oorkam-bles) lyk en klink soos Fosse, ʼn klein mannetjie met ʼn groot talent, groter ego en ʼn onversadigbare libido. Rockwell se kortstondige danspogings is heel skaflik, maar kan nooit so tegnies skerp soos die ware Jakob s’n wees nie. Sewe uit tien op die geloofbaarheidskaal. Michelle Williams, ʼn talentvole speler wat redelik gevaar het met haar voorstelling van Marilyn Monroe in My Two Weeks with Marilyn (2011), haal egter nie die paal as Verdon nie. Al is sy fyn en klein, oortuig sy nie as ʼn persfeksionistiese, hoogs energieke danser nie. Haar sang is eweneens wisselvallig, en haar poging om Verdon se steminfleksies oor te dra raak temerig. Wanneer die kyker begin luister na spraakritmes eerder as die inhoud van tonele, is die stryd verlore. Drie uit tien op die geloofbaarheidskaal. Die vertelling spring soos ʼn  beseerde danser tussen hede en verlede. Intieme tonele en gereelde vloermoere duisel op die randjie van melodrama. Ondanks sulke gebreke is daar genotvolle tonele van glans en skouspel, maar dié reeks is by uitstek vir Fosse-fanatici wat vertroud is met sy werk en nuuskierig oor sy kreatiewe proses en die intriges agter die skerms. Met die stempel van goedkeuring van medevervaardiger Nicole Fosse, Bob en Gwen se enigste dogter, moet jy verlief neem dis ʼn taamlik akkurate voorstelling van die ewige stryd om erkenning en onblusbare passie van die kreatiewe egpaar. ʼn Paar Youtube-video’s van die regte Fosse en Verdon bevestig egter dadelik dat hul gelyke nie agter elke bos uitgeskop word nie. Sewe uit tien op die geloofbaarheidskaal. SS

 

Rectify

Sundance TV

Ek het die aangrypende Amerikaanse dramareeks, Rectify, wat die topposisie op my lys van beste TV-vermaak vir 2018 gehaal het, taamlik laat ontdek. Hoekom weet so min mense hiervan? Dalk omdat die verhaal nie sensasioneel deurdrenk is met eksplisiete geweld en wellus nie, maar die verhoudings tussen mense met intelligensie, subtiliteit en nuanse verken. Ons gesin was van meet af aan vasgenael en uitgeboul. Oor etlike maande het ons al vier seisoene deurgedraf, en ons was jammer om van die geliefde karakters afskeid te neem. Rectify handel oor die impak van ʼn valse aanklag van misdaad op ʼn gewone middelklas-gesin in ʼn klein dorpie. Die oudste seun, Daniel Holden, is as tiener skuldig bevind vir die verkragting en moord op ʼn jong meisie. Dekades later word die volwasse Daniel (Aden Young) op grond van nuwe DNS-toetse vrygelaat. Hy keer terug na sy tuisdorp, waar sy ma, suster, kleinboet, stiefpa en stiefbroer hul bes doen om hom te laat aanpas by ʼn normale lewe, terwyl die konserwatiewe dorpenaars gemengde gevoelens koester. Nie almal aanvaar dat hy onskuldig was nie; hy het immers destyds skuld erken. Daar is raaisels om uit te pluis, en die grootste hiervan is Daniel. Sy kinderlike Rip van Winkle-verwondering oor die veranderinge in die buitewêreld kan jou hart breek. Maar daar is ook ʼn donker kant aan sy karakter: hy word geteister deur nagmerries en herinneringe van sy tyd agter tralies, en daar is ʼn korrupte senator wat hom van voor af wil vervolg. Kan dit wees dat hy dalk wel skuldig was? Die karaktergedrewe intriges en vele wendings bly verras en jy ontdek nuwe dieptes in mense, selfs in die kleinste kamees (die wulpse kelnerin by die diner). Dié reis deur die lewe van ʼn  gebroke man se lewe kan net as hartverskeurend beskryf word. Tog is dit geensins ʼn tranedal nie, daar is hope humor. Young se alles-of-niks vertolking van Daniel is so sielvol en hartstogtelik dog ingetoë-verward dat jy hom wil leer ken, bevriend en help. Min spelers kan jou tot sulke innige identifikasie roer. Die nugter, gebalanseerde uitbeelding van Christene, soos van sy stiefbroer se diep gelowige vrou, Tawney (Adelaide Clemens), verskil hemelsbreed van Hollywood se dikwels eensydige gehekel met gelowiges. Die intieme tonele en skitterende dialoog van skepper Ray McKinnon laat jou voel jy loer ʼn huishoudelike kookpot van spyt, selfverwyt en jaloesie af. Clayne Crawford as die swartskaap-stiefbroer Teddy, wat rasend afgunstig is op Daniel, wek om die beurt simpatie en afkeer; hy is ʼn verwikkelde antagonis  wat weet Daniel en Tawney is tot mekaar aangetrokke, maar al sy pogings om sy huwelik te red is gedoem. Een van die lieflike motiewe in die finale seisoen is dat kuns en letterkunde ʼn oud-gevangene kan rehabiliteer. Oorkoepelend is dit die tema van regstelling en genesing binne gesins- en gemeenskapsopset (en vir al die hoofkarakters) wat jou met ʼn sin van hoop en medemenslikheid laat. Sterk aanbeveel. Schalk Schoombie

 

My Brilliant Friend

HBO

Twee brandarm beste vriendinne in Napels, Italië ontdek die vreugdes en gevare van grootword, vriendskap en die liefde in L’amica geniale (My Brilliant Friend), ʼn minireeks wat die gees en stemming van Elena Ferrante se gelyknamige roman getrou nastreef. Van kleins af, wanneer hulle poppe uitruil en wegloop see toe, raak Elena en Lila verknog aan mekaar. Hulle ontdek boeke (Little Women) en deel geheime en drome. Tydens hul stormagtige tienerjare word die kompetisiegees tussen hulle op ʼn spits gedryf. Albei blink uit op skool, maar terwyl Elena die kans kry om verder te leer, moet die leesgierige Lila tuis bly om vir die familie-skoenbesigheid te werk. ’n Newetema fokus op die stryd van begaafde jong vroue in die 1950’s om uit die sleurstroom van chauvinisme, die klassestelsel en tradisie te styg. As dit klink soos ʼn sepie gemik op huisvroue, is dit ʼn vergissing. Ferrante verbeeld die vele intriges van ʼn klein gemeenskap, en die hitsige Italiaanse temperament sorg vir heelwat uitbarstings en skokkende geweld. Die aanranding van kinders en teistering van vroue word as ʼn alledaagse verskynsel aangebied. Dis immers Mafia-wêreld dié. Regisseur Saverio Costanzo het per e-pos uiters nou saam met Ferrante (ʼn skuilnaam) gewerk aan die draaiboek, wat sy eerbiedige benadering tot die bronmateriaal verklaar. Dis haas onmoontlik om fout te vind met die uitgebreide rolverdeling: Elisa Del Genio as die jong Elena en Ludovica Nasti as die jong Lila, en Margherita Mazzucco en Gaia Girace as hul tiener-eweknieë, almaardeur omring deur spelers in ondersteunende rolle waar elke gesig ʼn storie vertel. Die krag van die stilswyende kyk om verhoudings en subteks tussen karakters te belig vorm deel van die omvangryke visuele woordeskat. Die seepgladde kamerawerk, aardse palet en sinryke choreografie van groepstonele in stowwerige strate, winkels en klaskamers voer die kyker mee na ʼn vergange tyd en kultuur. Komponis Max Richter (The Leftovers) se romantiese minimalisme verhef elke klein toneel of klimaks tot iets opruiends. In elk van die agt episodes is daar hoogtepunte wat jy helder voor die gees roep: Elena se idilliese eilandvakansie wat skielik versuur, die vuurwerke op die dakke wat in ʼn roekelose vete ontaard, Lila se bruilof, familietwiste en klandestiene ontmoetings. Beleef gerus waarom Ferrante se epiese sage van twee vriendinne die ganse literêre wêreld aan die gons het. Italiaans met Engelse onderskrifte. SS

Escape at Dannemora

Showtime

Ontsnappingsdramas roer iets in die menslike psige, die universele drang na vryheid wat jou laat wonder hoe jy sou uitbreek indien jy agter tralies sou beland as gas van die staat. Die durf, beplanning, geduld en deursettingsvermoë wat ʼn suksesvolle poging verg, dwing byvoorbaat bewondering af – selfs vir geharde misdadigers. Dié premis word haarrysend verken in die minireeks van sewe episodes, Escape from Dannemora, gegrond op die ware geval van Richard Matt (Benicio del Toro) en David Sweat (Paul Dano), twee veroordeelde moordenaars wat in 2015 met die hulp van ʼn tronkwerker, Joyce “Tilly” Mitchell (Patricia Arquette), uit die Clinton Correctional Facility in New York-staat ontsnap het. Daarna het hulle te voet deur die omliggende wildernis gevlug en byna die Kanadese grens gehaal. Wat die drama onderskei van voorgangers is die rou, gedetailleerde sielkundige portrette van die drie sentrale betrokkkenes en hul interaksies wat in ʼn driehoek van seksuele drif en donker motiewe ontaard het. Die naïewe Tilly is maande lank deur albei mans mislei en verlei om hulle planne in werking te stel. Patricia Arquette se veelbekroonde vertolking is iets om jou aan te verwonder – ʼn mislike, temerige, onbetroubare karakter wat toesighouer is waar gevangenes naaldwerk doen. Van ruwe ontmoetings met tronkvoëls (sic) kry sy nie genoeg nie (sy verneuk haar tweede man), en sy koester romantiese drome van ʼn toekoms saam met hulle in Mexiko. Destyds was Arquette bekend as talentvolle prikkelpop, deesdae as gewigtige karakteraktrise wat kans sien vir groot uitdagings, soos die 12 jaar wat sy aan die grootwordfliek Boyhood afgestaan het, en waarvoor sy ‘n Oscar as beste aktrise verower het. Dis die soort “balls to the wall”-vertolking wat jou kopskuddend laat terugskel op die skerm: Hoe kan jy so ʼn sot wees? Del Toro en Dano munt uit as die misdadige tweemanskap met wie jy aanvanklik  simpatiseer, maar geleidelik word die oogklappe afgeruk oor wie hulle werklik is. ʼn Terugflits-episode wat volg op die ontsnapping wys presies waarom hulle in die tronk hoort en nie op vrye voet nie – hulle is gevaarlik, plofbaar en gewetenloos, dalk selfs kranksinnig (in die geval van Matt, wat ʼn talent vir skilder in die tronk ontdek het). Escape at Dannemora vertoon ook die verskuilde regie-talent van komediant Ben Stiller, wat die sieldodende lewe agter tralies vernuftig uitbeeld en die spanning bou na ʼn aangrypende klimaks en afloop. Die trefseker kamerawerk deur Jessica Lee Gagné is ewe imponerend. Einde ten laaste voel jy vir hierdie mense, al kan hulle by tye afstootlik wees. En wat jy die beste begryp, is die allesoorheersende begeerte om vry te wees. SS

Dead To Me

Netflix

Dead to Me volg die wel en weë van Jen en Judy wat mekaar ontmoet by ʼn ondertsteuningsgroep vir mense wat geliefdes aan die dood afgestaan het. Jen, briljant vertolk deur Christina Applegate, is obsessief op soek na haar man se ‘moordenaar’ wat weggejaag het van die noodlottige ongelukstoneel. Judy (Linda Cardellini), ʼn vrye gees en die teenpool van die donker, siniese Jen, trek in by Jen en ʼn hegte vriendskap ontstaan. Uit die staanspoor weet jy die verhouding is op leuens gebou. Hoe gaan dit alles ontknoop? Wie was die tref-en-trapper? Kan ware vriendskap sulke wrede leuens oorleef? Die pas is aangenaam en die pittige teks prikkel oor 10 halfuur-episodes. Daar is haakplekke, soos inkonsekwente interaksies: Sou boesemvriende nie genoeg omgee om ʼn SMS te stuur om ʼn krisis te vermy nie? Jen en Judy mag ʼn beeld voorhou van die moderne vrou, maar huil en wroeg sonder verposing. James Marsden as die gladde laventelhaan-prokureurtjie wat Judy se liefdeslewe opkikker, bring welkome verligting van al die beneuktheid. Max Jenkins as Jen se gay kollega is ʼn stereotipe wat irriteer eerder as amuseer. Dit lyk asof die skepper Liz Feldman (2 Broke Girls en Hot Cleveland) al die boksies wou tiek met drama, seks, leuens, miskrame, ontrouheid, dwelms, opstandige tieners en opgekookte drama. Die intrige gooi onnodige draaie, soos wanneer Applegate dans of gedwonge musiekmomente, wat my soms laat wonder het of ek aan die slaap geraak het en nou na ʼn nuwe program kyk. Dead To Me is ʼn vaal, ietwat eentonige moordstorie sonder verrassende onthullings en vele los drade wat moontlik in die tweede seisoen opgelos sal word. Dis nog nie ‘dood vir my’ nie, maar of dit my gaan teruglok, is die ware vraag.  Henk Crouse

 

The Deuce

HBO

Sedert HBO die bebloede swaarde, vurige drake en naglopers van die fantasiereeks Game of Thrones (pas in sy finale seisoen) met ʼn harde dosis seks en naaktheid aangedik het, het gewaagdheid part en deel van die betaalkanaal se resep geword. ʼn Meer gepaste milieu vir sulke skunnigheid is David Simon en George Pelecanos se dramareeks The Deuce, wat afspeel in die loerwinkels, ontkleeklubs en bloufilmteaters van Manhattan se 42nd Avenue in die 1970s. Die neonbeligte sypaadjies was onbegaanbaar smerig met opgehoopte rommel; dit was ook die afsetgebied van prostitute en hul koppelaars (pimps). Die polisie was korrup en die Italiaanse mafia het ʼn wysvinger in elke pastei gesteek. Die seksbedryf van Times Square is sedertdien netjies opgeruim en deesdae seëvier porno op die internet. In die eerste seisoen leer jy verskeie karakters ken: plattelandse meisies wat desnoods hul lywe verkwansel en hul onskuld verloor, ʼn tweeling broers wat klubeienaars is (albei vertolk deur James Franco), polisiemanne, rampokkers en naglopers van alle variasies. Die eksplisiete naaktheid en sekstonele kan jou laat bloos of gril, want hier word dit selde eroties of ‘smaakvol’ opgedis. Die lywe is nie altyd aanloklik nie en die lig val onvleiend hard. Tog is dit heel gepas binne dié konteks. Sporadiese geweld slaan soos ‘n bliksem uit die bloute. Soms kry boontjie selfs sy loontjie. Dit kan voel of daar nie enige sinryke storielyne is nie, net skurwe geselsies, nagklub-onderonsies, willekeurige insidente, paadjies wat kruis. Die tweede seisoen zoem skerper in op die porno-bedryf van die Groot (Vrot) Appel, met ‘n sydelingse blik op Hollywood se groter geldmakers en verderf. Die aanslag is hiperrealisties en satiries – iets wat oudjoernalis David Simon in The Wire vervolmaak het – met die gepaardgaande kaalbaskaskenades, kommersiële gehyg, dwelmepidemies, oppervlakkigheid en verontmensliking wat dié bedryf kenmerk. Maggie Gyllenhaal, altyd ‘n waagmoedige aktrise, speel die sekswerker Candy wat ʼn talent ontdek as erotiese filmmaker en haar eie sexy weergawe van Rooikappie vervaardig. Die narratiewe stippellyne kry oplaas lyf en loop uit op plofbare klimakse (inderdaad!). Preutses moet liefs wegstuur van The Deuce, en loervinke gaan gou verveeld raak, maar diegene wat volhard en kophou met die lyflike stoeiery en kru straattaal, gaan veel meer daaruit put as net seks, dwelms en ruk en rol. Schalk Schoombie

Skuif reg vir dié nuwe reekse:

Years and Years

Big Little Lies 2

High Seas

Fosse/Verdon

Chernobyl

My Brilliant Friend

Catch-22

Warrior