Maleficent: Mistress of Evil

Walt Disney Productions

Wie s’n is die grootste? Angelina of Brad s’n? Ná Maleficent, wat nie waffers by die Amerikaanse loket gevaar het nie, beslis Brad Pitt se talent, want veral sy Once Upon a Time… in Hollywood, in die hande van sy goeie pêl Quentin Tarantino, het stof in die sexy heks se versluierde ogies geskop! Hoekom kon die hoofvrou oor boosheid nie daarin slaag om haar towerkragte oor byderwetse gehore te swaai nie? Want Maleficent: Mistress of Evil gaan mank aan persoonlikheid. Dit is darem nie so eentonig soos Light of my Life (tans in kunsteaters) nie. Maar dit kort regie-charisma en ʼn beter draaiboek. Maak geen fout nie. Jolie speel ʼn barshou as die bose dame. Sy weet presies hoe om haar wimpers te fladder, haar wange in te suig en haar tuitmondjie te pruil. Dié vrou het gesag en meer sjarme as George Clooney in ʼn Speedo. Die enigste rede hoekom ʼn mens nog op die maat van die kaperjolle kan sokkie, is omdat Angelina so vermaaklik is. Die toneel waar sy probeer glimlag sonder om haar lipstiek of wange te beskadig, is die toegangsprys werd (voordat jy springmielies gekoop het). Michelle Pfeiffer as ʼn bose koningin gee haar stewig opdraand, maar omdat Pfeiffer reeds soveel briljante vertolkings in die verlede gelewer het, is ʼn mens bewus van elke boosaardige trek van ʼn gesigspier en elke neerhalende aanmerking wat in die rigting van heldinne toegesnou word. Elke afkeurende blik en bytende stukkie sarkasme registreer! Wat is die probleem dan? Die kartonfiguur-sprokieskarakters, wat die res van die rolprent bevolk, is maar eina. Harris Dickinson, wat sag op die oog val, was uitmuntend in Beach Rats, waarin hy ʼn woeste jafel gespeel het wat met albei geslagte kafoefel het. Maar in hierdie rolprent as ʼn prins is hy power, want hy het niks anders te doen as om mooi te lyk nie. Dickinson is so ʼn goeie akteur, dat jy sy “watdiehel”-uitdrukking van verveling gou identifiseer. Wat ʼn eentonige nie-karakter vir so ʼn goeie speler! Die res van die akteurs lyk duidelik na mense op soek na rolle of karakters. Six Characters in Search of an Author kry hier nuwe betekenis! Verder staan die spesiale effekte uit soos ʼn rooi beetvlek op jou wit broek se kruis. Ja, die oorlog, waarin feetjies en kaboutertjies en allerhande spookasem-skeppings teen woestaards baklei, is indrukwekkend as jy dit in Xtreme-teaters of 4DX-teaters gadeslaan. Veel lawaai en weinig wol is hier die wagwoorde. Die grootste leemte is egter dat jolige Jolie met haar sterk spel en teenwoordigheid die rolprent halfpad verlaat en eers aan die einde weer terugkeer. Sy laat ʼn gat groter as Kimberley s’n. Ja, ma’s en hul popelende dogters in die kort byderwetse ontwerperbroekies en stralekransies in die opgetofte hare kan beslis gaan kyk. Maar jammer manne. Jy sien maar min van Jolie. Daardie vlerke bedek alles! Insluitend die storie. Leon van Nierop

 

Die Verhaal van Racheltjie de Beer

RDB Movie (Pty) Ltd                                                                                               

Afrikanergeskiedenis was weer eens ʼn gedugte sentrale tema by die speelfilms wat by Silwerskermfees 2019 meegeding het. Die Afrikaanse taal is ook geensins meer verteenwoordigend van ʼn wit domein nie, maar word deur alle rasse en stande sonder aansiens des persoons gepraat. Verhale wat volksbesit geword het, word met nuwe invalshoeke en perspektiewe oorvertel. Dit beteken dat geskiedenis nooit stagneer nie, maar oor tyd nuwe kernvrae rondom bestaande persepsies sou kon begin opper het. In Afrikaanse kinderensiklopedieë – teen dié tyd seker omtrent almal al uit druk! – is daar seersekerlik al verskeie kere berig oor die bestaan van Racheltjie de Beer wat haar eie lewe gewaag het om haar kleinboet s’n te red. Matthys Boshoff, die regisseur en mede-draaiboekskrywer van Die Verhaal van Racheltjie de Beer, het sy draaiboek gegrond op Brett Michael Innes, regisseur van die jongste verfilming van Fiela se Kind, se roman oor Racheltjie wat redelik onlangs die lig gesien het. Boshoff het so ietwat te veel van ‘n voluit realistiese keuse rondom sý visuele opsies gemaak, maar die resultate spreek vanself. Stian Bam wat ooreenkomste toon met ʼn jong Carel Trichardt van destyds, lewer ʼn deurdagte karaktertekening van Herman, ʼn wewenaar met die onbenydenswaardige taak om twéé ouers se gedeelde verantwoordelikhede volledig op homself te moet neem. Herman is ʼn man met sorge wat oor tyd begin besef dat sy nuwe soeke na ʼn vaste werk sy twee kinders mag benadeel. Hy kom in die Oos-Vrystaat aan op pad na die Witwatersrand en vertoef ʼn rukkie by die Lundt-gesin. Maar dan verdwaal Jamie (Johannes Jordaan), die jongste van sy twee kinders wat na ʼn verlore lammetjie op soek is. ʼn Sneeustorm ontwikkel en Racheltjie – wat met verbasend hoë vlakke van karakterontwikkeling in kombinasie met natuurlike spel kan spog – is al gou op pad om Jamie te vind en veilig na die Lundts se  huis te bring. Maar dan, vanweë ʼn kringloop van onvoorsiene gebeure binne natuurkragte, begin alles skeef loop en Racheltjie offer haar lewe op vir die behoud van Jamie s’n. Visuele detail is oordeelkundig aangewend om die kyker voluit deel te maak van die bedreigings wat nie wil wyk nie en ʼn pa se onverklaarbare hardkoppigheid. ʼn Ware fonds in dié rolverdeling is Zonika de Vries in die titelrol. Sy het alle potensiaal – en veel meer nog – om ʼn gesogte aktrise in ons rolprentbedryf te word, terwyl van die ouer staatmakers soos Marius Weyers (George), Sandra Prinsloo (Jacoba) en Seputla Sebogodi (Lazarus) almal hul kant voluit bring. Wat die redigering betref, kon daar plek-plek nog gesnoei word om die langdradigheid binne sommige sekwense teen te werk. Paul Boekkooi

 

Hail Satan?

Hard Working Movies

Swart klere, gevaarlike speletjies met ʼn ouija-bord, heavy metal deur groepe soos AC/DC, Black Sabbath en selfs Queen. Voeg daarby onderonsies met Dungeons & Dragons en jy het ʼn Satanis. So het “kenners” soos Rodney Seale ons in die jare 80 tydens skoolpraatjies gewaarsku en met kiekies van gedroogde fetusse wat as oorringe gedra word, met stringe nagmerries gelaat. Dit is deels “waar”, volgens die regisseur Penny Lane se speelse dokkie, Hail Satan? Uhm, en ook nié. Ja, metal en Dungeons & Dragons is verslawend (nes Candy Crush), maar van die ander Sataniste is eintlik … hoe sal ‘n mens dit nou stel… heel normaal? Die een dra dan ʼn wit hemp en strikdas! Kyk, lanklaas het ʼn dokkie ʼn mens se persepsies – en kom ons wees nou maar brutaal eerlik! – wanpersepsies oor Satanisme só ondermyn soos hierdie oopbek-kykervaring wat die opkoms van die Satanic Temple in die VSA karteer. Die “tempel” het later sowat 50 000 lede, waarvan selfs in Suid-Afrika ʼn groepie bestaan. Dis dan nou hier waar Lane jou met ʼn slap sweep vang. Soos ʼn mens die tempel se stigter, Lucien Greaves, en sy makkers leer ken, besef jy dat swart en daardie duiwelse horings ook maar net kenmerkend is van die eeu-oue koggelaar. Jip, jy word gepiets omdat jy mislei word. Hail Satan? is ʼn kronkelpad-dokkie, wat terselfdertyd die Yanks se geskiedenis asook die oorsprong van “In God We Trust” vreesloos oopvlek. Dit is absurde teater en swartkomedie op sy beste. Lane is meesal nuuskierig en aspris in die agtergrond, maar dan weer ontsettend ontboesemend. Die fliek is ʼn rondomtalie deur donker én lig en laat die kyker met die onus om sélf ʼn paar opvattings op die brandstapel te gooi. Met soveel anomisiteit en swartsmeerdery van albei kante van die godsdienstige spektrum, is die dryfsand uit die staanspoor bedrieglik. Wat Hail Satan? so grensverskuiwend maak, is dat dit ʼn terggees-dokkie is wat in sy speelsheid ook ʼn kwaai kopskuif na sy kyker bring. Draadsitters en korrelkoppe gaan die fliek waarskynlik as pure treitering beleef. En is dit nie juis wat die rol van ʼn knap dokkie is nie? Vertrap juis dit wat vir soveel mense as “heilig” en die waarheid voorgehou word. Nou wil ʼn mens die begrip “oop gemoed” by so ʼn resensie insleep en besef dan dat jy netjies in Lane en die Satanic Temple se strik trap. Laat ʼn mens dan maar die voornemende kyker met ʼn enkele waarskuwing laat: op die ou einde is hierdie nie ʼn dokkie oor Satanisme nie…. Ha! Kobus Burger

 

Parasite

Barunson E&A / CJ Entertainment

Om sosiale media in bedwang te hou, het elke land, afhangend van sy grootte en inwonerstal, deesdae minstens ʼn peloton waghonde nodig wat dit kan reguleer en, waar nodig, oombliklik asook regtens kan ingryp. Indien dit nie gebeur nie, is fopnuus ons permanente voorland: tragies, maar onkeerbaar. Parasite (2019) is die sewende vollengte-fliek van die Suid-Koreaanse regisseur-draaiboekskrywer Bong Soon Ho. Vroeër vanjaar is hy hiervoor by die Cannes Rolprentfees met ʼn Palme d’Or (Goue Palm)-toekenning bekroon. Met die internasionale uitreiking daarvan het Ho ʼn versoek aan resensente en publiek gerig om inligting rondom die intrige te weerhou. Op enkele uitsonderings na het die media ruimhartig meegedoen. Parasite is ʼn kolskoot-enkelwoord wat die inhoud saamvat. Tóg bly daar soveel oor wat omvattend is: Dit is ʼn aanslag op die sinne, intellek, rasionaliteit, fantasie, ʼn spel rondom metafore, allegorieë en verskeie rolprentgenres met satire as goue draad wat elemente saamsnoer. Dít alles teen ʼn tempo wat dol en driftig raak en slegs sporadies die kyker tyd gun om te besin oor die ervaring. Ho besin so oor die eindproduk: “A comedy without clowns, a tragedy without villains.” ʼn Onbegrensde swart- of tragi-komedie dus. Maatskaplik gesproke slaag hy daarin om kontrasterende kernpunte in sy verhaal rondom twee gesinne te belig. Dieselfde situasie is ook in ons veranderde Suid-Afrika in die spervuur: die wye gaping tussen stinkryk en brandarm. Ho laat dit afspeel binne ʼn verhaal oor die behoeftige Kim-gesin in hul piepklein tuiste onder straatvlak. Hy kontrasteer dit met dié van die Park-gesin – bogronds, in ʼn luukse woning met ʼn doolhof van vertrekke en ʼn reuse tuin, verteenwoordigend van die jongste tendense in stedelike landskapsargitektuur. Die Kims infiltreer in ʼn kort tyd heel subtiel die lewe van die Parks. Die fliek wat komies en kwasi-ligsinnig afskop, raak ná so ʼn driekwartier heelwat ernstiger voordat klugtige tentakels dreig om oor te neem. Tog gebeur dit nie. Einde ten laaste blyk dit dat kru gewelddadigheid gaan oorheers, maar die vraag bly: Wie is nou wérklik die parasiete? Die Kim- of Park-klan? Uiteenlopende rolprentstyle begin baljaar, spanning bou op; tegnieke wat ou meesters soos Hitchcock geraffineerd kon oordra, laat Ho sonder goedkoop nabootsings herleef. Hy vestig tydlose waardes: pittige dialoog, akteurs wat die verhaal met dramaties oortuigende snykante identifiseer en met knap spel intensifiseer, hetsy in solo- óf ensemblespel. Ho laat, wat die tegniese sy van Parasite betref, heelparty vernuwende elemente opduik. Hy het alles in beheer en hóú dit so. Solank Amerikaanse rolprentbeoordelaars nie stiksiende en deur ʼn politieke bril hierna kyk nie, sal ons ʼn hele paar Koreaanse gesigte sien wanneer die Oscar-wenners van 2019 aantree. Paul Boekkooi

 

Joker

Warner Bros

Die Batman-strokiesverhaalkultuur is al vanaf 1940 met ons: oupa- en oumagrootjie tye dus. Die Joker-karakter het eers later sy verskyning begin maak – vir uiteenlopende redes veral merkwaardig in die uitbeeldings deur Jack Nicholson in Tim Burton se Batman (1989) en Heath Ledger s’n in The Dark Knight (2008) met Christopher Nolan as regisseur. Nou, in 2019, is Joker die eerste keer ʼn sentrale personasie in die DC Comics heelal. Joaquin Phoenix vul die rol. Hy sit vir sy voorgangers ore aan. Slaan jou dronk. As Arthur Fleck, deel van ʼn agentskap wat hansworse uithuur, is hy ʼn psigiese en in ʼn groot mate ook fisiese wrak. Sy onderskeidingsvermoë tussen werklikheid en fantasie word geleidelik afgetakel. Binne die konteks van ʼn byna wrede Gotham City, waar sy verhaal hom in 1981 afspeel, is sy enigste persoonlike kontak dié met sy hulpbehoewende ma, Penny (Francis Conroy) en ʼn buurvrou, Sophie Bumond (Zazie Beetz). Albei toon op hul manier gevorderde begrip vir hom. Phoenix se rolbenadering is totaal gerig op antiheld-tradisies. Benewens die feit dat dit in alle opsigte emosioneel en fisiek tot in die kleinste details deurdink is, is daar deurlopend ook veel méér “op die spel”. Treffend in verskeie tonele waar Phoenix proeflopies probeer om uiteindelik ʼn eenmankomediant te word, straal hy eweneens iets magneties en sensueel uit. In die ruime mate van asketiese dissipline wat Phoenix handhaaf terwyl die kyker besef dat hy vasgevang is in situasie waar ʼn gebrek aan selfbeheersing hom maklik kan fnuik, kan jy skaars jou oë van hom weghou – selfs wanneer jou eerste reaksie is om weg te kyk. En dan is daar natuurlik daardie lag … Onder die sterk span medespelers staan Robert De Niro as die gladdebek TV-aanbieder Murray Franklin uit. Todd Phillips se regie is haarskerp, al kan jy die opvallende stilistiese invloed van Martin Scorsese nie miskyk nie. Veral ambianceryke beelde uit The King of Comedy en Taxi Driver herleef plek-plek duidelik. Waarin Phillips egter uitmuntend slaag, is die wyse waarop hy die klankbaan met die beelde en gebeure integreer. Dit komplementeer mekaar op ʼn onvergelykbare hoë peil. Emosies soos uitbundigheid, opbouende spanning en selfs vrees kom heel natuurlik volledig tot sy reg. Dit is nooit bombasties nie, maar deurentyd subtiel. Dit alles is die werk van die Yslandse komponis Hildur Gudnadottir, wie se reputasie haar vooruitgeloop het. Ook Lawrence Sher se meedoënlose kinematografie maak die méér as grinterige Gotham City-metropool met sy immer ontvlambare bestaan waarlik weersinwekkend. PB

 

Dr. Johan Heyns: Exorcist of Apartheid

Glittchworks

Op 5 November vanjaar sal dit 25 jaar gelede wees dat een van ons land se voorste teoloë, kerkleiers en versoeners, dr. Johan Heyns, die slagoffer was van ʼn sluipmoord-aanval in die teenwoordigheid van sy vrou, Renée, en drie kleinkinders. Die vermeende skerpskutter is nooit gevind nie. Oor Heyns se wrede dood is daar internasionaal berig terwyl skokgolwe van verslaenheid plaaslik uitgekring het. Johan Adam Heyns jnr, sy kleinseun, is die regisseur, produksieleier en redigeerder van die dokumentêr Dr. Johan Heyns: Exorcist of Apartheid. Op die vraag wat die jong Adam aan sy ouma Renée gevra het – “Wat het my oupa gedurende apartheid gedoen?” – het sy ʼn houer met familievideo’s aan hom oorhandig. ʼn Dokumentêr is ʼn spesifieke, geensins ondergeskikte filmgenre nie. ʼn Regisseur met integriteit sal kykers so wyd moontlik van reële feite voorsien sodat hulle tot hul eie gevolgtrekkings kan kom. Enige subtiele beïnvloeding durf nie deel daarvan wees nie. Wat dié prinsipes betref, het Adam Heyns uiters sensitief en professioneel te werk gegaan, die feite in outentieke, merendeels nuusgegronde beeldmateriaal oorgedra en, ondanks ʼn knap begroting, dit met oordeelkundige redigering afgerond. Reeds vroeg ontdek ons die Damaskus-oomblik in Johan Heyns se lewe. Tydens sy studietyd in Nederland rondom 1953 het hy by ʼn nagmaalstafel langs ʼn swartman aangesit. Dit het sy siening rondom die Evangelie vir altyd verander; hier was visueel eenheid aan’t werk. Sy teks as prediker by die Geloftefees van 1988 by die Voortrekkermonument is geneem uit Amos 9. Dit was ʼn kragtige, leidende en deurgevoerde gedagtegang wat nou, met die luukse van terugskouing, geensins deur destydse teologies oningeligte regsgesindes deurgrond kon word nie. Tog het Heyns as moderator die saad geplant wat die NG Kerk uiteindelik sou noop om tydens die sinode van 1990 by monde van Heyns apartheid as ʼn sonde te bely. Exorcist of Apartheid se toepassing van historiese fotomateriaal verryk dié dokumentêr as inligtingsbron verder. Dit is veral die nuushoogtepunte, funksioneel gekose en begripsversterkende onderhoude, plus talle kernbeginsels rondom Heyns se uitdagende roeping, waarvoor hy nimmer teruggedeins het, wat die kykervaring lonend maak. Vergun my enkele persoonlike opmerkings oor my ervaring van dr. Johan Heyns: Sy prediking het altyd die hart met ʼn spiespunt getref. In een preek het hy verwys na die mens se liefde vir God wat op dieselfde vlak as dié vir jouself moet wees. Teen al die kritiek teen Calvinisme in, het Heyns verklaar dat die moderne mens wél hom- of haarself mag liefhê wanneer die genade van God jou binnedring. Dan was daar ook sy filosofiese insigte wat grensverskuiwend was. PB

  • Exorcist of Apartheid word Sondag, 6 Oktober, om 12:30 in The Bioscope, Foxstraat 286, in Johannesburg se middestad vertoon as deel van die Jozi Filmfees. jozifilmfestival.co.za 

 

The White Crow

BBC (Brits-Franse koproduksie)

Ballet, die onwrikbaarste en mees gedissplineerde dansvorm, kan beskou word as ʼn metafoor van ʼn polisiestaat/diktatuur. Enersyds word dit streng gereguleer, andersins duld dit geen afwyking van die norm/tradisie nie. Dit word as ’t ware deur puriste en dansmeesters gepolisieer – trap in jou spoor! Dit vereis harde arbeid wat jou liggaam bou én breek. Individuele vryheid van uitdrukking word ontmoedig – dansers moet gebuig word om in die vorm te pas. Daar is vele raakpunte tussen Rusland se rigiede balletskole en beroemde geselskappe soos die Kirov en Bolsjoi, en die paranoïese Sowjet-Unie van die Koue Oorlog. David Hare (skrywer) en Ralph Fiennes (regisseur) se The White Crow verken die legendariese balletdanser Rudolf Nureyev se drang na onbeperkte vryheid en die bittersoet prys van opstand teen die norm. Die Russiese idioom “wit kraai” (belaya vorina) verwys na iemand wat uitstaan in sy omgewing en nie wil inpas nie, iemand wat stroom-op beur. (Kraaie is gewoonlik swart.) Nureyev het van kleins af uitgestaan, grense bestorm, as intuïtiewe danser in ʼn werkersklasgemeenskap. Hy het relatief laat met opleiding begin, en sy opvlieënde geaardheid het klokslag tot konfrontasie gelei – sulke ongebreidelde individualisme was ondenkbaar in die kommunistiese ystergreep. Jongheer Oleg Ivenko as Nureyev is bruisend aanskoulik as danser (al haal hy nie dieselfde elevasie nie) en projekteer die nodige drif. Fiennes se inkennige dansmeester is Russies vlot magtig, nóg ʼn heuglike karakterportret in dié Brit se groeiende oeuvre – soos Kenneth Branagh volg hy moeiteloos in die spore van Laurence Olivier as formidabele speler-vervaardiger-regisseur. Die danstonele is kortstondig opwindend, maar dis veral die intriges om en spannende oploop na Nureyev se oorlopery na die Weste by ʼn Franse lughawe wat die kwessies van individuele, politieke en artistieke vryheid op ʼn spits dryf. As jy geswymel het oor balletprente soos White Nights, Mao’s Last Dancer en The Turning Point sal jy nie teleurgesteld wees nie. White Crow is gevleuel en en pointe. Russies/Frans met Engelse onderskrifte. Schalk Schoombie

 

Downton Abbey

Universal

Rondom Downton Abbey was ek tot op hede onkundig. Bowendien: TV-reekse raak verslawend en die meeste van hulle ontwrig jou tydskedules deur ʼn kykverpligting af te dwing. Maar wat het ons hier? ʼn Vollengte fliek met dieselfde titel. Dit is beslis g’n omnibus nie, maar ʼn nuutgeskrewe, selfstandige, uitgerekte episode vir almal wat sedert seisoen 6 (2015) begin tande kners het vanweë verlange na al die ou bekendes. Die materiaal is wel nuut, maar daar word skaars iets meer oorspronklik as slegs ʼn enkele hooftema toegevoeg tot wat alle Downton Abbey-verslaafdes reeds weet. Dit het intussen 1927 geword. ʼn Besoek deur Koning George V (Simon Jones) en Koningin Mary (Geraldine James) word soos ʼn bliksemstraal uit blou lug aangekondig. Die hele huisraad rondom die plattelandse klooster is in rep en roer – veral ook omdat die koningspaar hulle eie personeel saambring. Die verskille tussen die koninklike protokolle en dié wat in die tog ietwat verloopte abdy heers, is aansienlik. By laasgenoemde ontstaan ligte angsaanvalle wat duskant paniek draai. Selfs afgetrede personeel van Downton Abbey word teruggeroep om te verhoed dat die kastaiings in die vuur beland. Húlle word liefs verswyg om die enkele ligpuntjies rondom ʼn paar nuwe intriges helder te laat skyn. As jy oplettend is, mag jy ontdek dat daar iewers, binne die spel tussen die verskillende maatskaplike stande ʼn sluipmoordaanval aan’t uitbroei is. Helaas bly dié episodetjie ongeloofbaar. Daar is die gewone gekyf tussen kompeterende kombuisprimadonnas en sommige dons wat vloermoere gooi asof dit uit die mode kon raak; genoeg om kykers te amuseer, maar te min om hulle te betower. Behalwe natuurlik vir die ou staatmaker met haar stywe bolip, Maggie Smith as Violet Crawley, wat creepy en vlymskerp is maar weet hoe om sonder aansiens des persoons sarkasme te laat uitborrel. Slegs enkele ander spelers laat hul merk, o.a, Hugh Bonneville, Imelda Staunton, Alan Leech en Elizabeth McGovern, terwyl Jones en James as die koningspaar persoonlikheidsgewys net so vervelig is as hul nasate wat vandag op hul onderskeie trone sit. Niemand stap hier uit met die gedagte dat enige rol ʼn Oscar, Bafta, Golden Globe of Prime Time Emmy verdien. Die tegniese produksiewaardes rys nie na die sterre nie, maar is deeglik en in enkele sekwense selfs inspirerend. Opsommenderwys kan hierdie Downton Abbey so beskryf word: Dit is die produk van ‘n TV-tydperk wat reeds sy verkoopsdatum bereik het. Die kruiperigheid en ontsag wat dwarsdeur die fliek aan die aristokrasie betoon word, sal selfs die meer goedhartige geeste onder die kykers noop om ʼn guillotine op te rig voordat die eindtitels rol. PB

 

Fiela se kind

Filmfinity Independent

Dalene Matthee se Afrikaanse roman het o.m. vanweë talle vertalings ook deel van wêreldliteratuur geword – reeds voor- en nadat dit in 1999 as Afrikaanse boek van die eeu aangewys is. Die verhaal se milieu, gedeeltelik in die Knysna-bos en in die oorwegend barre Langekloof, plaas twee kerngesinne onregstreeks in konflik met mekaar. Dit is presies dít wat uiteindelik ʼn groter en meermalig negatiewe impak sou hê op die kinders van albei families. Regisseur en draaiboekskrywer Brett Michael Innes se individuele beskouing deur sy kameralens van ʼn scenario met verskeie intriges, fokus eerder op breër visuele kwashale wat terloops asembenemend fraai is, as op gedetailleerde karakterontwikkeling. ʼn Slimmerd het op ʼn keer gesê dat “vergelykings is verfoeilik” en agter die stelling bly skuil deur anoniem te bly. Dié rolprentweergawe van Fiela wat sopas as die gehoor se gunstelingprent by vanjaar se Silwerskermfees aangewys is, verskyn 31 jaar ná Katinka Heyns se (in die mening van talle kenners) tereg geroemde weergawe. In eie reg besit Innes se siening baie meriete. Tussen die natuurskoon enersyds en die merendeels meer intieme interpersoonlike gesprekke onder vier oë andersyds, ontstaan die indruk dat dialoog hier beredeneerd-spaarsamig aangewend word en dat by Innes vernaamlik beelde die verhaal dra. Tog kan ʼn mens geensins kla oor die prestasies van die hoofkarakters nie. In die naamrol van Fiela Komoeti is Zenobia Kloppers die sterk, gedrewe vrou wat sy moet wees, maar as “ma” van die jong vondelingkind Benjamin (Luca Bornman) en later die volwasse een (Wayne Smith) is daar ook oorgenoeg liefdevolle empatie. Fiela se eie kinders se lewens word duidelik ietwat gekortwiek deur die té min tonele waarin húlle spesifieke verhouding met dié aartsmoeder figureer. Wat Drikus Volschenk (Elias) en Cindy Swanepoel (Barta) as die Van Rooyen-ouerpaar in die bos betref, grens hul spel in sommige sekwense helaas baie naby aan stereotipering. Chiara Roodt en Melissa Willering as onderskeidelik die jong en volwasse Nina vul egter hul rolle met oorgawe. Onder die kameerolle is André Stolz as die sensusman, Lange, se kalme maar toegespitste ondervraging van die jong Benjamin ʼn toonbeeld van deurdagte tydsberekening, met François Stemmet as die magistraat totaal gelykwaardig. Die bostonele is ewe imponerend as die vlaktes rondom die majestueuse Outeniqwa-gebergtes. Die Engelstalige regisseur van dié Fiela het met ʼn Silwerskermfees-bepreking erken dat hy die boek leer ken het omdat dit voorgeskryf was op skool toe hy 14 was. Innes se benadering is te versigtig-kosbaar waar dit aards moes wees. Sy Sink (2015) tel vir my (pasop: dis ‘n  proses van vergelyking!) as een van die dosyn beste rolprente ooit in Afrikaans. PB

 

Once Upon a Time… in Hollywood

Columbia Pictures (Sony)                                                                   

Elke Quentin Tarantino-fliek is nuuswaardig. Sommiges méér as ander, terwyl almal op  ʼn spesifieke wyse ʼn artistieke stempel op ons eietydse rolprentkuns afdruk. Sy jongste, met ʼn sprokiesagtige titel, tel onder sy drie bestes. Jagters van weleer sou daarna as “kroonwild” verwys. Tarantino (56), ʼn postmoderne regisseur, het self gesê dat dit sy voorlaaste prent sal wees, maar net soms gebeur dinge anders. Sy liefde vir die bedryf en in besonder verhaalvertelling het daartoe gelei dat Once Upon a Time… in Hollywood sy mees persoonlike en warmste filmkuns tot dusver verteenwoordig. Sypel dit deur dat sy mees onstuimige jare iets van die verlede kan wees? Basies het ons te doen met ʼn eerbetoon aan die Hollywood van weleer. Om presies te wees: tot en met die somer van 1969. Drie hoofkarakters tree prominent na vore: die akteur Rick Dalton (Leonardo DiCaprio) wie se dae van hoogkonjunktuur as ʼn voorste Hollywoodster aan die kwyn is. Vir hom bly oënskynlik slegs skurkagtige byrolle oor. Sy beste vriend is Cliff Booth (Brad Pitt), eens ʼn fiekwaaghals, nou Rick se chauffeur, sy jantjie-van-alles en soms ook raadgewer. Cliff se lewe is stresloos. Hy geniet sy slap brandstofvraat op wiele, sy karavaan en Brandy, sy getroue viervoet-veghond. Rick se nuwe bure is die regisseur Roman Polanski en sy hoogs aantreklike jong vrou Sharon Tate (Margot Robbie). In ʼn ander deel van Los Angeles is Charles Manson besig om jong, opstandige hippies te breinspoel om sy sinistere planne uit te voer. Hierdie afsluiting van ʼn Hollywood-era word uitmuntend, met ʼn omvangryke insae in visuele detail en in uiterste vorms van menslike gedrag en -kommunikasie, uitgebeeld. DiCaprio en Pitt, hier die eerste keer saam in ʼn fliek, dra die lig- (humor, soms swart getint) en skadukante (vrees en bedreiging) volledig uit, terwyl Robbie ʼn ongewoon positiewe uitstraling rondom Tate vestig. Damon Herriman se Manson is terloops nie ʼn praatrol nie. Onder vele puik kamees staan Al Pacino uit as die impressario Marvin Schwarz. Bruce Lee se verskyning is ʼn karikatuuragtige juweeltjie. Voor vanjaar se Cannes Rolprentfees het Tarantino ʼn ernstige versoek gerig dat niks rondom die einde van die fliek uitgelap moet word nie. ʼn Mens vertrou dat ons kykers geredelik daaraan sal voldoen. Once Upon a Time… in Hollywood is die regisseur se meta-rolprent. Die laaste 20 minute of meer uit 161, is onvervalste Tarantino van die boonste rak. ʼn Spieëlspel met verwysings na baie wat ons vooraf aanskou het, is fenomenaal deurdink en maak van hierdie epiloog, hoe grieselig en grillerig ookal, ʼn barshou om te onthou. Dwarsdeur die fliek is dit veral ook die klankbaan wat ʼn leeue-aandeel het om dié era outentiek te laat weerklink. Uiteindelik word dit duidelik dat die kyker hom/haar volledig in ʼn wêreld bevind waar drome, dalk met enkele geluksgodinne, letterlik werklikheid kan word.  PB

 

Anima

Netflix

Radiohead se hoofsanger, Thom Yorke, is bekend om sy vlugvoetige vertrapping van genres, tradisies en konvensies. Die album OK Computer het rockmusiek tot in sy fondamente geskud. Met die hulp van die fliekmaker Paul Thomas Anderson (Phantom Thread, The Master) draai hy nou die musiekvideo op sy kop. Die kortfliek Anima bestaan uit drie snitte (Not the News, Traffic en Dawn Chorus) van Yorke se gelyknamige solo-album wat styvol deur die Belgies-gebore choreograaf Damien Jalet gechoreografeer is. Yorke vertolk én dans die hoofrol – Jan Alleman op ʼn moltrein tussen ʼn mengelmoes van grys mans en vroue wat in hul slaap sit en dommel. En ja, heel Jungiaans is hy op soek na sy innerlike vrou, vertolk deur die Italiaanse aktrise Dajana Roncione. Die 15 minute lange prent herinner sterk aan Wim Wenders se Pina-fliek (2011) – ʼn visuele huldeblyk aan die Duits-visioenêre choreograaf Pina Bausch. Die tonele op die trem en moltrein toon soveel raakpunte met Bausch se choreografie, hoewel Lament se styl tot sy reg kom wanneer Yorke en die dansers steiltes amper roboties moet aandurf. (Dis darem nie Christine and the Queens se Tilted-musiekvideo nie!) Daar is geen dialoog nie, maar Yorke se lirieke laat die nekhare tintel. Die prent lei die kyker deur die slawerny van ʼn vaal bestaan en die man se onbeholpe soeke na intimiteit. Selfs sy pogings om die vrou se swart kosblik terug te besorg, misluk tussen die geroesemoes van die ander werkers. Die slottoneel is roerend, dog voorspelbaar. Hier val Anderson en sy kamera se teer blik op tesame met die meesterlike benutting van sonlig. Die vrou se sirkelomhelsing waarmee sy die man se tuiskoms verwelkom, het dié kyker genoop om die prent dadelik weer van voor af te kyk. Dis ʼn kwartier waarin kontemporêre dans, pop-elektronika en die visie van ʼn dapper rolprentregisseur mekaar vind. Anima is nou wel nie aardskuddend-oorspronklik nie, maar ʼn distopiese musiekfliek wat diep in die onderbewussyn gaan lê.  Kobus Burger

Kyk uit vir hierdie nuwe flieks:

Judy

The Laundromat

Once Upon a Time… in Hollywood

Anima onder die soeklig

Cats

The Current War

Ford v Ferrari

The Goldfinch