1917                                         

DreamWorks

Massiewe oorlogsvoering het reeds vanaf die tyd toe die rolprentbedryf in sy kinderskoene was, deel van wêreldwye gehore se verwysingsraamwerk uitgemaak. Die kragtige invloed van dié medium het geensins getaan nie, maar eerder ontplof. Baie kykers verlustig hulle steeds aan die epiese aard daarvan: aan heldedade én onmenslike wreedheid, aan die feit dat die individu uiteindelik tot ʼn weerlose, miniskule ratjie binne  ʼn meedoënlose oorlogsmasjien gereduseer word. Vergeet ook nie dat menselewens verwoes is ter wille van die verkryging van bose mag nie. 1917 is ʼn Eerste Wêreldoorlog-fliek met integriteit. Clichés kom skaars aan bod. Die verhaal besit ʼn etiese kern. ʼn Jong Britse soldaat Blake (Dean-Charles Chapman) kry opdrag om binne ure ʼn dringende boodskap te kry by ene kolonel MacKenzie (Benedict Cumberbatch), wat op die punt staan om met sy bataljon die Duitse magte aan te val. Wat hy níé weet nie is dat hulle in ʼn hinderlaag gelei gaan word. Blake kies korporaal Schofield (George MacKay) om hom te vergesel. Wat die spanning verhoog is dat ʼn ouer broer van Blake deel is van die honderde soldate wie se lewens deur die Duitse magte se lokval bedreig word. Die twee soldate besef dat daar selfs binne die labirint van die smal loopgrawe van ʼn niemandsland gevare kan skuil. Sam Mendes, 1917 se regisseur en mede-draaiboekskrywer, bou gereeld spanning tot by breekpunt op. Dit beklem op ʼn natuurlike wyse en lyk geensins na ʼn berekende proses nie. Wat in ʼn ondergrondse bunker plaasvind, of ʼn Duitse aanvalsvliegtuig wat meters van hulle neerstort, skiet kort-kort die adrenalienvlakke omhoog. Daar is niks romanties in dié tonele te vinde nie: slegs ʼn deurlopende sfeer rondom realiteite wat die asem wegslaan. Visueel is 1917 eweneens  ʼn meesterwerk. Roger Deacons se soepel kinematografie berus op een ononderbroke kamerskoot wat letterlik die karakters volg. Dit bied ʼn hoë graad van natuurlikheid en betrokkenheid by hul lotgevalle, want die oog volg hul bewegings in detail. Die jong Chapman en Macay as hoofrolspelers se karakters groei aansienlik binne die twee dae wat ons hulle in die noorde van Frankryk se slagvelde volg. Wat van Mendes ʼn sterk kandidaat maak om met 1917 in talle kategorieë in komende rolprenttoekennings skoonskip te maak, is die wyse waarop hy elke emosie rondom oorlog – plus die brute werklikheid! – in elke aspek van sy rolprentkuns manifesteer. Dit is egter veral sy subtiele verwysings na die immoraliteit daarvan wat die kyker tref. Maar ágter die boodskap is daar, wonderbaarlik, geen vingerwysing nie. Die beelde praat. Paul Boekkooi

 

Judy

BBC Films / Pathe UK

“Elke keer wanneer ek tert eet, het dit geblyk dat ek wéér met ʼn ánder idioot getrou het.” Dit is net één van honderde uitsprake watJudy Garland (1922-1969) oor ʼn leeftyd waarin sy intuïtief, maar met g’n wag voor haar mond haar gedagtes laat uitborrel het. Ander kere kón sy nederig en dankbaar wees: “Gehore het my lewendig gehou,” het sy vir die Britse resensent Tony Palmer vertel. Maar, soos haar geskiedenis leer, helaas nie vir lank nie. Dit was ook hý wat vir The Guardian een van haar laaste optredes in Londen se Talk of the Town beskryf het. Enersyds hartroerend eerlik en met ʼn emosioneel gelaaide pendulum wat gevaarlik swaai van brute, ongebreidelde bewondering. Andersyds ook met ʼn sterk veroordeling van haar destruktiewe keuses rondom ʼn kronies selfgesentreerde lewensuitkyk, met helaas ook talle waarneembare en steeds terugkerende vergrype wat aan die patetiese grens. Talle persone uit haar binnekring het vermeld dat elkeen van haar vyf eggenotes op hul eie manier probeer het om haar van onkeerbare tragedie te red. Maar sing met uitdrukkingskrag kón sy. Judy, die jongste filmografie oor Garland met die Brit Rupert Goold in die regisseurstoel, is losweg gegrond op die verhoogwerk End of the Rainbow deur sy landgenoot Peter Quilter. Dié stuk is intussen ook wyd vertaal en internasionaal deur verskeie geselskappe opgevoer. Goold plaas die klem volledig op die bloeiende (figuurlik óf letterlik) en laaste laatsomer van haar lewe. Die 1960s word visueel en met eweveel atmosfeer deur Goold só detailryk herskep dat niemand hoef te twyfel aan die egtheid daarvan nie. In kontras daarmee is sekere aspekte van die verhaalgegewe helaas ietwat meer berekend-voorspelbaar ingeklee. Maar gelukkig is daar darem ook Renée Zellweger in die naamrol – ʼn karakteruitbeelding wat innerlik en uiterlik met ʼn natuurlikheid deur dié gerypte aktrise deurgrond word. Dit is iets wat jou letterlik van tyd tot tyd totaal verstom. Dat sy eens bekend was vir haar Bridget Jones-flieks wat internasionaal die chick-fliek as sosiale modeverskynsel gevestig het, is nou bykans vergete. Hier lewer sy ʼn kragtoer wat tussen innerlike wroeging, verwerping en tekens van gebrekkige selfwaarde wankel. As kind was ʼn skemerkelkie met ʼn halfdosyn pille vir Judy iets alledaags. Ook ʼn smeulende sigaret. Later het drank oorgeneem.  Goold zoem in op Judy se pyn en kwesbaarheid, haar tekortkominge as enkelma en die gereelde tekens van onvoorbereidheid wat sommige van haar optredes begin kenmerk het. Met kragtige terugflitse word die kyker se bewussyn verskerp met beelde uit The Wizard of Oz. Onder verbete Garland-aanbidders is daar diegene wat dit onvergeeflik vind dat haar stem nie vir Judy oorgeklank is nie. Feit is: Zellweger het ʼn moeilike taak aangepak deur self te sing. Dat sy wél slaag, plaas haar midde-in haar karakter. Boonop is die moontlikheid van swak lipsinchronisasie hierdeur vermy. PB

 

Marriage Story

Netflix

Die sinopsis maak jou nie juis lus om sowat twee ure aan ‘n gewroeg af te staan nie. Dis tog die antitese van ʼn liefdesverhaal, ʼn soort anti-romanse wat fokus op ʼn getroude paar se verbrokkelende huwelik en egskeiding. Daar is ʼn verwoede stryd om die toesig van ʼn jong seun wat herinner aan Kramer vs Kramer met Dustin Hoffman en Meryl Streep. Verwag dus die gebruiklike wrywing, rusies, verwyte, egbreuk, misverstande en trane. Hoekom sou enige gestresde moderne fliekganger op soek na ontvlugting hierna gaan kyk? Maar wag, is dit ʼn proeslag, ʼn histeriese lagbui wat daar opklink? Is dit dan ʼn galgekomedie? In vandag se spoeg-en-plak genre-speletjies sou mens na Marriage Story kon verwys as ʼn “dramedie”. Want erken maar: ander se swaarskry en vetes kan die lagspiere onverwags prikkel, en niemand spring schadenfreude vry nie. Enigeen wat al lewensmaats in die openbaar sien baklei het, met die nodige afstand en onkunde oor spesifieke omstandighede, sal weet dit kan ʼn ongemaklike dog vreemd vermaaklike situasie wees. Wat bydra tot die intense, histrioniese uitbarstings wat hier woed, is die  agtergrond van eksperimentele teater in New York gekontrasteer met die Hollywood-worsmasjien; die arena waar die begaafde regisseur Charlie Barber (Adam Driver) en die talentvolle aktrise Nicole Barber (Scarlett Johansson) erkenning en roem jaag. Hulle is steeds lief vir mekaar, maar klein jakkalsies brand die wingerd knaend af. Ontrouheid, professionele jaloesie, selfsug en agterdog kalwe hul huwelik alkant weg. Nicole meen haar loopbaan moet gedurig die knie buig voor haar man se goue prestasies. Daar is boonop inmenging “van buite”; van haar ma en suster wat lam in die knieë oor Charlie raak (twee verruklike, snaakse kamees deur Julie Hagerty en Merritt Wever) en die gekonkel van prokureurs wat hul kliënte teen mekaar opsweep: Ray Liotta en Alan Alda as gierige regslui wat Charlie van die wal in die sloot help, en die fabelagtige Laura Dern as ʼn skynbaar simpatieke prokureur met ʼn  verskuilde agenda. (Dern is pas bekroon met ʼn Golden Globe vir haar skitterspel.) Daar is bekgevegte en kompromieë, passie wat weer opvlam, en heelparty haarrysende keerpunte. Johansson was selde beter as ʼn besluitelose vrou wat deur ambisie en huishoudelike plig verskeur word, terwyl Driver jou laat dobber tussen slaplag en empatie. Sy effens wanklankige weergawe van die treffer Being Alive uit Stephen Sondheim se Company, ʼn musiekspel oor ʼn alleenloper tussen getroude vriende, lewer bittersoet kommentaar op selfverwesenliking. Noah Baumbach se innoverende draaiboek en fyn regie verdryf enige vrese dat jy alles oor die onderwerp al gesien het. Daar is tonele in dié fliek wat tegelyk uiters bekend voel en tog vars en anders opval. Die huwelik bly immers ʼn kronkelpad wat net met groot toewyding, ontsag en verbeelding aangepak kan word. O ja, en dit is ten slotte wel ʼn liefdesverhaal. Hier kom ʼn Oscar of twee. Schalk Schoombie

 

The Irishman

Netflix

Kan ʼn professionele huurmoordenaar ʼn gewete ontwikkel? Dit is die morele kernvraag wat regisseur Martin Scorsese in sy magnum opus van meer as drie ure, The Irishman, verken – ʼn tema wat minder prominent in sy ander rapokkersages Goodfellas, Casino en The Departed figureer. Gebaseer op ʼn ware verhaal, I Heard You Paint Houses (kodetaal vir “ek hoor jy vermoor mense”) deur Charles Brandt, dra die fliek Sorsese se onmiskenbare stempel: ʼn epiese tafereel, eksieperfeksie periode-inkleding oor drie dekades van die 1950s tot die 1970s, ʼn ryk visuele woordekat en kamerastyl wat vlytig verpak word deur sy veelbekroonde redigeermeester Thelma Schoonmaker; en sentraal, die hegte samespel van swaargewigte soos Robert de Niro (in die titelrol van die vragmotorbestuurder-cum-huurmoordenaar Frank Sheeran), Joe Pesci (misdaadbaas Russell Bufalino) en Al Pacino (opruiende Teamsters-baas Jimmy Hoffa). Dié formidabele kombinasie van hoë-oktaan talent en Scorsese se onwrikbare filmiese visie kulmineer in ʼn onbetwisbaar grootse prestasie wat The Irishman opstel as Oscar-voorloper terwyl dit die kroon span op Scorsese se briljante loopbaan as regisseur, skrywer, vervaardiger en bewaker van die Hollywood-nalatenskap. Dit loon die moeite om vooraf ʼn bietjie op te lees oor die omstrede figure uit die Amerikaanse onderwêreld en politiek van die 1960s, wat help om lig te werp op die fasette, narratiewe en verwysings in diê komplekse fliek. In sy ryp jare vestig Scorsese ons aandag op oud word. Want selfs wiseguys word grys en seniel, hoewel nie juis wyser of minder moorddadig nie. Die ontrimpeling (de-aging) van bejaarde spelers soos De Niro, Pesci en Pacino is gangbaar en mag selfs ʼn Oscar-benoeming vir spesiale effekte losslaan. Plooie verdwyn en ou vel raak weer glad, maar soms verraai die bonkige houdings en stokkerige bewegings dat die spelers al lank in die tand is. Sulke foefies oortuig minder as wat dinamiese jong spelers sou vermag – onthou De Niro as die energieke Italiaanse immigrant in The Godfather Part 2. Tog is hy magneties in elke toneel en skep ‘n antiheld met verskeurde lojaliteite wat ʼn immorele beroep kies om sy familie te onderhou, ʼn keuse wat sy dogter Peggy (Anna Paquin) van hom vervreem. Scorsese dompel die kyker diep in ʼn skemerwêreld van georganiseerde misdaad en politiek (hier uitgebeeld as verwisselbaar) en terloopse geweldm waar vertrouensbreuk met ‘n skoot of wurgriem beslis word, en waar vriendskappe met ʼn Judaskus verseël word. Frank Sheeran se Ierse herkoms in Mafia-geledere merk hom as buitestaander en onderdaan, wat hom perfek toerus as moordenaar, maar ook immer op die keper uitstoot. The Irishman is ʼn geskakeerde meesterstuk wat in dieselfde asem as  Francis Ford Coppola se Godfather-trilogie (1970s) en die TV-reeks The Sopranos (1990s) genoem kan word. SS

 

Jumanji: The Next Level

Columbia/Sony

Die derde Jumanji met die belowende bytitel The Next Level is avontuurlik, humoristies en karaktergedrewe, alhoewel nie alle lewende wesens hier noodgedwonge in dieselfde avatar teruggeplaas gaan word waarin hulle in die twee vorige flieks was nie. Daar is ook ʼn paar nuwe karakters bygevoeg, soos die veteran-akteurs Danny DeVito en Danny Glover wat aansienlik daartoe bydra dat ʼn nuwe inspuiting van humor die verhaal binnedring. Spencer (Alex Wolff) en sy mengelmoes van vriende word teruggesuig in die gevaarlike Jumanji-videospeletjie ter voorbereiding vir ʼn volgende hoogspanningsavontuur. Hulle eindig in die gespierde liggame van onderskeidelik Dwayne “The Rock” Johnson en Kevin Hart se videospeletjiekarakters. Daar is donker getinte geweld, maar dit bereik selde die vlak waar dit senutergend raak. ʼn Heroïese peil word van tyd tot tyd bereik deurdat hoë vlakke van kommunikasie, empatie, moed en spanwerk behaal word wat positiewe seine na jong kykers deurstuur.  Die avonturiers op stel word aangevul deur Jack Black en Karin Gillan wat in van die twee vorige Jumanji-flieks was. Die verhaal is op ‘n magdom argetipes – selfs uit die antieke Oudheid – gegrond. Soos dit ontwikkel, sal ʼn hele paar ander universele simbole hulle laat geld. Vir sommige jonger kykers sal die feit dat ekspedisies op eksotiese plekke deur reuse bobbejane, volstruise, hiënas en ander gediertes aangeval word, sorg dat hulle kortliks die skrik op die lyf gejaag word.  Moenie vergeet dat al die karakters hulself deurlopend in ʼn videospeletjie bevind. Wat Jumanji: The Next Level veral minder vergeetbaar maak, is sy uitdagende, verbeeldingryke fantasie en spontane humor wat nooit ʼn greintjie kunsmatigheid bevat nie. Ná die derde aflewering wat vars aandoen, toon dié franchise dalk die potensiaal om te bly verras. PB

 

Present Laughter

National Theatre Live

Noël Coward (1899-1973) was as dramaturg, akteur, regisseur, komponis en sanger ʼn stamboekvoorbeeld van ʼn multi-talentvolle individu in die Britse teatergeskiedenis van die middel- 20ste eeu. Ook ʼn legende wie se statuur geensins slegs tot Engelssprekende lande beperk was nie. Time, terwyl Coward nog geleef het, beskryf sy spesifieke kwaliteite as synde geleë in “…a sense of personal style, a combination of cheek and chic, pose and poise”. Dié verfilmde produksie van sy Present Laughter (voltooi in 1942) wat die afgelope somermaande in die Old Vic-Teater in Londen op die planke was, het ʼn vernuwende beskouing op sy werk na vore gebring. So ʼn benadering het pluspunte, maar verloor helaas ook iets rondom die tydsgewrig en sjarme waarbinne dié stuk ontstaan het. Anders as die meeste komedie-klugte van dié tyd en later, draai die spil hier om ʼn enkeling: die Ierse akteur Andrew Scott in die rol van die getroude Garry Essendine. Hy sien homself as die middelpunt van die teaterheelal. Hy’t lankal weggedoen met ʼn negatiewe selfbeeld. Sy testosteroongedrewe luste borrel oor en voldoen aan ekstreme vorms van hitsigheid. Die arme man wat soveel van rondspeel hou, word met laserskerp oë dopgehou deur sy vrou, Liz – sterk en deels subtiel uitgebeeld deur Indira Varma. Garry se onversadigbare drang na aandag ontwyk selfs niemand wat met die geringste vorms van narcisme te doen het nie. Dan is daar sy sekretaresse, Monica (Sophie Thompson), wat ver anderkant donkiejare sy dagboek op datum hou, maar lankal geleer het wie om van Garry af weg te hou. Opvallend in dié produksie is dat daar by tye tot drie biseksuele paartjies op die verhoog paradeer – iets wat nie deur Coward bedink is nie, maar in ons tyd die potensiaal het om groter gehore te lok. Moontlik het dit iets te make met die vryheid wat die regisseur Matthew Warchus homself toegeëien het. Die tempo waarin die stuk gespeel word, is gepas. By belangrike onderdele van die teks word dit ietwat teruggehou sodat dit kan insink. Daar is helaas ook ander waar talle karakters tegelyk op die verhoog is. Dit is wanneer die dialoë onnodig uitrafel in skreeugevegte wat van die subtiele Coward-infleksies verlore laat gaan. Oorkoepelend  bly daar heelwat oor wat genotvol is in dié opvoering, soos die Britse verhoogtradisies wat bly vootrleef. Die stel is aantreklik, maar vorm nie ten volle ʼn ideale eenheid wat ‘n mens van dié stuk uit die art deco periode sou verwag het nie. PB

  • Laaste vertonings: Woensdag 18 Desember en Donderdag 19 Desember 19:30 in Cinema Nouveau-teaters.

 

Official Secrets

Clear Pictures Entertainment

Die openbaarmaking van enige vorm van etiese ongerymdhede deur ‘n fluitjieblaser of fluistervink kan soms lelik boemerang. Bowendien bied die reg, afhangende van omstandighede, selde volledige beskerming daarteen. Slegs ʼn relatief klein groepie rolprente het dié tema aan die strot beetgekry. Die bekendste hiervan handel oor Deep Throat, die man wat die Watergate-skandaal midde-in die openbare oog geplaas het. Dié gebeure is verewig in All the President’s Men (1976). In die vroeë 1970s het Daniel Ellsberg die “Pentagon Papers” aan die pers uitgelek. Dié gegewe is uitgebeeld in die TV-prent The Pentagon Papers (2003) en onlangs in The Post (2017), met Meryl Streep en Tom Hanks in die hoofrolle en Steven Spielberg as regisseur. ʼn Ander blaser, Edward Snowden, het in 2013 met inligting vorendag gekom oor die afluisterpraktyke in die VSA se National Security Agency. Dit het Oliver Stone geïnspireer om Snowden (2016) te maak. In ons eie Gavin Hood (Tsotsi) se jongste fliek, Official Secrets, is die hoofkarakter, Katherine Gun, as vertaler werksaam by die Britte se Government Communications Headquarters (GCHQ). Sy is geensins ʼn uitvoerende amptenaar nie (eerder administratief), maar word tog teen die bors gestuit deur ʼn e-pos wat haar diep ontstel. Dit handel oor die VSA se besluit om in 2003 ʼn aanval op Irak te loods. Wat haar totaal van stryk bring, is dat die Britse eerste minister Tony Blair pleit dat Britse magte by die VSA-magte aansluit. Gun (Keira Knightley) probeer alles om ʼn onregverdige oorlog te voorkom waar daar duidelik met twee mate gemeet is. Tipies is sy deur haar regering as verraaier uitgekryt – veral nadat sy die interne geheime memorandum aan die pers besorg. Hiermee oortree sy onvermydelik die wet op amptelike geheime. ʼn Hofsaak volg. Sy staan alleen. Haar advokaat, Ben Emmerson (Ralph Fiennes) oortuig nie genoeg om spanning tydens die hofverrigtinge te bou nie. Trouens, waar Official Secrets al die potensiaal had om afwagting soos in ʼn ware riller te vestig, is dié kans deur die vingers laat glip. Oor Knightly se spel kan niemand kla nie. Sy het haar beeld as aktrise ʼn guns bewys met die opvallende sprong na volwassenheid wat sy hier bereik – een van die positiewe aspekte rondom dié fliek. Helaas, daarenteen was die tonele wat die redaksiekantore van The Observer voorstel, redelik geyk: glansloos en sonder die beredeneerdheid wat in nuuskantore ontstaan. Paul Boekkooi

 

Pain and Glory

Filmfinity Independent

Pain and Glory (‘dolor y gloria’) kán waarskynlik die Spanjaard Pedro Almadóvar se mees betekenisvolle en gelaaide rolprent wees. Daaroor kan ʼn mens wonder en redekawel tot jy blou in die gesig is. Feitelik meer korrek sou wees om hierdie 22ste fliek van hom as sy mees gelaagde een te bestempel. Daar moet sintuiglik diep gedelf word om die verskuilde lae raak te boor, hulle te identifiseer en veelseggend en wyd te analiseer. Almadóvar se flieks is visueel en veral intellektueel uitdagende “begripstoetse” vir die kyker. Verwag veral nie lineêre verhaalontwikkelings of -ontknopings nie. Hede en verlede word saamgeklits, met soms vae verbindingslyne wat jou laat kopkrap.  Dan word feit en fiksie ook nog bewus vermeng. Die hoofpersonasie hier is ʼn rolprentregisseur Salvador Mallo (Antonio Banderas) wat geteister word deur wydverspreide liggaamlike pyne, oorsuising en depressie. Sy loopbaan as skrywer en meester agter die kamera is skynbaar tot niet. Maar sodra daar ietwat van ʼn ophef rondom hom ontstaan wanneer ʼn rolprent wat hy 30 jaar tevore gemaak het weer in die kollig kom, gaan alles, al is dit slegs tydelik, weer klopdisselboom. Mallo soek na sy hoofspeler van destyds, Alberto Crespo (Asier Etxeandia). ʼn Ou vriendskap herlewe met heroïen as teenmiddel vir Mallo se rugpyne – al gebeur alles van Crespo se kant ietwat teensinnig. Banderas se insluiting in die rolverdeling is ʼn ware coup de théâtre vir Almadóvar. Temagewys is Pain and Glory wydlopend, met nostalgie die kern waaruit newetemas soos eensaamheid voortspruit. Die regisseur hanteer sy eie lewe, deur die persoon van Mallo, op ʼn verhewe vlak. Dit is asof  Almavódar vir die eerste keer sedert sy Talk to Her (2002) daarin slaag om die hipnotiserende eenvoud en dromerige krag daarvan te herontdek. Hy skep skitterende visuele beelde waarvan dié een waar Almavódar as kind saam met sy ma, Jacinta (Penélope Cruz) hul intrek neem in ʼn witgekalkte grot “vanwaar jy die hemel kan sien” een van vele is wat die hart aangryp. Cruz se natuurlike spel is gestroop van enige Hollywood-infleksies wat kon agtergebly het. Die Spaanse veteraan Julieta Serrano wat Jacinta uitbeeld toe sy al oor die 80 jaar was, is ʼn warmhartige en uiters vervullende kamee. Wat Banderas betref, is Mallo sonder twyfel die belangrikste rol wat hy tot nog in ʼn rolprent gespeel het. Nooit tevore kon hy bv kwesbaarheid so genuanseerd uitbeeld nie, met sy oë wat binne oomblikke beide vrees en verwondering uitstraal en met ʼn gesigsuitdrukking wat onderskei tussen melancholie en diepe berou. Ondanks die donkerheid in Mallo se lewe, slaag Almódovar daarin om merendeels ʼn helder veelkleurigheid in dié rolprent in te ent. Die aandeel van komponis Alberto Iglesias rond Pain and Glory verrykend af. Almódovar-aanhangers moet hiervoor aantree. Moontlike bekeerlinge eweneens. PB

 

Pain and Glory

Filmfinity Independent

Salvador Malla (Antonio Banderas) is ʼn rolprentregisseur en skrywer wat besig is om te knak onder al die fisieke pyn en skete wat hom 24 uur per dag teister. Sy naam beteken redder of messias, maar hy kan homself nie uit hierdie donker put lig nie. In die Spaanse regisseur Pedro Almodóvar se jongste fliek beleef die kyker hoe bitterheid en die spoke van die verlede ʼn hoogs kreatiewe siel in ʼn uitsiglose kokon toespin. Selfs al word van sy baanbrekerswerk afgestof en word hy met luide applous terugverwelkom, rig Salvador net hoër skanse op. ʼn Relletjie met ʼn akteur – wat volgens hom een van sy flieks ʼn oneer aangedoen het – kalwe iets in hom los. Dit torring herinneringe uit sy kinderjare los, asook sy verhouding met sy ma en ʼn eks wat hy lankal vergeet het. Pain and Glory (Dolor y gloria) word ʼn ode aan die rolprent, kreatiwiteit en die deurslaggewende mense wat die ooglede van ʼn kunstenaar laat lig. Almodóvar mymer oor sogenaamde “auto fiction” (selfreflektiewe fiksie) en die impak wat dit op die lewens van die skrywer/kunstenaar se geliefdes het. Met die veelvlakkige spronge tussen hede en verlede skil die rolprentmaker die lae af en laat die kyker wonder oor wat waarheid en versinsel kan wees. Die kleurvolle prent wat bevolk is met tientalle kunswerke uit die regisseur se persoonlike kunsversameling is ook ʼn meditasie op die liefde en die sinryke interaksies wat stukkies skeppendheid in ʼn mens kan loswoel. Vergifnis word dikwels as ʼn kitsresep voorgehou. Kyk vorentoe, en vergeet. Salvador onthou eerder en soos hy brokkies van sy bestaan belig, vind hy homself. Dit klink dalk soos ʼn dagstukkie uit ʼn selfhelpboek, maar Almodóvar boor dieper as net die afgewaterde kitsoplossings wat kenners op die pad na beterskap voor mense strooi. Banderas lewer ʼn vertolking wat as een van die ligpunte van sy loopbaan onthou sal word. Dít alleen maak die fliek die moeite werd. Pain and Glory is een van Almodóvar se mineur-flieks en ʼn soort post-postmodernistiese, dog delikate prent oor kreatiewe (en seksuele) ontwaking – as jong seun én ouer, getreiterde man. Die feit dat dit sy 21ste fliek is, dui ook reeds op die belang van hierdie filmiese “mondigwording”. Dit is een van die jaar se beste flieks en een wat gerus ʼn tweede kyk verdien. Kobus Burger

 

Cut-Out Girls

Indigenous Films

Nicola Hanekom se eerste vollengte fliek, Cut-Out Girls, is geen dartelende, romantiese wandeling langs die see nie. Vir sulke ligsinnighede is dié wyd gerekende aktrise, verhoogregisseur en dramaturg geensins in die wieg gelê nie. Haar debuutprent is ʼn uitvloeisel van een van haar vorige dramas, Girls Just Wanna Have Fun, wat by 2017 se Woordfees gedebuteer het. Die tema draai geen doekies om nie: afspraakverkragting. Hier word dit haarfyn beplan deur twee belowende en dalk eendag volslae internasionale tenniskampioene genaamd Kevin en Mike. Gesamentlik het albei van hulle ses vroue in hul visier. Hierdie verteenwoordig ʼn ernstige sosiaal-maatskaplike bedreiging rondom ʼn fenomeen wat blatant in die kategorie van seksuele teistering val. Dit het oor die afgelope dekades uitgedy en in baie gevalle tot bykans onbeheerbare misdadige gedrag gelei. Polisiëring en geregtelike optredes daartéén is, veral plaaslik, totaal ontoereikend. Hanekom dryf geen agenda met betrekking tot dié tema nie. Sy gebruik en vertrou eerder die rolprentmedium met sy spesifieke redigeringspotensiaal om die verhoudingslewe van millenniërs buitengewoon realisties uit te beeld. Die drang na enige vorm van opgesmuktheid en mooidoenery word beteuel. Die kyker word geleidelik al hoe meer bewus van ʼn onderliggende spanning en ongemak. Dalk onbedoeld, weerspieël Cut-Out Girls tog uiteindelik meer subtiel hanteerde rillerelemente as wat ʼn mens verwag. Baie van die fliek se sukses is o.m. te danke aan Brett Rayner se deurdagte, oorspronklike kamerawerk. Hoewel uiters bekwaam, het die spel van Joel Rosenblatt as Mike en Cody Mountain as Kevin net ietwat te veel van ʼn gepoleerde gladheid wat ietwat slymerig en glibberig oorkom. In die eksposisie word ons net te veel in die duister gehou oor hul motiewe, naamlik presies wáárom hulle jong vroue beurtelings misbruik. Daarteenoor is die spel van elkeen van die vroue individueel karaktergedrewe: Ashleigh van der Hoven (Clea), Meghan Oberholzer (Leigh), Atlanta Johnson (Anni), Keziah Gabriel (Jenna), Chloe Papademetriou (Gilly) en Melanie Tafila (Retha). Al is die fliek sowat twee jaar gelede geskiet, is die onlangse uitreiking tydig en meer aktueel as wat dit destyds sou kon wees. Intussen het die #MeToo beweging wêreldwyd ʼn oorkaan van protes teen vrouemishandeling en -vernedering ontketen, terwyl plaaslike vroue van alle agtergronde hulself aan die  internasionale stryd begin verbind het. Vandeesweek word in Suid-Afrika weer eens die jaarlikse 16 dae van aktivisme teen geweld teen vroue van stapel gestuur. In ʼn land wat, skokkend genoeg – selfs in hierdie sogenaamde “verligte” nuwe millennium – nog patologies patriargaal is, het ʼn drastiese ommekeer rondom denke en debat oor sulke onderwerpe ʼn prioriteit geword. Paul Boekkooi

 

El Camino: A Breaking Bad movie

Netflix

Walter White is dood. Lank lewe Jesse Pinkman! Kykers wat verslaaf was aan Vince Gilligan se intense krimi-fenomeen, Breaking Bad (vyf seisoene wat net al beter geword het), kan uiteindelik sien wat met die oorlewende hoofkarakter gebeur het ná die skokkende en hoogs bevredigende slot. Kykers moes ʼn volle ses jaar wag ná afloop van die veelbekroonde reeks vir die opvolgprent wat direk na die finale episode begin. Ja, dit was die wag werd. Nee, dis geen antiklimaks nie. Die derde ding waaroor aanhangers kan wonder: kan dié “epiloog” sy oorrompelende oorspronge oortref? Mmmm, helaas nie. Daarvoor is slegs twee ure van ʼn skopskietdrama wat as ʼn “nieu-Western misdaadriller” bemark word, gewoon nie lank of kompleks genoeg om met die langformaat mee te ding nie. Dit beteken nie El Camino  is swak nie, en vervelig allermins. Gilligan ken die fynkuns van karakterbou en wendings en snaarstywe regie. Die landskappe is weer eens bar en onvriendelik. Vele donker humoristiese situasies begelei deur Dave Porter se polsende klankbaanmusiek laat jou derms knoop  Vele van die bekende en geliefde karakters maak nie ‘n verskyning nie, en hoewel ‘n halfdosyn weersinwekkende booswigte in Jesse se pad kom staan, kan nie een van hulle vergelyk met vorige bliksems soos die tweeling Mexikaanse sluipmoordenaars en daai kil kuikenmagnaat Gus Fring nie – dààr was nou skurke wat jou nekvel laat kriewel het! Al word die intrige sporadies onderbreek deur terugflitse van Jesse se aanhouding deur een van die Brotherhood se nieu-Nazi’s, die gemoedelike psigopaat Todd Alquist (Jesse Plemons, effens lywiger), fokus die nuwe relaas op Jesse Pinkman (Aaron Paul) se halfgebakte planne om uit die gereg se seekat-arms te bly en ʼn nuwe lewe elders te begin. Hy is erg getraumatiseer en paranoïes. Hy sukkel boonop nog om die invloed van sy ou mentor Walter White te verwerk. Dis pret om verskeie elemente van die western-genre uit te ken: nagtelike jaagtogte, rakelingse ontsnappings en dodelike konfrontasies, selfs ʼn tradisionele “draw” (uitskietgeveg). Plek vir romanse word beperk tot ʼn vlietende herinnering van Jesse se oorlede meisie Jane Margolis (Krysten Ritter) wat hom inspireer om ʼn nuwe blaadjie om te slaan. Die titel verwys na die kar waarmee Jesse sy ylende ontsnapping maak. Aaron Paul ken die karakter van Jesse deur en deur en sy spel is magneties, anders as sy melodramatiese posering in die sektereeks The Path. Vir aanhangers is daar ʼn nostalgiese terugflits-ontmoeting ingewerk tussen Walter en Jesse, wat die kyker net herinner hoekom die reeks so innemend was. Dan weet jy, El Camino is darem nie Breaking Bad nie. As ʼn vuller van ʼn groot leemte is dit heel skaflik, maar bied skrale troos. Schalk Schoombie 

 

Toy Story 4

Disney / Pixar

Sherriff Woody die minsame cowboy en sy kasarm kleurryke speelgoed keer terug vir die vierde keer. Dié storie speel nege jaar ná die hartseer gebeure van Toy Story 3 af. ʼn Siniese waarnemer kan wonder: Te veel van ʼn goeie ding? Raak die resep suf? Allermins. Vir kind en grootmens leef die verlange na ou troetelgoed wat vertroos en begeester het in die jongste Pixar-avontuur stralend voort, met al die bekoorlike bekendes en ʼn kas vol splinternuwe karakters. Steek dus aangeleerde geite in jou sak, word weer kind en verkneukel jou in die eskapades van skepsels wat net begeer om kinders te dien en help. Uit dié eenvoudige heroïese premis spruit heelwat lagwekkende en haarrysende avonture, met Woody (Tom Hanks) se selfopoffering as die spil, al is hy nie meer so geliefd nie, want die kleuter Bonnie het haar eie speelding gemaak van ʼn lepelvurk wat sy Forky (Tony Hale) noem. Forky het ʼn identiteitskrisis en glo hy is rommel en wil klokslag in die vullis spring. Wanneer Forky tydens ʼn kampeervakansie verlore raak, gaan Woody hom soek, bygestaan deur Buzz Lightyear (Tim Allen), Bo Peep (Annie Potts) en verlore speelgoed wat in ʼn karnaval woon. Die antagonis is Gabby Gabby (Christina Hendricks), ʼn praatpop met ʼn stukkende stemboks wat haar oog op Woody se stemboks het. Gabby Gabby en haar bullebak-lyfwagte woon in ʼn vertoonkas in ʼn doolhof van ʼn oudhedewinkel, waar die finale konfrontasie afspeel. Groot pret word beding deur nuwe karakters soos die komiese duo Ducky en Bunny (Keygan-Michael Key en Jordan Peele), en die lafhartige motorfietswaaghals Duke Caboom (Keanu Reeves). Die stemtalent wat Pixar hier byeenbring is gewoon formidabel, met bekendes wat hulself parodieer soos. Mel Brooks as Melaphant Brooks, Carol Burnett as Chairol Burnett, Timothy Dalton as Mr Pricklepants, Betty White as Bitey White en Carl Reiner as Carl Reineroceros. Die rekenaaranimasie is oudergewoonte detailryk, vol diepte en asemrowend mooi, soos die aksiesekwense in die speelpark. Weliswaar is Toy Story 4 onder debuutregie van Josh Cooley ʼn wipwaentjierit wat die emosies skommel van uitbundige lagbuie tot naels kou en koudskrik. Die ontknoping is voluit gelukkig en bevredigend op vele vlakke. Verskeie temas rondom die grootwordjare word slim deurgeweef: van universele hunkeringe “om te behoort” tot die ontdekking van ʼn persoonlike doel. Pixar het oor en oor bewys dat hulle die meesters is van dié soort hoogs visuele fantasie en karaktergedrewe storievertelling. Lank lewe Toy Story! SS       

 

Maleficent: Mistress of Evil

Walt Disney Productions

Wie s’n is die grootste? Angelina of Brad s’n? Ná Maleficent, wat nie waffers by die Amerikaanse loket gevaar het nie, beslis Brad Pitt se talent, want veral sy Once Upon a Time… in Hollywood, in die hande van sy goeie pêl Quentin Tarantino, het stof in die sexy heks se versluierde ogies geskop! Hoekom kon die hoofvrou oor boosheid nie daarin slaag om haar towerkragte oor byderwetse gehore te swaai nie? Want Maleficent: Mistress of Evil gaan mank aan persoonlikheid. Dit is darem nie so eentonig soos Light of my Life (tans in kunsteaters) nie. Maar dit kort regie-charisma en ʼn beter draaiboek. Maak geen fout nie. Jolie speel ʼn barshou as die bose dame. Sy weet presies hoe om haar wimpers te fladder, haar wange in te suig en haar tuitmondjie te pruil. Dié vrou het gesag en meer sjarme as George Clooney in ʼn Speedo. Die enigste rede hoekom ʼn mens nog op die maat van die kaperjolle kan sokkie, is omdat Angelina so vermaaklik is. Die toneel waar sy probeer glimlag sonder om haar lipstiek of wange te beskadig, is die toegangsprys werd (voordat jy springmielies gekoop het). Michelle Pfeiffer as ʼn bose koningin gee haar stewig opdraand, maar omdat Pfeiffer reeds soveel briljante vertolkings in die verlede gelewer het, is ʼn mens bewus van elke boosaardige trek van ʼn gesigspier en elke neerhalende aanmerking wat in die rigting van heldinne toegesnou word. Elke afkeurende blik en bytende stukkie sarkasme registreer! Wat is die probleem dan? Die kartonfiguur-sprokieskarakters, wat die res van die rolprent bevolk, is maar eina. Harris Dickinson, wat sag op die oog val, was uitmuntend in Beach Rats, waarin hy ʼn woeste jafel gespeel het wat met albei geslagte kafoefel het. Maar in hierdie rolprent as ʼn prins is hy power, want hy het niks anders te doen as om mooi te lyk nie. Dickinson is so ʼn goeie akteur, dat jy sy “watdiehel”-uitdrukking van verveling gou identifiseer. Wat ʼn eentonige nie-karakter vir so ʼn goeie speler! Die res van die akteurs lyk duidelik na mense op soek na rolle of karakters. Six Characters in Search of an Author kry hier nuwe betekenis! Verder staan die spesiale effekte uit soos ʼn rooi beetvlek op jou wit broek se kruis. Ja, die oorlog, waarin feetjies en kaboutertjies en allerhande spookasem-skeppings teen woestaards baklei, is indrukwekkend as jy dit in Xtreme-teaters of 4DX-teaters gadeslaan. Veel lawaai en weinig wol is hier die wagwoorde. Die grootste leemte is egter dat jolige Jolie met haar sterk spel en teenwoordigheid die rolprent halfpad verlaat en eers aan die einde weer terugkeer. Sy laat ʼn gat groter as Kimberley s’n. Ja, ma’s en hul popelende dogters in die kort byderwetse ontwerperbroekies en stralekransies in die opgetofte hare kan beslis gaan kyk. Maar jammer manne. Jy sien maar min van Jolie. Daardie vlerke bedek alles! Insluitend die storie. Leon van Nierop

 

Die Verhaal van Racheltjie de Beer

RDB Movie (Pty) Ltd                                                                                               

Afrikanergeskiedenis was weer eens ʼn gedugte sentrale tema by die speelfilms wat by Silwerskermfees 2019 meegeding het. Die Afrikaanse taal is ook geensins meer verteenwoordigend van ʼn wit domein nie, maar word deur alle rasse en stande sonder aansiens des persoons gepraat. Verhale wat volksbesit geword het, word met nuwe invalshoeke en perspektiewe oorvertel. Dit beteken dat geskiedenis nooit stagneer nie, maar oor tyd nuwe kernvrae rondom bestaande persepsies sou kon begin opper het. In Afrikaanse kinderensiklopedieë – teen dié tyd seker omtrent almal al uit druk! – is daar seersekerlik al verskeie kere berig oor die bestaan van Racheltjie de Beer wat haar eie lewe gewaag het om haar kleinboet s’n te red. Matthys Boshoff, die regisseur en mede-draaiboekskrywer van Die Verhaal van Racheltjie de Beer, het sy draaiboek gegrond op Brett Michael Innes, regisseur van die jongste verfilming van Fiela se Kind, se roman oor Racheltjie wat redelik onlangs die lig gesien het. Boshoff het so ietwat te veel van ‘n voluit realistiese keuse rondom sý visuele opsies gemaak, maar die resultate spreek vanself. Stian Bam wat ooreenkomste toon met ʼn jong Carel Trichardt van destyds, lewer ʼn deurdagte karaktertekening van Herman, ʼn wewenaar met die onbenydenswaardige taak om twéé ouers se gedeelde verantwoordelikhede volledig op homself te moet neem. Herman is ʼn man met sorge wat oor tyd begin besef dat sy nuwe soeke na ʼn vaste werk sy twee kinders mag benadeel. Hy kom in die Oos-Vrystaat aan op pad na die Witwatersrand en vertoef ʼn rukkie by die Lundt-gesin. Maar dan verdwaal Jamie (Johannes Jordaan), die jongste van sy twee kinders wat na ʼn verlore lammetjie op soek is. ʼn Sneeustorm ontwikkel en Racheltjie – wat met verbasend hoë vlakke van karakterontwikkeling in kombinasie met natuurlike spel kan spog – is al gou op pad om Jamie te vind en veilig na die Lundts se  huis te bring. Maar dan, vanweë ʼn kringloop van onvoorsiene gebeure binne natuurkragte, begin alles skeef loop en Racheltjie offer haar lewe op vir die behoud van Jamie s’n. Visuele detail is oordeelkundig aangewend om die kyker voluit deel te maak van die bedreigings wat nie wil wyk nie en ʼn pa se onverklaarbare hardkoppigheid. ʼn Ware fonds in dié rolverdeling is Zonika de Vries in die titelrol. Sy het alle potensiaal – en veel meer nog – om ʼn gesogte aktrise in ons rolprentbedryf te word, terwyl van die ouer staatmakers soos Marius Weyers (George), Sandra Prinsloo (Jacoba) en Seputla Sebogodi (Lazarus) almal hul kant voluit bring. Wat die redigering betref, kon daar plek-plek nog gesnoei word om die langdradigheid binne sommige sekwense teen te werk. Paul Boekkooi

Kyk uit vir hierdie nuwe flieks:

1917

Judy

Top 10: Leon van Nierop se beste flieks van 2019
  1. Pain and Glory (Pedro Almodóvar)
  2. Parasite (Joon Ho Bong)
  3. Joker (Todd Phillips)
  4. Midsommar (Ari Aster)
  5. Capernaum (Christine Labaki)
  6. Roma (Alfonso Cuarón)
  7. The Favourite (Yorgos Lanthimos)
  8. Eighth Grade (Bo Burnham)
  9. Green Book (Peter Farrelly)
  10. US (Jordan Peel)
Top 10: Paul Boekkooi se beste flieks van 2019
  1. Cold War
  2. Parasite
  3. Joker
  4. Pain and Glory
  5. Dialogues des Carmélites (Met Opera)
  6. My Extraordinary Summer With Tess
  7. Once Upon a Time… In Hollywood
  8. Les Misérables
  9. Die seemeeu
  10. Roma
Top 10: Kobus Burger se beste flieks van 2019
  1. Parasite
  2. Pain and Glory
  3. Hail Satan?
  4. The Farewell
  5. Can You Ever Forgive Me?
  6. Anima
  7. Luce
  8. The Great Hack
  9. Amazing Grace
  10. Clive Davis: The Soundtrack of Our Live
Top 10: Schalk Schoombie se beste flieks van 2019
  1. Roma
  2. Never Look Away
  3. Parasite
  4. Can You Ever Forgive Me?
  5. Free Solo
  6. Shoplifters
  7. The Wife
  8. Pain and Glory
  9. The Favourite
  10. Joker
Kyk uit vir hierdie nuwe flieks:

The Laundromat

Once Upon a Time… in Hollywood

Anima onder die soeklig

Cats

The Current War

Ford v Ferrari

The Goldfinch