Invisble Cities

by Italo Calvino, Giulio Einaudi Editore, 1972

From there, after six days and seven nights, you arrive at Zobeide, the white city, well exposed to the moon, with streets wound about themselves as in a skein. They tell this tale of its foundation: men of various nations had an identical dream. They saw a woman running at night through an unknown city; she was seen from behind, with long hair, and she was naked. They dreamed of pursuing her. As they twisted and turned, each of them lost her. After the dream they set out in search of that city; they never found it, but they found one another; they decided to build a city like the one in the dream. In laying out the streets, each followed the course of his pursuit; at the spot where they lost the fugitive’s trail, they arranged spaces and walls differently from the dream, so she would be unable to escape again.

‘n Verdwaalde engel

deur S.J. Benjamin, uit Die Nuwe Afrikaanse Prosaboek, Human & Rousseau, 2019

Jimmy staar by die ruit uit. Hy wil nie nou rook nie. Ook sy hande bewe te veel. Sy knieë is rou geskaaf en seer. Miskien is die man nie soos sy pa nie. Hy lyk te ordentlik, dalk het sy maats hom net probeer bang praat. Miskien moet hy vir die man vertel van sy slegte pa … Hy wil nie nou daaraan dink nie. Die motor beweeg tussen die huise deur en hy kyk of hy nie iets herken nie. Dis mooi, groot huise, nie die sinkplaatskuilings waarin hy en sy familie woon nie. Toe die man weer vra of hy okay is, skud hy sy kop en draai dan sy gesig na die sagte stem. Sy pa is sleg. Dié man is nie soos sy pa nie.

The Winter Vault

by Anne Michaels, Bloomsbury, 2009

But that’s just the way it is with the truth, it’s never in the same room with you, it’s never in the backseat with you, it’s never there when you need it. It always bobs up years later like a waterbird that dives in one part of the lake and pops up in another. You grab for the truth with both hands and it pops up behind you.

My pa

deur Welma Odendaal, uit Die Nuwe Afrikaanse Prosaboek, Human & Rousseau, 2019

My vriende hou almal van my pa. Hy is grappig, vriendelik en goedhartig en terg hulle lekker. Maar soms verander sy bui vir die kleinste rede. Hy hou nie van enige van die seuns wat by ons huis kom speel nie. Selfs nie eers Sidney nie, en ons is al maats vandat ons klein was en sy ma en my pa dans lekker saam op ʼn Saterdagaand as die mense kom braai en my pa die buite-kleurliggies spesiaal aansit. Mona wéét om te dans, sê my pa. Dan dans hulle saam en speel so tussen die grootmense deur en almal lag ook as my pa sing: “Ramona, jou linkerboud lyk nes myne.” My ma lag saam. Soms lag sy só sy rus haar gesig ʼn rukkie in oom Lou se nek, haar oë toe, en dan trek hy haar vriendelik nader, sy arms styf om haar middellyf.

Quichotte

by Salman Rushdie, Jonathan Cape, 2019

This time the man who called himself Quichotte had sent Salma a photograph of himself along with a new note. A clumsy selfie, printed out, no doubt, at some FedEx Print & Ship Center somewhere along his road, and mailed, so it seemed, in Pennsylvania. So he was close. This was a little alarming, but also, she had to admit to herself, interesting. She had not expected him to be handsome, but he was, in his crazy-old-guy way. He reminded her of the actor Frank Langella. His face was long and thin with prominent cheekbones. His white hair was short and he sported three-day-old white grizzle around his chops. He stood erect; no stooper he. He possessed an attractive formality, a nice smile, a melancholy air. As do his letters, she thought, weakening momentarily. They, too, have charm.

Jan Dos

deur Elias P. Nel, uit Die Nuwe Afrikaanse Prosaboek, Human & Rousseau, 2019

In die halfskemer, bedompige waenhuis huil Jan Dos soos hy nie eens met sy oorle ma se afsterwe gehuil het nie. Dis ook maar goed sy leef nie meer nie, sy sou nooit die skande wat vandag oor hom gekom het, oorleef het nie. Hy is skaamkwaad, kwaad omdat hulle hom van alle mense van stelery beskuldig, skaam omdat hy soos ʼn sleg bandiet in die waenhuis opgesluit word. Hy wat nog net goed aan ander mense wou doen, wat nooit enige mens kwaad vir kwaad vergeld het nie. En die Jansens? Die mense by wie hy al vandat hy twaalf jaar oud is, werk – agtien jaar lank – wil hom nie glo nie. Het hulle hom hoeka allie tyd gewantrou? Toe hule so baie weggegaan het en hy so trots was oor die vertroue wat hulle in hom gestel het, het hulle hom toe allie tyd gewantrou? Beteken dit dan niks dat hy ʼn goeie en ordentlike lewe soos sy oorle ma hom geleer het, wil lei nie? Beteken al sy ma se leringe dan niks?

Witmeid

deur Kirby van der Merwe uit Die Nuwe Afrikaanse Prosaboek, saamgestel deur Sonja Loots en Steward van Wyk, Human & Rousseau, 2019

1952, sê my ma. Diep, harre apartheid. Bettie was toe net so oorie dertig daai tyd, so tien jaar ouer as ek. Sy’t een dag uitgevat hie innie gopse aangekom met haar Pontiac – haar oudste klong, Dicky, het agter die stuurwiel gesit, want hy’t toe net sy kar-licence gekry – en kom sê ek moet stikwerk vi haar kom doen. Sy gaan ʼn klerewinkel oopmaak en sy gaan al die stock, klere, kinnerklere en costumes self maak. Sy was nogal goed. Sy het self die patrone gesny en gecopy uit Butterick en McCall’s. Ek moet sê, ek het baie by die oumeid geleer, sê my ma.

Die biblioteek aan die einde van die wêreld

deur Etienne van Heerden, Tafelberg, 2019

Skielik, nou hier in die Groen Hel, toet iemand agter hom. Hy staan aan die bopunt van Kerkstraat by ʼn stopstraat en voor hom, wit en sierlik, doem die Moederkerk. Groen die lower daarnaas. Skuins oorkant: twee bruin vroue, soos sewentiende-eeuse Hollandse dames aangetrek, by die deur na die museum. Verkoop aandenkings. Reg oorkant hom: ʼn parkeerwag wat lyk na ‘n Wes-Afrikaan wat vraend na hom kyk. Hy het diep ingedagte geraak, hier gestol by die stopstraat. Agter hom tou karre. Dis byna asof hy vir ʼn paar oomblikke bewusteloos was.

Teësinnige erfgenaam

deur Christine Baker, uit Eleanor Baker as Christine le Roux, Keur 5, Human & Rousseau, 2019

Toe sy later in haar slaapkamer gestaan het, het sy haarself in die spieël bestudeer. Sy is nie begeerlik nie. Dis nie waar nie. Sy weet hoe lyk begeerlike meisies. Soos Alicia. Soos die meisies deur wie Phil omring was op universiteit. Sy wat Melissa is, is net … vaal en ordinêr. Sy het haar bolla losgemaak en haar hare oor haar skouers laat tuimel. Dit het byna tot by haar middellyf geval: ʼn gladde, donker gordyn. Vir haarself het sy na ʼn heks gelyk. Sy het bondels hare in haar hande gevat en dit omgevou om te sien hoe sy sou lyk. Vreemd. Glad nie soos sy nie. Dit was ʼn vreemde meisie wat na haar teruggestaar het en sy het die hare weer vinnig bymekaar gebondel en vasgebind. Maar toe sy later uitgetrek het om in die bed te klim, het sy meteens met nuwe oë na haar funksionele onderklere en nagklere gekyk en ʼn besluit geneem. Haarself kan sy nie verander nie – sy is wat sy is – maar sy kan nou haar eie besluite neem: sy hoef nie langer haar ma se wense in ag te neem nie.

Toring van Jasmyn

deur Derick van der Walt, Tafelberg Jeugfiksie, 2019

Hulle loop deur ʼn agterdeur die mark binne. Rondom hulle is daar ʼn miernes van bedrywigheid. Mense is beig met voorbereidings vir die dag. Trollies met voorraad word rondgetrek in die talle nou gangetjies wat soos are orals heen vertak en lyk asof hulle nie einde het nie. Markus sien mense by die tonne speserystalletjies is net soos Sahib besig om bakke vol speserye te maak. Langs hulle hang ʼn vrou stringe Turkish Delight aan ʼn draad op. Dit laat hom weer dink aan die stringe Kersversierings wat hulle ma Desembermaande aan die Kersboom in die televisiekamer gehang het toe daar nog ʼn ma en ʼn pa en twee kinders onder diselfde dak gebly het.

Skaduwees in die herfsmiddagson II

deur Fransi Phillips uit Die Nuwe Afrikaanse Prosaboek, saamgestel deur Sonja Loots en Steward van Wyk. Human & Rousseau, 2019

Op die hoek waar Farenden- en Kerkstraat mekaar kruis, kom daar ʼn polisiemotor en ʼn ambulans by hulle verby. ʼn Entjie verder sien sy die verkeer ophoop voor ʼn stukkende bussie en ʼn motorfiets wat skuins oor die pad lê. Sy neem die kind se hand en loop oor die verkeerslig voor die bakkery. Buite die bakkery staan ʼn klomp mense na die ongeluk in die pad en kyk. Tussen die mense deur kan die vrou die liggame van twee mans onder ʼn stuk bladaluminium sien lê. Sy dink terug aan die liggaam van ʼn man wat sy toe sy klein was in die pad sien lê het nadat hy raakgery is deur ʼn vragmotor. In haar herinnering neem die man die vorm van ʼn skaduwee aan. Die kind, wat die ongeluk nie opgemerk het nie, loop en kyk na haar skaduwee op die sementstoep voor die bakkery. Sy swaai haar arms heen en weer, en lag wanneer haar skaduwee dieselfde doen. Binne die bakkery staan die mense deur die venster na die ongeluk en kyk.

Macbeth

by William Shakespeare

Tomorrow, and tomorrow, and tomorrow,

Creeps in this petty pace from day to day,

To the last syllable of recorded time;

And all our yesterdays have lighted fools

The way to dusty death. Out, out, brief candle!

Life’s but a walking shadow, a poor player,

That struts and frets his hour upon the stage,

And then is heard no more. It is a tale

Told by an idiot, full of sound and fury,

Signifying nothing. Macbeth

Vloek

deur Rudie Bester, Queillerie, 2019

Guido glimlag. Sy Staffelführer was lanklaas so uitgelate soos toe hulle vroeër by die parkeerterrein hoër op in die Tuine ontmoet het. Dis duidelik dat die vril sy hele wese ingeneem het. Guido het hom laas so sien lyk toe hulle Willem Horst op die pynbank oopgespalk het. Hy onthou hoe Erik gebewe het toe hy die eerste snit met ʼn skalpel aan Horst se linkerooglid naak. So erg dat hy amper die oog raakgesny het. Hoe hy met sy groot, lomp hande gesukkel het om Horst se neusgate met die knipper tot by die neusbrug oop te kry. Sy hande het steeds gebewe toe hy die tang gebruik het om Horst se voortande uit te trek, en hy was verskeie kere onsuksesvol toe hy met die spuitnaald probeer het om Horst se pupille perfek in die middel te penetreer.

Andy

deur Chase Rhys uit Die Nuwe Afrikaanse Prosaboek, saamgestel deur Sonja Loots en Steward van Wyk. Human & Rousseau, 2019

Dit voel soes my brein kraak en wareme heuning lek daaryt en versprei vinnig deur my are. ʼn Rilling haas deur my ruggraat. My kop skiet agtertoe en my skouers tik my ore. Ek kry nie mee koud nie. My spiere sukkel om my biene op te hou, ek lê agtertoe. Die wêreld is rêrag beautiful. Ek maak my oë toe, en haal asem deur my mond. Als is stil behalwe vi die geluid vannie foelie wat knetter bo die vlam soes Andy haa hit vat. Ek wil wiet wat sy van Godfrey se goed dink. Hy’s my dealer daai, eks baie lief vi hom. “Andy,” my tong voel swaa, my woorde sliep, “dies … die goed is kwaai, nuh?” Sy antwoortie.