Die hart se punt is sigbaar

deur Johan Myburg

Sanell Aggenbach, Atlas III, 2019, olie op doek (136 x 111 cm)

Met ʼn titel so poëties soos The Heart Has Many Rooms betrek Sanell Aggenbach dié week twee kamers (in wese twee vlakke) van Circa in Rosebank vir ʼn uitstalling wat tot 24 Augustus duur. En so word die werk in twee verdeel want dieselfde hart kan op meer maniere registreer. Die hart se punt is sigbaar, vir almal om te sien: die verhouding tussen ma en kind. Die ander verhoudings is verhul, privaat, tussen die lakens, om dit so te stel.

Sanell Aggenbach werk jare al verbluffend met verf op doek wat ʼn tussenin wêreld verbeeld (in dié mate waarin ʼn liminale bestaan sig wil laat blyk). In sulke bloue wat dalk die akute weemoed-weergawe van sepia sou kon wees – wat nie vergeel nie maar die intensie van onthou behou.

So het dit reeds geblyk uit Blues and Greys, die eerste Johannesburg-uitstalling van dié Kaapse kunstenaar in 2006, in Alet Vorster se Art on Paper. Die volgende jaar het sy dit opgevolg met Perfectly Still en het ʼn skemerwêreld tussen foto en negatief, tussen historiese en private, in akriel begin spook.

In 2009 het sy Graceland, in Galler AOP, vertoon ná ʼn besoek aan die VSA en in 2015 was sy die Aardklop-feeskunstenaar met Atopia, ʼn titel én uitstalling wat ʼn mens kwalik vas kan pen. Want alles van waarde lyk onvas. Tentatief.

Benewens werk gereeld op die Joburg Art Fair het sy twee jaar gelede ʼn solo-uitstalling, Bend To Her Will, in Johannesburg se Whatiftheworld aangebied.

In timbre is haar jongste uitstalling in Circa ʼn voortsetting van dié skemerwêreld wat Aggenbach verken. Die aanhaling van die eksperimentele komponis Bernard Living wat sy vir dié uitstalling gebruik beaam dit: “You are both present and undefined. Whenever I think of you, I am always other than myself.”

  • Circa is oorkant Everard Read in Jellicoelaan, Rosebank.
  • Besoek www.everard-read.co.za.

Bekostigbare kuns in Illovo

deur Johan Myburg

Nelson Mandela Bridge, ʼn tekening deur David Koloane wat onlangs op 81 dood is, is een van die kunswerke wat vanjaar op die Turbine Art Fair in Johannesburg te sien is.

Die Turbine Art Fair (TAF), die Johannesburgse kunsmark wat op bekostigbare kuns fokus, word weer vandeesweek aangebied – weliswaar nie meer in Newtown se Turbine Hall soos die vorige ses jaar nie, maar in Illovo in die noorde van die stad. TAF word van 12 tot 14 Julie by Frickerweg 10 aangebied.

Glynis Hyslop, die vrou wat TAF tot stand gebring het en steeds die stukrag agter dié mark is, meen die uitgebreide geriewe en plek wat TAF nou tot sy beskikking het, gaan bydra tot opwindende uitstallings en meer uitstalruimte vir galerye.

Die een onderskeidende aspek waarin TAF homself roem, is die “alles insluitende kulturele ervaring” wat besoekers gebied word. Afgesien van die kuns – met ʼn plafonprys van R50 000 – is keurige kos en drank beskikbaar asook opvoedkundige vermaak vir kinders.

Benewens die rits galerye wat deelneem – hoofsaaklik van Johannesburg en Kaapstad – is uitstallings te sien van werk deur Louis Khehla Maqhubela en Douglas Portway, Dumisani Mabaso en Gerard Sekoto.

Die uitgebreide openbare program sluit in meesterklasse – alles wat jy nog altyd wou weet van mono- tot linodrukke – en gespreksgeleenthede oor ʼn magdom onderwerpe. Dié program is saamgestel deur Kefiloe Siwisa en Nomvuyo Horwitz. Vir meer inligting besoek die webwerf www.turbineartfair.co.za.

Kaartjies vir dagbesoekers kos R120 deur Webtickets of R150 by die deur.  ʼn Naweekpas is beskikbaar teen R250 (Webtickets) of R300 by die deur. Spesiale tariewe is Vrydag beskikbaar vir studente en pensioenarisse.

Kaartjies vir die ekskulsiewe openingsgeleentheid Donderdagaand kos R750 per persoon by Webtickets.

TAF is Vrydag van 11:00 tot 21:00 oop, Saterdag van 10:00 tot 18:00 en Sondag van 10:00 tot 17:00.

Villa se beeldegroep kry nuwe staanplek

deur Johan Myburg

Edoardo Villa se Confrontation, 1978, staal (4 m hoog en 7 m lank)

Teen die laat 1970’s was die skrif vir dié met oë onmiskenbaar aan die muur. In 1976 was daar die bloedige Soweto-opstand en in 1978 is Steve Biko vermoor. Dit was die jaar waarin Edoardo Villa, ʼn Italianer wat self gesê het hy stel nie eintlik belang in politiek nie, ʼn beeld gemaak het wat die gees van die tyd so akkuraat saamgevat het: dié van konfrontasie.

Villa, gebore in 1915 in Bergamo, het tydens die Tweede Wêreldoorlog in Suid-Afrika beland as krygsgevangene en het ná sy vrylating uit die Zonderwater-gevangenis in Cullinan besluit om in Suid-Afrika aan te bly. En hier het hy ʼn leeue-aandeel gehad in die uitbouing van die Suid-Afrikaanse beeldhoukuns. Sy staalbeelde, dikwels in helder kleure, is van die herkenbaarste openbare kuns in talle stede.

Confrontation (1978), die beeld wat Rand Aksepbank (RMB) jare gelede gekoop het en onlangs deeglik laat restoureer het, is verlede week amptelik verwelkom op sy nuwe plek op dié bank se kunsplein by sy hoofkwartier in Sandton. Die werk is nou ook van die straat (Fredman-rylaan) te sien.

Villa se verwysing is sonder twyfel Auguste Rodin se beeldegroep Die burgers van Calais, ʼn werk met ʼn sterk politieke assosiasie wat hy in opdrag van dié Franse stad in die laat 1880’s gemaak het. Die invloed van Pablo Picasso se Guernica kan ʼn mens ook nie mis nie.

Die figure in Villa se beeldegroep staan sowat vier meter hoog. Die torso’s is bra staties en sonder veel detail, maar dit is in die koppe, in die hoekige staal teen verskillende hoeke gemonteer, waar die aksie setel. Dié lees ʼn mens as ʼn warreling van woorde en woede; as ʼn aanduiding van konfrontasie wat desnoods in beweging kan oorgaan.

Confrontation is Villa se grootste beeldhouwerk en een van sy belangrikstes. Dis ʼn werk wat hy sonder opdrag, uit vrye wil en uit sy eie sak gemaak het. Gewoon omdat hy nie kon stilbly oor wat in die land aan die gebeur was nie. ʼn Profetiese stem, sou ʼn mens terugskouend kon sê.

Seine vir ons tyd

deur Johan Myburg

In 1998 was Y2K nog ver in die toekoms en Tretchikoff het nog geleef. Die Universiteit van Johannesburg het nog nie bestaan nie en die kunsgalery van die Randse Afrikaanse Universiteit is tydelik in ʼn voorafvervaardigde gebou gehuisves. Dit was dié jaar toe Annali Cabano-Dempsey die pos aanvaar het as kurator van RAU se kunsversameling en galery.

In dié uitstalruimte met sy geverfde goiingsakpanele het sy kuns uitgestal en toe UJ en die Kunstesentrum in 2005 tot stand kom, het sy op groter skaal en deftiger (want die UJ-galery is loshande een van die knapste galerye in Gauteng) uitstallings begin aanbied. Vanjaar is dit 21 jaar al dat sy dit doen.

Om dié geleentheid te vier word die terugblikuitstalling 21 Years of Curating the Cube tot 25 Junie in die UJ-galery op die Auckland Park-kampus aangebied. Die net minder as 40 werke wat ingesluit is, het almal op die een of ander manier persoonlike betekenis vir haar. Of sy het dit ingesluit gehad in vorige uitstallings, of die kunstenaars wat werk gemaak het vir dié uitstalling het iewers in die afgelope 21 jaar by RAU of UJ uitgestal.

Daar is die kolosse soos Edoardo Villa, Willem Boshoff en William Kentridge. Van hulle is werk ingesluit wat opgeneem is in die UJ-versameling. Maar dan is daar die hedendaagse woekeraars soos Angus Taylor, Gordon Froud, Diane Victor en Mark Swart wat almal onlangse werk vertoon. Hannelie Coetzee het ʼn nuwe werk gemaak en kort voor die opening geïnstalleer – ʼn installasie met ʼn blouwildebees en honderde sprinkane op tou.

ʼn Goue draad wat reg deur die uitstalling loop is dié van boodskappe in die vorm van kodes en tekste en seine en sinjale. Wat die kunswerke in dié uitstalling gemeen het, is dat dit wil kommunikeer. Beginnende by Marco Cianfanelli se beeldhouwerk wat die woorde van Desmond Tutu eggo: “Knowledge, truth and beauty cannot be shackled forever – ultimately they will triumph.”

En as ʼn mens nog een werk kan uitsonder sal die Keiskamma Guernica dalk nie onvanpas wees nie: ʼn kunswerk wat in ʼn tyd van vergissing (of dit nou aangebring word deur pestilensie of ideologie of ander soort magsvergrype) dui op die gevaar van verontmensliking.

As dit dan nie die aartsbiskop se kennis of waarheid of skoonheid is wat seëvier nie, is dit minstens kuns se soeke daarna.

  • Saterdag 15 Junie om 10:00 en weer op 22 Junie om 13:00 is daar rondleidings.

Onder die vel van die dagdroom

deur Johan Myburg

Benjamin Skinner, Untitled, foto op Awagami kozo-moerbeipapier met ʼn laag sy bo-oor (465 x 380 mm).

Min dinge haal by die ervaring van dagdroom: anders as nagdroom kan jy die koers bepaal; jy is onbewus bewus; jy is in daardie wonderlike kokon wat hulle verbeelding noem; die onmoontlike word haalbaar, en daar is die heerlike elektrisiteit wanneer jy wakker skrik – die sensasie dat jy betrap is waar jy nie mog wees nie.

“Woolgathering” is wat Engels dit noem. Komende van die oënskynlik doellose dool agter wolle aan wat aan takke bly steek het in ʼn landelike verlede.

Dit is ook die titel van Benjamin Skinner se jongste uitstalling in Parkhurst in Johannesburg. ʼn Foto-uitstalling van portrette van mense in daardie allerindividueelste oomblikke van droomverlorenheid.

Skinner is veel meer as fotograaf: Hy is die instigeerder van dagdroom deur ʼn konteks en omgewing te skep in ʼn “den” (met die allure van ʼn 19de-eeuse opium den) waarin hy die portrette geneem het, maar ook in die galery gerekonstrueer het – met op openingsaand sewe sitters/modelle/karakters in situ. Au naturel.

Boonop staan sy hande vir niks verkeerd nie. Soos in ʼn kamer van kuriositeite vertoon hy van die foto’s, gedruk op twee lae – die een suurvrye veselpapier en bo-oor ʼn honderd jaar oue sy – in handgemaakte kabinette van berkehout, of gedruk op Awagami kozo-moerbeipapier met sy bo-oor ʼn laag van die sy, eiehandig geraam in dun berke-rame.

Naaktheid à la Gustave Courbet (L’origine du monde) is soos in al Skinner se vorige werk gewoon deel van dié “woolgathering” as “indulgence in aimless thought or dreamy imagining” en dit is op dié punt waar die elektrisiteit dalk optimaal kraak. Terloops. Die sy waarop hy sy foto’s druk is in die 1920’s gebruik as insulering vir elektriese kabels.

Die den is tans leeg, die vuur wat op openingsaand in die kaggel gebrand het, is dood. Maar in die vertrek draal die drome van die sitters nog.

  • Benjamin Skinner se Woolgathering is te sien tot 22 Junie in The Henry George Gallery by Sesde Straat 45, Parkhurst. Navrae: 011 880 2698, www.henrygeorgegallery.co.za
Visie: Verlange na vorm

deur Deborah Steinmair

Beeldhouer en skilder Suzanne du Toit het reeds op vyf geweet wat sy wou doen: “Ek het ’n tekening gemaak van ’n meisietjie met groot sirkels vir oë – vermoedelik ek. En ’n voëlkou plus voëltjie in elke uitgestrekte hand. Ek het toe die reputasie gekry dat ek kan teken. The die was cast. Van daar af nooit regtig enige ander beroep oorweeg nie.”

Haar langste vaste job was by TRUK: “In die dae toe hulle nog geld gehad het vir opera-produksies en musikale extravaganzas. Ek het vir vier jaar saam met ’n diverse groep kreatiewe teatermense gewerk, enorme ‘backdrops’ geskilder, beelde gemaak en sóveel geleer oor die tegniese aspekte van kuns. My interessantste job was toe ek hyskrane gedryf het by Iscor om ekstra geld te verdien voor ek Italië toe is.”

Mentors? “My ma het ’n boek oor Michelangelo gehad. Enough said. Tertia Knaap by die Pretoria Technikon. Elizabeth Riding, hoofskilder by TRUK. Honde is ’n gedurige bron van inspirasie vir my, vir beelde en skilderye.

Sy het vir twee jaar in London gestudeer en daarna beeldende kunste met beeldhou as hoofvak by UP. “Ek het ’n beurs by die Italiaanse ambassade gekry om in Perugia vir agt maande kuns te studeer, in die land van Michelangelo.”

Sy verlang na vorm wanneer sy skilder en na kleur wanneer sy beeldhou. Hulle woon op ’n plaas naby Plettenbergbaai en sy verlustig haar in die ruimte en uitsig. “Dele van die job vereis spierkrag, maar my vrou en lewensmaat Anna-Marié het my geleer daar is niks fout met delegeer nie,” vertel sy.

Woorde en stories fassineer haar: “Skrywers wat met woorde toor. Dubbelsinnige woorde wat persepsies swaai. Kuns wat ’n storie vertel, veral een wat neig na die absurde en die wispelturige.”

Oor die beeldegroep long march to freedom by die wêrelderfenisgebied in Maropeng: “Dali Tambo wou sy pa, Oliver vereer. Hy het met sy voorvaders gepraat en besef dat baie ander vryheidsvegters in Suid Afrika ook nooit geken en vereer is nie. Dali het ’n groot persoonlikheid en kry toe ’n grootse plan: ’n optog van lewensgrootte bronsbeelde met Mandela voor wat na vryheid stap. Hy het Suid-Afrikaanse beeldhouers genader om, in oorleg met hom, beelde te maak van vryheidsvegters. Deel van die opdrag was om ’n jong kunstenaar te mentor, ’n wonderlike ervaring.”

Sy is gevra om twee beelde te maak: “Die Xhosa-hoofman Hintsa op sy perd en die Xhosa-leier en krygsman Maqoma op sy reuse perd. Daar is reeds meer as 100 groot beelde.”

Opdragte: “Ek het al groot muurskilderye, beelde en fonteine gemaak vir etlike casino’s en luukse hotelle. Meer onlangs het die nuwe Russiese eienaars van die ‘Lichtenstein’-kasteel in Houtbaai my genader om die kasteel te versier met drake en met ‘gargoyles, gremlins, chimeras, wizards and knights-in-shining-armour’. Die fest van gotiese gediertes was groot pret om te maak.”

Vir ’n jaar het sy daagliks klein inksketse met byskrifte op sosiale media geplaas. “Nou is ek besig met ’n draak vir die kasteel in Houtbaai.”

Perdryer deur Suzanne du Toit

Honde inspireer haar skilderkuns.

ʼn Meesterklas in portretkuns

Art Basel 2019 Unlimited

Meer as mode

Iris van Herpen se Biomorphism installasie

Allegaartjie

Royal Academy Summer Exhibition

Van parkade tot kunssaal

Hoe ’n verlate gebou in Londen nuwe kunsprojekte inspireer.

ʼn Blitstoer van die Venesiese Biënnale.

Die Britse kunstenaar Banksy maak sy nie-amptelike debuut op die Venesiese Biënnale met ʼn installasie wat fokus op die stad se probleem met plesierskepe.

The purpose of art is washing the dust of daily life off our souls.
– Pablo Picasso

Die sterfdag van Leonardo da Vinci op 2 Mei 1519 word vanjaar, 500 jaar later, wêreldwyd gedenk. Die aanbieder van dié program vir France24 is Eve Jackson en die regisseurs is Guillaume Bresson en Renaud Lefort.

Simplicity is the ultimate sophistication.
Leonardo da Vinci

What was taste? Had there ever been a work of art that wasn’t laden with the expectations and prejudices of the viewer or reader or listener, however learned or refined?

The Blazing World by Siri Hustvedt, Simon & Schuster, 2014

The use of perspective in painting implies a coincidence of invention and imitation: reality is produced with precision, but at the same time in accordance with the subjective point of view of the observer, who in a certain sense ‘adds’ to the exactitude of the object of the Beauty contemplated by the beholder.

On Beauty: A History of a Western Idea, edited by Umberto Eco, Secker & Warburg, 2004

Kuns Argief

  • ʼn Bootjie wat nié vaar nie
  • Tussen vorm en vormloosheid
  • Suile teen die tyd
  • Judith Mason vanjaar Innibos
  • Alle oë dié week op Venesië
  • Innibos vanjaar ook Inniblom
  • Keur van Afrika-kuns nou in Johannesburg
  • Landskappe as heerlike spieëls van onthou
Lees nou