Aankondiging: Wenners!

Corlietha Swart is ‘n dosent verbonde aan die Departement Afrikaans en Nederlands, Duits en Frans van die Universiteit van die Vrystaat en ‘n bestuurslid van die Vriende van NALN. Haar webverhaal, Die Stoomkamer, het ’n tergend-sinistere ondertoon en ’n volle storielyn speel binne die bestek van die beperkte woordaanbod af.

Corlietha Swart

Die naaswenner is Riana Wilkens. Sy is ’n skrywer en is as akteur onder andere bekend vir Wolwedans in die skemer, Khumba en Dirk Hoffman. Haar verhaal, Jy het belowe, is ook hoendervleismakend en skilder ’n hele geskiedenis van lojaliteit, beloftes en betaaldag.

Die Stoomkamer

deur Corlietha Swart

Die reuse ou gimnasium staan glo al amper ’n dekade lank leeg, maar die masker van afgedopte verf en vuilbruin vensters kan nie die gebou se eertydse glorie verdoesel nie. As fanatiese fiksheidsinstrukteur hark ek inderhaas ’n betroubare studentevriend, Pieter, as vennoot nader om saam met my in dié goudmyntjie te belê.

’n Week van sweet spoed verby en dit begin lyk of die skoonmaakspan stadig maar seker besig is om die lelike eendjie in ’n swaan te omtower. Teen dié tempo kan die gimnasium dalk nog vóór die einde van die week sy deure oopgooi. Die enigste fasiliteit wat dalk nog nie in werkende toestand sal wees nie, is die stoomkamer.

Pieter en die nutsmanne sukkel nog eenstryk deur met die elektriese bedrading, die watertoevoer en selfs die halsstarrige deurknip wat ’n wil van sy eie het.

Ek stap nader en sien hoe hulle die dik, ouerige, swart pyp, wat opgerol in die stoomkamer se hoek lê, deurkyk vir lekplekke en toe aan die kraan koppel om water aan die stoomkamer te voorsien. Die ander ouens sukkel nog met die glasdeur se handvatselprobleem. Eensklaps begin die stoomkamer gorrel en dreun en die eerste water borrel spoeg-spoeg by die swart pyp se bek uit en begin deur die afvoergleufies verdwyn. Wit stoomslierte begin spokerig krul en blaas ’n dekade-oue, bedompige asem, soos dié van ’n heks, deur elke gleufie in die vloer. Ek ril onwillekeurig. Pieter pluk sy hemp uitbundig uit om die stoomkamer ten beste te waardeer. Ek wuif vir hom toe hy die binnekant van die stoomkamer met die swart pyp begin skoonspuit en trek die deur, met sy nuwe handvatsel, op knip.

Ek loop en wonder waarom so ’n oënskynlik florerende gimnasium se deure tien jaar tevore gesluit is. Wat het van die vorige eienaar geword? Dalk word ek iets wys uit die berg stowwerige state en papierwerk onder die administrasietoonbank. Die derde lêer van bo is vol vergeelde koerantknipsels.

Die derde koerantknipsel laat my na my asem snak. RAAISELAGTIGE MOORD OP GIMNASIUMEIENAAR: Mnr. Jakkie Kotzé, entrepreneur en gimnasiumeienaar wat sy gimnasium eiehandig uit skrootmateriaal opgebou het, se liggaam is Maandagoggend onder verdagte omstandighede met ’n swart rubberpyp styf om sy nek in die gimnasium se stoomkamer gevind. Hy is verwurg. Wat die omstandighede so onverklaarbaar maak, is dat die stoomkamer se deur van binne toegetrek was. Boonop is die gimnasium se voordeur gesluit gevind en was die enigste bos sleutels steeds in die vermoorde se besit. Geen vingerafdrukke, buiten dié van die vermoorde, is op die toneel gevind nie.

’n Beweging doer onder by die stoomkamer se deur vang my oog. Krampagtige hande trek vingermerke in die wasem teen die glasdeur. Ek kyk hulpeloos deur die ontvangstoonbankvenster na Pieter se laaste greintjie flou weerstand teen die swart rubberpyp wat soos ’n luislang al stewiger om sy nek kronkel.

Ek sien meteens weer hoe my pa homself tien jaar tevore in ons gesinsmotor met ’n swart pyp vergas en hoe my ma na die begrafnis die swart doodspyp woedend op die skrootwerf weggooi …

Jy het belowe

deur Riana Wilkens

“Kom saam met my.”

Hulette se stem, duidelik in my kop. Maar sy lê hier voor my in ʼn koma , haar gesig geswel, haar lippe droog. Haar lang donker hare is plek-plek afgeskeer. Elektrodes koppel haar aan masjiene. Toue, monitors, syfertjies wat rondspring, en die dowwe plof van die longmasjien. Darem geen gebiep soos in die flieks nie.

“Ek is bang.  Ek wil nie alleen gaan nie.”

Ek vat haar hand. Dis yskoud.  ʼn Traan loop oor haar wang.

Ek vee dit af, sommer so kaalhand, draai venster toe en kyk uit oor die vreemde stad. Freiburg.  Dit lê stil en groen in die hoogsomerson. Te stil. Te groen. Iets is verkeerd.

“Jy het belowe, met jou bloed.”

Ek kyk werktuiglik na die klein, wit merkie op my wysvinger.

Twee alleen-dogtetjies,  twaalf  jaar oud, sweer hulle sal eendag saam die pad vat anderkant toe en verewig dit deur ʼn eed in bloed af te lê. Ek draai om.

Hulette se kil-blou oë is oop. Ek deins terug. Die oë volg my. Dan gryp haar hand myne vas.

“Dis nie my tyd nie.”

Ek probeer losruk maar die benerige hand klou.

“As dit myne is, is dit joune ook.”

Haar oë knip stadig.  Die wêreld kantel. Sy glimlag triomfantelik.

Ek hyg. Spring regop. Kyk om my rond. My slaapkamer. Dankie tog, dit was net ʼn droom. ʼn Selfoon lui aanhoudend.

“Frau Pienaar?” ʼn Manstem met ʼn swaar Duitse aksent. “You must come immediately. Your friend, Frau Hulette Lubbe, is in a critical condition in Freiburg University Hospital. There isn’t much time left.”

Ek druk die foon dood.  ʼn Sagte ruising.’n Fluistering. Hulette sit langs my op die bed. Sy hou haar hand na my toe uit.

“Jy het belowe.”

Op die trein

deur Carié Maas

Hierdie moderne kinders. ’n Tatoe steek uit op die pols van die hand wat vat-vat aan haar hare, die woorde te donker om te lees. Op die skerm sal sy sien wat hy sien, ’n vol kop bo haar skraal mossienek. Sy hou die foon stil, maar tilt haar kop dan dié kant toe, dan daai kant toe. ’n Jean soos ’n vel met ’n ingesteekte trui. Puntborsies. Skoene soos bakstene.

Is dit die eerste keer dat sy lughawe toe ry? So donkeraand, sonder tas? Sy vat aan ’n blinkigheidjie op die neus. Vee ’n vinger oor die hoek van haar oog. Tilt weer haar kop. Byt haar pienk lip. Sy sit langer stil dié keer; ’n vrou voor ’n spieël? Sy kyk om na haar beeld in die ruit. Kaats die gekaats in die foto?

“En dié platformskoene?” kan hy homself nie keer nie. “Skrik jy vir die thokolosi?”

Haar oë vernou. Dan lig sy die foon na hom toe, asof hy nou in die visier is. “Ek skrik vir niks,” sis sy. “Dis die voorvaders wat rusteloos is.” En onder die foon kan hy nou die tatoe lees: Ga twe baloi ba tlogela mebele ya bone bosigo ba bo ba fofa*.

Die treindeur klap en sy is weg. Die heks is weg.

*Daar word gesê hekse verlaat snags hul liggame en vlieg weg.

Krapmerke

deur Sara Grobler

Halfhartige dagbreek. In die skemer solder slaap die kinders rusteloos, mompelend, saamgebondel in die middel van ’n hol matras. Op die ou hemelbed waarop hulle verwek is. Ek staan op die tweedelaaste trappie, vermy die boonste, krakerige trap. Selfs van hier sien ek die persrooi krapmerke op hul nekkies. Mammie se hoendertjies. In die ysige lug wat deur die stukkende ruit stoot, is ek van elke haar op my nek bewus. Onherbergsaam is hierdie wêreld. Ek voel magteloos, my liefde ontoereikend.

Aan die ontbyttafel is die kinders grimmig. Hulle weier nou om eiers te eet. Eers was dit spek wat hulle nie wou hê nie, toe melk. Al wat hulle nog wil eet, is brood en moerbeikonfyt, brood en moerbeikonfyt. Van die oggend tot die aand. En hulle is reeds so bleek. Die konfyt vlek hulle lippe, en laat hulle lyk soos moordslagoffers op die swart en wit foto’s van ou koerantknipsels, met ongedefinieerde, swart monde en donker gate vir oë.

Soos gewoonlik weier hulle om te praat oor die woedende hale op hul vel. Wie probeer hulle beskerm? Hulle kyk my aan asof ék die skuldige is. Hoe kan hulle al so lewenswys en afgetrokke wees op vyf, ses en sewe jaar oud?

Die wind teem deur die skoorsteen. Die verwaarloosde grasperk is witgeryp. Hulle asems maak spookasemwolkies in die grys oggend. Hulle stap onderdeur die moerbeiboom se kaal takke, tot in die pad.

Toiingrige serpe verberg die krapmerke aan hul nekkies. Vir ’n rukkie staan hulle windverwaaid by die bushalte en wag, my uitgerafelde kuikens, dan verdwyn hulle saam met die groen skoolbus in ʼn wolk uitlaatgas.

Ek is radeloos. Die kinders het lankal teen my gedraai. My paaiende stemtoon ontketen sewe soorte wrokke by hulle. En nou die krapmerke.

Ek het dit gegoogle: “Unexplained scratches and bruises appear on its chosen victims. Children are targeted.” Die internet maan dat ʼn mens nie vrees mag wys nie, soos vir ʼn perd. “Just remember the old saying: never let them see you sweat. If malevolent spirits believe they can control you by using fear against you, they will.”

*********************************

Ek word wakker van ʼn donderslag. Alles is vir ʼn oomblik helder verlig. Ek probeer warm word in my bed, maar die koue het in my gebeente gaan sit. Ek wil die bedlampie aanskakel, maar die krag is af. Nog ʼn bliksemstraal skeur die nag in twee en in die blou lig sien ek duidelik die moerbeikonfyt onder my vingernaels.

Of is dit droë bloed?

Die binnedeur

deur Marthe McLoud

Sandra steek soos ’n steeks donkie in die slaapkamer vas. “Nee,” sê sy. “Ek gaan nie hier slaap nie. Not a dêm!”

“Hoekom?” vra ek verbaas.

“Daar is nie ’n manier nie!” Sy druk haar arm onder my neus. “Dis hoekom. Kyk hoe staan die hare op my arm regop.” Sy ril. “Hier is iets hier wat nie kosher is nie.”

Ek sug. Ag liewe vader tog. Die kind kan tog só dramaties wees. “Okay goed, dan moet jy maar tevrede wees om die res van die universiteitsvakansie in die sitkamer te slaap. Kom help my om die enkelbed uit die motorhuis in te dra en jou bed op te maak.”

Ek voel sommer vies vir die kind. Ek het moeite met die spaarkamer gedoen en nou dié reaksie.

Ek en Wynand het lank na ’n geskikte huis gesoek. Ons wou ’n passiewe inkomste hê as ons aftree. Die ou vyfslaapkamerhuis het ons dadelik geval. Dit was klaar in twee gedeel met ’n binnedeur tussen in, wat ons flink in ’n linnekas na albei kante toe verander het. Albei kante het ook hulle eie kombuise gehad. Die huurders aan die anderkant kon net aanbly en ons het in die tweeslaapkamerkant ingetrek. Perfek! Die tweede slaapkamer dien as gastekamer en Sandra kan dit benut as sy universiteitsvakansies huis toe kom. Nou is die kind soos ’n halsstarrige skaap wat nie in die kraal wil ingaan nie.

Na werk verduidelik ek vir Wynand die situasie en spreek my ergenis uit oor die ongerief met Sandra in die sitkamer. Hy het ’n meer ontspanne houding oor die kind. “Ag, verdra dit maar,” sê hy. “Jy weet die kind se kop was nog altyd halfpad in die wolke. Onthou jy hoe het sy op die rotstuin in lang rokke gedans toe sy klein was en haar verbeel sy is een of ander prinses? En die keer toe sy vir dae gehuil het oor Lion King se pa wat van die krans af geval het. Die kind was nog altyd oorsensitief vir alles.”

“Verbeel jou, iets nie kosher in die kamer nie,” snork ek.

Ná die vakansie gaan doen ek en Wynand ’n vinnig inspeksie by die huurders. Wynand vra die ou tannie, wat saam met haar getroude kinders daar woon, uit. “Ek en my oorlede man het hier laer af in die straat gewoon,” sê sy. “Het almal hier in die straat af geken. Ook vir ou Marie wie se huis dié was. Baie hier by haar kom tee drink.” Sy lag skalks. “Sy kom nog baie aande hier kuier.”

“Kuier?” vra Wynand verward.

“Baie aande as ons in die sitkamer sit, dan kom sy dié kant toe deur daai linnekas en sit die ketel aan,” sê die ou tannie.

“Ekskuus?” sê Wynand.

“Ja, die ketel gaan sommer net vanself aan. Dan weet ons dit is ou Marie wat weer deur die binnedeur geloop het. Sy is mos in die kamer daar aan julle kant dood.”

Die kluitklap oppie kis

deur Jan Schaafsma

Alles is ghoef, man, ek hette mos gesê. Moenie warrie nie.

Beroemde laaste woorde.

Moet g’n skeelkyker vertrou nie, het Ma altyd gesê. Ja, Ma, sallie, Ma.

Waar is jy nou, Bek? Het hulle jou gekry, opgevreet vannie TB ennie vigs ennie druipsiek? Stoot hulle ouens soos jy nou-se-dae innie oond ná daai laaste vrot asem, of is dit steeds ses voet onner die grond?

Moenie warrie nie, Baadjies skuld my.

Skuld jou wat?

Een wegkyk, Tiger. Net lank genoeg se wegkyk.

Skuld jou vir wat?

Virrie dag toe ék die moer en skoppe onner die gat gevat het. Dit was Baadjies wat mettie lorrie innie muur vasgery het, maar ek hou mos my bek toe Baadjies sê: “Dit was Bek, Smiley, hy’t verkeerd gewys. Hy’t te laat geskree om te stop.” Toe moer en skop Smiley vir my eerder as om Baadjies aan sy kraag en broek by die hek uit tot innie pad te smyt.

Smiley. Brandvlei se gevreesde hoofbewaarder. Patetiese Baadjies, wat nêrens anners werk kon kry nie en altyd in die stront was. Ses kinners by die huis en sy dik vrou op sy kop.

Toe sê ek: “Jy skuld my, Baadjies.”

Bek het weer vir mý geskuld. Ek het al vergeet waarvoor. Dit was groot genoeg dat hy saam plan wou maak. Bek het geweet hy gat hier binne vrek. Mens weet mos sulke dinge. Eendag dra hulle hom voete eerste in ’n kis hier uit.

Toe dink ek so by mysellers: wat as dit nie Bek in daai kis is nie?

My kop was later dof vannie dink. Bek het ook gemaak of hy dink maar sy dink was min. Hy was al só maergat, ek was bang hy val innie stortgat af. Daar was min tyd oor vir mooi dink.

Die ding was só: Bek lek Baadjies se gat. Baadjies skuld mos vir Bek. Baadjies lek Smiley se gat deur ja te sê vir kak goed wat niemand anders wil doen nie. Soos kiste toespyker. Bek en ek lek Baadjies se gat en ek word die spiere wat die eintlike werk doen.

Ek lek ander gatte om ’n gesmokkelde selfoon te leen. Jassis, manne moet my mos kom uitgrawe.

En daar vrek Bek. Baadjies en ek moet hom toespyker, maar ons steek hom weg en ek klim in die kis. Hulle sal hom kry as hy begin stink, maar dan’s ek lankal in die nag uitgegrawe en ver, ver weg. Baadjies moet maar self plan maak, sies tog.

Ja, Smiley, jou vark, dink ek in die donker. Kyk hoe brand ek jou. Jou base gaan jóú aan die kraag en broek in die straat smyt. Vreet stof, Smiley.

Ek lê doodstil en probeer in my kop raai wat gebeur. Die dra na die lorrie. Die skud soos die lorrie ry. Die aflaai en weer dra.

Ek wag virrie kluitklap oppie kis.

Toe: ’n wasige ding – Bek!

’n Mond sonder geluid.

Wat?

Pasop?

Vir Baadjies?

Vir Smiley?

Hel, dis warm.

O gotta dissie oond!

In camera

deur Irna van Zyl

Ons sien hulle van ver af aankom vanwaar ons teen die duin sit. Die groot wit hond, die kleiner bruine en die langerige vrou met die bos donker krullerige hare. Sy sien seker die groepie teen die water, want sy koers weg van hulle af waar hulle sit en speel. Boontoe in ons rigting, moeiliker oor die los sand.

Ons kon sien hoe sy eers afbuk om die bruine se halsband aan te sit en toe die witte onder sy nek vryf. Hy, tipies retriever, druk sy bek sag teen haar hand en probeer die ander een se halsband byt. Liggies. Speels. Dan sy eie. Sy gee dit vir hom en sit dit in sy bek, hy hardloop tergend ʼn entjie weg.

Die kindertjies, daar was seker ses van hulle, hardloop heen en weer, heen en weer tussen die water en die bamboes. Party van hulle kleiner as die stukke seewier wat hulle uit die sand uit grawe en water toe probeer sleep. Een outjie is nog in sy doeke. Sy beentjies vet en wankelrig soos wat hy agter die ander aan steier. Hulle drie honde, die kindertjies s’n, bly speel onder by die see en steur hulle min aan die gejil en geskrou om hulle.

Die vrou gaan staan nog ʼn keer stil om die groot hond se halsband vas te vat toe die kindertjies se Jack Russell agter hulle driestuks kom kef. Toe kom die Skotse terriër by. En toe die groot swart Rottweiler.

Geen ander volwassene in sig nie.

Ons kon sien die vrou probeer wegkom van die geblaffery, maar die sand is dik. Toe pluk die bruine aan haar en sy struikel en val en die witte kom ook los en hulle storm eers op die kindertjies se honde af. Vyf vegtende honde op volle spoed. Ses klein kindertjies in die water. Een grootmens onderstebo in die sand.

En ons te ver teen die duin.

Dís wat ons gesien het, edelagbare.

Vonkfiksie

Dysfunctionals deur Rozaan de Wet

Anna streel die blou vlinderhangertjie met haar duim. Ma se laaste opmaakgeskenk aan haar nadat sy haar met die bord misgegooi het.
Voordat sy gesê het Pa is ’n doos en Anna back die verkeerde perd.

Op haar ma se begrafnis kort daarna, het Anna die hangertjie pal begin dra.

Vadersdag deur Johan Ferreira

Hulle tas is weer gepak. Hy sien hoe die motor wegtrek. Die twee gesiggies wat by die venster uitloer, is somber en die een handjie wat teen die venster druk se vingertjies krul stadig saam. Hy draai om, stap weg na die lewe wat hy nie gekies het nie.

Stuur jou flitsfiksie van minder as 50 woorde na skropwerf@gmail.com

Storiemasjiene op die stasie

Druk ‘n knoppie, en siedaar – die ventmasjien spoeg ‘n gratis kortstorie uit wat jy op die trein werk toe kan lees.

Die Franse maatskappy Short Edition se eerste “storiemasjiene” is onlangs op Canary Wharf in Londen geïnstalleer. Die drie masjiene verskaf stories wat in drie of vyf minute gelees kan word. Sulke masjiene is ook op plekke dwarsoor Frankryk, in Hongkong en die VSA ingerig, berig The Guardian.

Genres sluit in wetenskapfiksie, kinderstories en romantiese verhale, met bydraes deur skrywers soos Charles Dickens, Virginia Woolf en Lewis Carroll. Die gewilde misdaadskrywer Anthony Horowitz het opdrag gekry om ‘n eenminuutstorie te skryf, en hy het besluit op ‘n whodunit. “Dit was ‘n uitdaging om ‘n storie te skryf wat tussen twee stasies gelees kan word – nie net ‘n kortstorie nie, maar ‘n kort-kortstorie,” sê hy. Dit het hom sowat vier dae geneem om die storie te voltooi.

Die Canary Wharf Group het besluit om in ‘n behoefte aan korter leesstof te voorsien ná bevindings dat mense nie genoeg tyd het om boeke klaar te maak nie. Volgens ‘n peiling van 2 000 Britse volwassenes kon meer as ‘n derde nie ‘n boek in ses maande klaarlees nie.

The Guardian

Kortstories argief

  • Vloer 44 deur Krisjan Fourie
  • Wie’s daardie vrou? deur Elmi Smith
  • Die son trek water deur Marnus Kok (naaswenner)
  • Geblomde waterstewels deur Jannine Bester
  • Na die val deur Jan Schaafsma
  • Rooi polvye deur Anja Roodt
  • My lewenskombers deur Ina Cantoni
  • Die kunstenaar deur Jan Schaafsma (wenner)
  • Die moroon deur Henk Crouse
  • Lotter deur Martin Ras
  • Wete deur Johann Smith
  • Jakkalsstreke deur Jan Bronkhorst
  • Paar sente vir ʼn broodjie deur Henning Janse van Vuuren
  • Alles goed en wel, maar … deur Elmi Smith
  • Die handelaar deur Jan Schaafsma
  • Trou vir geld deur Carié Maas
  • Jy het belowe deur Riana Wilkens
  • Waansin deur Albert Short
  • Skuins voor dertien deur Tom Husselman
  • Die leë woonstelblok deur Ilze Genis
  • Eendag op ‘n reennag deur Albert Short
  • Die rietbos deur Amos Louw
  • Vroegoggend-ontmoeting deur Lynne Lexow
Lees nou