Ludmilla’s Broken English

by DBC Pierre, Faber and Faber, 2006

The shocker came in the nursery. Matron tried to distract the Heath twins that first morning, whisked folds of dusty light around them, ruffled the stink of milk with her antics. But her clucking was wasted. The boys couldn’t help but notice none of the other children were conjoined.

Papierblomme

deur Helena Hugo, Lux Verbi, 2019

Alles, elke ding, het sy tyd, dis wat die Bybel sê. Elke lewende wese, elke plant, dier en mens wat asemhaal, het ʼn begin, ʼn middel en ʼn einde; tyd om gebore te word, te lewe en te sterf, om te onthou en te vergeet. Maar wanneer Janine aan haar lewe terugdink, is daar dae en tye wat sy nie kan vergeet nie. Toe sy sewe jaar oud was, het daar ʼn deur tussen haar en Jesus die Here toegeklap. Om dit oor te vertel, besef sy, moet sy teruggaan na die winter van 1990. Selfs nou, ná al die jare, onthou sy dit asof dit gister gebeur het, en word sy weer klein. Dit was koud daardie oggend …

Die wolkversamelaars

deur Nadia de Kock, Kwela 2019

Die ou Kelte – die Skotte en Iere – het geglo die hemel en aarde is slegs ’n meter uitmekaar. Hulle het ook geglo daar is plekke waar dié afstand nóg kleiner is en het dit “dun plekke” genoem.

Tronkhond

deur China Mouton, Protea, 2019

Naby Colesberg gaan ons oor die Oranjerivier. Die treinwiele maak ’n hol geluid oor die brug. Ek staar ‘n A die gitswart nag. Iewers op ’n kassetspeler sing die Rolling Stones “Paint is Black” – ons is nou in die Vrystaat.

Liefde agter tralies

deur Carla van der Spuy, Tafelberg, 2019

Verliefde vroue het al in groot getalle teen die tralies van selfs terdoodveroordeelde reeksmoordenaars in die doodselle gehamer om hulle te smeek om met hulle te trou. Party haak selfs die knoop in die spreekwoordelike skaduwee van die galg met hierdie toemomslose ‘lady-killers’ deur. Vir hulle is hierdie mense nie die soort monsters wat in die media uitgebeeld word nie, maar onweerstaanbare aspirantminnaars, ver verwyderd van mnr. Gewoon. Die liefde van hul lewe.

Emily Hobhouse, Geliefde Verraaier

deur Elsabe Brits

’n Egpaar van St. Ive in Cornwallis word voor die hof gedaag omdat hulle “wreed is teenoor hulle kinders”. Toe die owerhede by die huis opdaag, is die ma erg ontsteld, want sy kan nie behoorlik na die kinders omsien nie omdat hulle te arm is.

Hond se gedagte

deur  Kerneels Breytenbach, Human & Rousseau, 2019

Die gil kom van die kantlyn af, maar daar is niemand om dit te hoor nie. Ook Fleur de Villiers is afwesig, eensaam in haar bed in Houghton. Die kreet sal vandag nog haar lewe begin beduiwel en die weke wat voorlê dompel in ʼn gemors van onsmaaklikheid en ander rugbydrama.

Zola

deur Johan Jack Smith, Pemguin, 2019

Sy longe brand en sy knie keil hom op. Sy linkerbeen begin effe sleep. Dit moet van die adrenalien wees wat nou besig is om uit te werk. Hy staan eers stil en skep asem. Dan beur hy voort met die liggaam oor sy regterskouer. Dooie gewig. Dat so ʼn ou fyn dingetjie so swaar kan wees. Die meisie se kop stamp teen sy blaaie, hy voel haar hand teen sy laerug tik met elke tree wat hy gee. Hy verbeel hom hy kan die klamheid van haar onderlyf deur sy jas voel. Sy is moeilik om te dra. Meer ongemaklik as die ander wat hy net neergelê het. Dis nie meer so ver nie.

Flights

 by Olga Tokarczuk, Fitzcarraldo Editions, 2019

I’m a few years old. I’m sitting on the window sill, surrounded by strewn toys and toppled-over block towers and dolls with bulging eyes. It’s dark in the house, and the air in the rooms slowly cools, dims. There’s no one else here: they left, they’re gone, though you can still hear their voices dying down, that shuffling, the echoes of their footsteps, some distant laughter. Out the windows the courtyard is empty. Darkness spreads softly from the sky, settling on everything like black dew.

Die laaste jagtog

deur Dot Serfontein, Protea, 2012

Jeanne lê onrustig en luister na die gesprek by die agterdeur. “Moet ek kom koffie maak, Kosie?” Maar dan is Kosie al by haar in die kamer, voor die geweerkas. Dis helder lig in die vertrek, want buite hang ʼn goudgeel maan oor die duine. Die geweerloop blink soos ʼn vuurstreep toe hy dit uit die kas haal. Sy spring beangs uit die bed, struikel oor die lakens en gooi haar teen hom vas: “Kosie, jy gaan nie! Jy gaan nie! Jy het belowe jy gaan nie weer op hierdie mal ritte nie.”

Skarlakenkinders

deur Anzil Kulsen en Nadine Blom, Lux Verbi, 2019

Alles is stikdonker binne. Haar ouerhuis lyk verlate as sy so na die tuin kyk. Die gras is kniehoogte en die onkruid het alles oorgeneem. Dis nie hoe sy haar ma ken nie. Haar ma was altyd so erg oor haar blomme.

Die laksman se dogter

deur Gerda Taljaard, Penguin 2018

Gisteraand het ek weer van haar gedroom. Van my dogter, en van die plataanboom. ‘n Helder droom wat soos altyd by my ouerhuis in Pretoria afspeel.

Die kind uit die wingerd

deur Helene de Kock, Human & Rousseau, 2019

Dit was 1918 se herfs. Tog voel dit soos gister. Daardie okergeel middag toe Carijn die seuntjie deur die wingerd sien aankom. Luiters loop hy, asof hy dit elke dag doen. Arms swaaiend soos wat hy stap. Toe sien hy haar ook. Loop stadiger, meer stokkerig, of hy al hoe verder al hoe banger word.

Conjunction

by John Updike from The Afterlife, Alfred A. Knopf, 1994

Geoffrey Parrish, approaching 60, has long enjoyed an uneasy relationship with the stars. In childhood, when we assume the world to have been elaborately arrayed for our own benefit, with a virtual eternity allowed for inspection of its many large and mysterious parts, he had taken the stars, like the clouds overhead, for granted. His mother knew the Big Dipper and Orion, and on a summer evening might point out, in a voice of unaccountable excitement, Venus – a white shining puncture in the shining blue that was deepening above the gory sunset. For a moment or two at night, he might become aware, as a skater is suddenly aware of the dark water he skims across, of the speckled heavens, a dust of distant worlds, between the massy silhouettes of the black treetops. But in his back yard, where such revelations would find him, he was generally intent upon catching fireflies or feeling the throb of his breath or heartbeat as he ran, late for his bedtime, toward the tall lit windows of the house.

Die kinders van spookwerwe

deur Lize Albertyn-du Toit, Human & Rousseau, 2019

Die son skroei nou al dae lank die Bo-Karoo. Dis net ná Kersfees, en die hittegolf wil nie skietgee nie. Die waters moet elke dag nagegaan word. Milano is al elf jaar oud en ʼn groot hulp die vakansie. Die môrester skyn nog helder in die ooste wanneer sy pa hom soggens wakker maak.

Vel

deur Azille Coetzee, Tafelberg 2019

Dis nog ’n Vrydagaand in Amsterdam. Ek sit in my gunstelingkroeg, Festina Lente, op die Prinsengracht. Buite is dit yskoud, pikdonker en papnat, maar binne, met die swaar fluweelgordyne, die verhitting en al die asems en lywe, is dit heerlik gesellig.

Gedeeltelik bewolk

deur Ruan Kemp, Tafelberg, 2019

Die noen is verstikkend, wit, nie ʼn wolk in sig nie, net ʼn son soos ʼn stok in jou oog, en ʼn swart kolletjie op die lens, ʼn voël wat in die oostewind dwarrel. Die oostewind bring gerugte, skindernuus uit verafgeleë plekke, fluister in die langgras. Goggas gil in die takke. Die binnekant van ʼn kasset, vasgedraai in ʼn doringbos, losgetorring in die wind, blink in die son. Nat derms. Later, wanneer die trok met die gevaarlike vrag verby is, gaan die jakkalse kom snuffel. Die drywer van die trok met die gevaarlike vrag weet niks van die oostewind se gerugte nie. Die ruit is toegedraai, en die man snork. Die trokdrywer skakel die radio aan. “Noord-Kaap: Mooi weer en warm, maar gedeeltelik bewolk in die ooste,” sê die radio. Skakel die radio af. Tussen die drywer se bene ʼn fles koffie, lou maar gerusstellend, die hand van ʼn vrou. Agter hom die man wat snork. Die drywer laai nie gewoonlik duimgooiers op nie, dis teen die reëls, maar die man was wit en gehawend.

Vervleg

deur Petro Hansen, Protea 2019

Nou een Sondagoggend in die kerk op my Bosvelddorp sit ’n tannie met ’n hoed in die ry voor my. Die verespeld aan die kant van die hoed lyk nog groter wanneer die lugversorger hom beetkry, en dit versper my uitsig op die dominee op sy preekstoel. Terwyl hy die aankondings doen, dwaal my gedagtes af.

Tebatso gaan see toe

deur Maya Fowler, Protea 2018

Die lug ruik nog soet van die oggendpienk wat die nag sy inkkombers laat oprol. Net die doudruppels klou, traag om te aanvaar nog ’n dag is op hulle.

Die helaasheid van die dinge

deur Dimitri Verhulst, vertaal deur Daniel Hugo, Protea 2018

Die gerugte van tant Rosie se terugkeer na Reetveerdegem word as ’n aangename skok ervaar in die lewens van ons heeltemal nuttelose mans, van wie ek op daardie tydstip een in wording is. ’n Nuwe dag breek aan met haar naam: Rosie! Rosie! En dit bring hoop. Want iemand het teruggekom! Iemand wat hier gebore is en hierdie plek verlaat het, het teruggekom! En nogal tante Rosie. Haar terugkeer word as ’n Ou-Testamentiese teken geïnterpreteer, ’n bewys dat Reetveerdegem nie so sleg is nie, en ons nie so waardeloos soos wiskundig bewys kan word nie.

In ’n land sonder voëls

deur Harry Kalmer, Penguin 2019

Ek is nou al agtien maande hier. Dalk is dit tyd om my kant van die storie te vertel. Watter jaar sou dit gewees het? As ons nog in die ou tyd was.

Van Manenberg, met liefde

Mike Michaels, Protea, 2014

Sondagaand. Die skakelhuis se ou skuifraamvensters rammel in die wind. Reën ruis op die sinkdak. Op sy enkelbed in sy kamer lê Jay en lees Michael Connely se City of Bones, kussing onder die kop. Hy is saam met speurder Harry Bosch van die Los Angeles Polisiedepartement in Hollywood waar die vlak graf van ’n twaalfjarige seun in die heuwels ontdek is, ’n seun wat twintig jaar gelede vermoor is. Dis ’n cold case. Jay leef hom in Harry Bosch se ondersoek in en is baie ver van Manenberg toe die voordeurklokkie lui.