The Mandibles

deur Lionel Shriver

“Don’t use clean water to wash your hands!” Intended as a gentle reminder, the admonishment came out shrill. Florence didn’t want to seem like what her son would call a boomerpoop, but still – the rules of the household were simple. Esteban consistently flouted them. There were ways of establishing that you weren’t under any (somehwat) older woman’s thumb without wasting water. He was such a cripplingly handsome young man that she’d let him get away with almost anything else.

Snap

by Belinda Bauer, Bantam Press 2018

It was so hot in the car that the seats smelled as though they were melting. Jack was in shorts, and every time he moved his legs they sounded like Sellotape.

Killing Commendatore

by Haruki Murakami, Penguin Random House 2017

Today when I awoke from a nap the faceless man was there before me. He was seated on the chair across from the sofa I’d been sleeping on, staring straight at me with a pair of imaginary eyes in a face that wasn’t.

The Japanese lover

by Isabel Allende,Scribner, 2015

When Irinia Bazili began working at Lark House in 2010, she was twenty-three years old but already had few illusions about life. Since the age off fifteen she had drifted from one job, one town, to another. She could not have imagined she would find a perfect niche for herself in that senior residence, or that over the next three years she would come to be as happy as in her childhood, before fate took a hand.

Amatola

deur Piet van Rooyen, Penguin, 2016

Professor Attie Vermaak druk met sy hand op die lessenaarblad en leun vorentoe in die rigting van sy sekretaresse. Hy is ’n lang man, met ’n fier en forse houding. Hy dra vandag ’n netjiese grys pak, met ’n effekleurige das. ’n Geelgevlekte pypsteel steek uit sy bosak, dikker, maar byna so grillerig soos die stert van ’n verdwynende muis.

Die laaste jagtog

deur Dot Serfontein, Protea, 2012

Jeanne lê onrustig en luister na die gesprek by die agterdeur. “Moet ek kom koffie maak, Kosie?” Maar dan is Kosie al by haar in die kamer, voor die geweerkas. Dis helder lig in die vertrek, want buite hang ’n goudgeel maan oor die duine. Die geweerloop blink soos ’n vuurstreep toe hy dit uit die kas haal. Sy spring beangs uit die bed, struikel oor die lakens en gooi haar teen hom vas: “Kosie, jy gaan nie. Jy gaan nié! Jy het belowe jy gaan nie weer op hierdie mal ritte nie.”

Die onaantasbares

deur Steve Hofmeyr, Zebra Press, 2017

Die fris nek van die voormalige bokser, Nkosi Kani, was ’n game changer. Die lus se gapende mond het glinsterend oor sy kop geglip. Wat hy te laat besef het, het hy nie sien kom nie, net gevoel. Op sy slimfoon was hy halfpad deur ’n sin oor hoeveel geld hy gemaak het met Louis The King in die Triple Crown, toe daar ’n fyn vonk voor sy bril verbyflits. Onbedag het hy dit aan ’n weerkaatsing toegeskryf. Dinge wat blink het hom gestimuleer. Die glans van sy iPhone, sy Rolex, sy skoenpunte en die ys in die Old Monk Rum in sy hand.

Die biblioteek aan die einde van die wêreld

deur Etienne van Heerden, Tafelberg, 2019

Aan die einde van die storie wat jy nou begin lees, druk die gety wat van die Oos-Chinese See instoot, Thuli stadig suidwaarts. Sy dryf op die swart water van die Huangpu-rivier wat teen die Bund in Shangai verbyvloei. Haar ledemate is swart en stokkerig uitgesprei.

Grensgeval

deur Marita van der Vyver, Penguin, 2019

Sy sien ‘n middeljarige vrou met ‘n stokou skoenboks op haar skoot. Die vrou sit op ‘n houtvloer, gemaklik kruisbeen, want na drie dekades van joga kan sy haar bene so grasieus soos skoenlappervlerke oopvou sodat albei kniee aan die vloer raak, ondanks haar silwerwit hare en die groewe op haar gesig. En sy huil, hierdie vrou, geluidloos.

Redelike twyfel

deur Chris Marnewick, Protea Boekhuis, 2018

Die dood kom soos ‘n krokodil, waar en wanneer hy wil.

Liefde uit die stormnag

deur Eleanor Baker, uit Eleanor Baker as Christine le Roux, Keur 5, Human & Rousseau, 2019

Dit sneeu hard. Die stormwind waai die groot vlokke teen die ruite en laat Etienne Joubert kort-kort opkyk. Hy sit en lees aan verslae en is dankbaar vir die warm kamer en die feit dat hy nie vanaand hoef uit te gaan nie. Die weerburo saai al van vroeg af waarskuwings uit: bly van die paaie af; ry net as dit nie anders kan nie. Vroeër, op pad terug van die kantoor af, het dit reeds swaar gesneeu en sy kragtige motor moes sukkel om op die pad te bly. Gelukkig is dit Vrydagaand en is die naweek – die eerste in maande – sonder sosiale verpligtinge. Hybeplan om die luike te grendel, die kaggelvuur hoog te stook en agterstallige werk in te haal. Olivier, die faktotum wat sorg dat die huishouding glad verloop, het reeds sy aandete bedien en is daarna na sy eie woonkwartier, en Etienne geniet die rustigheid, die gevoel van rustigheid terwyl die storm buite woed.

Op reis met ’n hond

deur Anna Kemp, Human & Rousseau, 2010

Net ná agt op ’n Maandagaand in Junie het ek na ’n deurnagwinkel by die Shell-garage gery om sigarette vir myself en roomyse vir my twee kinders te koop. Die garage is minder as ’n kilometer van ons huis af en ek is gewoonlik binne ses minute terug. Ek het geparkeer en in die winkel ingeloop, agtertoe waar die roomyse is. Ek kon nie die Magnum Coffee Break kry wat my seun wou hê nie en het gestaan en wonder wat anders hy sou eet. Uit die hoek van my oog het ek ’n man na my kant toe sien loop van die voorkant van die winkel af. Ek het vlugtig na hom gekyk en toe weer na die roomyse voor my. Hy het steeds doelgerig op my afgeloop en ek het weer opgekyk en gemerk hoe rooi sy oë is. Hy was feitlik teenaan my toe hy sy hand onder sy trui indruk en iets uit sy belt trek. Tot my verbasing sien ek dat dit ’n pistool is en hy druk dit teen my voorkop vas. Ek hoor hoe hy dit oorhaal en hy sê, madam, you must lie down, you are going to sleep tonight.

Dis ek, Anna

deur Elbie Lötter, Tafelberg, 2004

Ek was agt jaar oud toe my ma oom Danie huis toe gebring het. Agt jaar. Vandat ek agt was, tot met sestien jaar, was my lewe … anders. Dis al woord waaraan ek kan dink om my lewe te beskryf. Anders. Daarom sit ek vandag, nou, in my motor, op die pad vir agt uur, sodat ek agt jaar van onreg, van hel kan uitwis. As alles goed gaan, staan ek môreoggend drie-uur voor hulle deur. Drie-uur op ’n weeksoggend in Bloemfontein. Dis goed. Hulle sal nog vas aan die slaap wees. Is dit nie so dat die meeste misdaad in hierdie dooie uur plaasvind nie? Maar voor ek daar kom, voor ek iets kan doen, moet ek dít wat ek so lank onderdruk en uit my geheue gewil het, voor my sien. Dan, wanneer ek die pyn onthou, dit vóél, sal ek die moed hê om te doen wat ek moet. Ek moet dit weer kan sien, ek moet dit kan voel. Soos ek hom gaan sien, soos ek sy vrees gaan ruik.

Desembers

deur Petra Müller, Tafelberg, 2007

Sover ek weet, het ek nog nooit by die waarheid gehou in enigiets wat ek geskryf het nie. Ek is ’n verteller van verhale: iewers neem ’n verhaal sy eie loop en glip onder jou uit, op sy eie koerse. Hy maak sy draaie en miskien kom hy, soos ’n hond wat op jag gegaan het, na jou terug en bring sy prooi saam: die nóg warm liggaam van ’n wese wat jy glad nie herken nie.

Die biblioteek aan die einde van die wêreld

deur Etienne van Heerden, Tafelberg, 2019

Aan die einde van die storie wat jy nou begin lees, druk die gety wat van die Oos-Chinese See instoot, Thuli stadig suidwaarts. Sy dryf op die swart water van die Huangpu-rivier wat teen die Bund in Shanghai verbyvloei. Haar ledemate is swart en stokkerig uitgesprei.

Bloedfamilie

deur MS Burger, Human & Rousseau, 2012

Ek hou in die oprit voor ons huis stil en wag dat die veiligheidshek oopgaan. Ná al die jare kan ek steeds nie die kode onthou nie. Langs die voordeur sien ek hoe yl die asaleas groei. Hulle kry te veel son, het ek destyds gewaarsku en werk ’n paar teesakkies in die grond in. Maar my pa weet mos altyd van beter. Verwoerdburg, noem hy die voorstad waar hy en my stiefma bly.

The Poisonwood Bible

deur Barbara Kingsolver, faber and faber, 1998

Imagine a ruin so strange it must never have happened. First, picture the forest. I want you to be its conscience, the eyes in the trees. The trees are columns of slick, brindled bark like muscular animals overgrown beyond all reason. Every space is filled with life: delicate, poisonous frogs war-painted like skeletons, clutched in copulation, secreting their precious eggs onto dripping leaves. Vines strangling their own kin in the everlasting wrestle for sunlight. The breathing of monkeys. A glide of snake belly on branch. A single-file army of ants biting a mammoth tree into uniform grains and hauling it down to the dark for their ravenous queen. And, in reply, a choir of seedlings arching their necks out of rotted tree stumps, sucking life out of death. This forest eats itself and lives forever.

Kom hier dat ik u kus

deur Griet op de Beeck, Prometheus Amsterdam, 2017

Ze zeggen dat je ogen wennen aan het donker, maar hier, in dit kleine kamertje in de hoek van de kelder, is de lucht pikzwart. Vorige keer heb ik hardop geteld en toen was ik al inde zoveel-honderd en mocht ik en nog altijd niet uit, dus dat ik nu niet meer.

Small great things

deur Jodi Picoult, Hodder & Stoughton, 2017

The miracle happened on West 74th Street, in the home where Mama worked. It was a big brownstone encircled by wrought-iron fence, and overlooking either side of the ornate door were gargoyles, their granite faces carved from my nightmares. They terrified me, so I didn’t mind the fact that we always entered through the less-impressive side door, whose keys Mama kept on a ribbon in her purse.

Blessed by Bosasa

deur Adriaan Basson, Jonathan Ball Publishers, 2019

When the Italian chef-turned-fixer Angelo Agrizzi started spilling the beans on Bosasa in January 2019, I’d been investigating the company for 13 years. What had started out in 2006 as just another story about prison-tender irregularities had grown into the biggest threat to President Cyril Ramaphosa’s ‘new dawn’, which was built on promises of clean governance and anti-corruption arrests.

You were made for this

deur Michelle Sacks

If you saw us you’d probably hate us. We look like the cast of an insurance commercial: shiny, happy us. The perfect little family, living the perfect little life. Wasn’t that another perfect day? is what we always say at the end of days like these. A confirmation. A promise. A warding-off of any days that might be anything less. But most are perfect here in Sweden, many more than I can count.

Pruimtwak en skaduboksers

deur Danie Marais, Tafelberg, 2015

Hoe gaan my kinders dit ooit eendag regkry om my te skok? het ek nou en dan gewonder toe ek as vyftienjarige Vrydagmiddae in Pretoria bus gery het na die skemerdonker platebiblioteek in Sunnyside se Nedbank-plaza.

Something out there

deur Nadine Gordimer, Ravan Press, 1984

You can only count the days if you are waiting to have a baby or you are in prison. I’ve had my child but I’m counting the days since he’s been in this house.

Boomkastele

deur Schalk Schoombie, Human & Rousseau, 2015

Die navorser blaai stadig deur sy koerant. Vandat hy afgetree het: ’n oggendritueel saam met sy tweede espressobekertjie filterkoffie (te veel koffie gee hom gal). Met geoefende oog spoedlees hy opskrifte en onderskrifte, eerste en laaste paragrawe, hier en daar ’n greep, feit, uitlating of brokkie statistiek om ’n taamlik volledige beeld van belangrike stories saam te flans. Dis ’n gekonsentreerde, onderbewustelike dog luilekker siftingsproses wat sy brein daagliks uitdaag, oefen, wakker skok. Laslappienuus. Hy weet nie waarvoor hy soek nie, dis lukraak, amper ’n speletjie, maar hy weet wanneer hy dit vind.

Ek kom terug

deur Adriaan van Dis, Protea 2014

Ons staan teenoor mekaar, ek en my ma. Sy aan die een kant van die kis, ek aan die ander kant. Ons ruk aan die handvatsels. Sy het pantoffel aan en ek skoene. Sy gly en ek gryp haar vas. Gewen.

Buys

deur Willem Anker, Kwêla, 2014

Kom en zie! Die koggelman op die rots, rysmier in die bek. Sy kake begin maal. Hy bespied die gewes, al langs die kloof af. Sy byt val stil, sy oogballe rol. Die kleur van sy kop en voorpote wys hy is gereed vir paar. Hy toon sy rooibruin rug en kraag. Hy kyk op, draai sy kop na regs. Sy blou nekvel span.

Sewe-en-veertig

deur Irma Venter, Human & Rousseau, 2019

Die klank draf deur my onderbewussyn. Dring deur die swart wolk van slaap. Kom staan voor my en skree, skril en aanhoudend, soos daai kaalvoet natneuskinders in Checkers wie se ma’s nie vir hulle lekkergoed wil koop nie.

look at me,  recollections of a childhood

deur Nataniël, Human & Rousseau, 2019

What should your earliest memory be? What do you remember as your very first scene? Is it you  in the chicken run in Wellington? You are sitting on the ground among the chickens, your mouth is wide open, Grandfather is holding something out to you, a pebble or an earthworm, and you are planning on eating it – you eat everything. No, that’s the photo in Mother’s album, the family still laughs about it. Is it you swinging on the garden gate, a floppy hat on your head? That was during a visit to the Langkloof, at your cousin Magdel’s home. No, that’s another black-and-white photo from the album. Is it you and your blow-up dog, with all the boys from the children’s home in Riebeeck East? No, another photo, examined a thousand times.

Werfsonde

deur Kleinboer, Umuzi, 2012

My vrou Lungi bid soms na sy in die bed geklim het. Sy sit met haar bene gekruis onder die komberse, haar oë toe. Sy buig haar kop vooroor, hou haar hande spits voor haar regop bolyf. Sy bid nie hardop nie. Dit duur slegs ’n halfminuut of so. Sy het ’n Zoeloe-inisiasiemerk (’n kepie wat in haar vel gesny is toe sy ’n baba was) op haar voorkop en twee op elke wang, vertikaal, klein. Ook ’n ry kepies om elk van haar polse.

Alles mooi weer

deur Karin Cronje, Genugtig, 2008

Knap gedaan, Dame. Hier hardloop jy, aangepor deur die radio-omroeper se ontsteltenis, in jou geel uitrusting, op jou geel wankelende hofskoene, langs die hoofpad.

Die wonderwese

deur Carina Stander, Protea, 2019

Die lied was ’n bergstroom. Helder het die lied oor die spoelklippe gevloei, oor die onderwaterwêreld van lugborrels, blaarreste, wortelveseltjies en verstrengelde takkies. Die lied het die kind bereik waar hy sy blaarboot stroomaf laat vaar, al vinniger en vinniger in die rigting van die oseaan. Die kind wou die blaarboot keer om in die see te beland, want binne-in was drie kosbare paddavissies toegevou. Hy het al langs die oewer gehardloop, verby die swaels se modderneste, gebars deur die biesies waar die blougroen naaldekokers vlieg en in die water geplas, maar hy was te laat – die blaarboot het klaar omgekantel en die paddavissies het weggewriemel. Sy voet het op ’n spoelklip gegly, karplaks het hy in die stroom neergeslaan.

Kammaland

deur Annelie Botes, Penguin, 2019

In die fris Oktoberlug gly die bottelgroen boot met die goudkleurige patryspoortraampies teen ’n slakkegang weg van die vasmeerplek by Lower Heyford. Die epiese reis het begin.

’n Ander tongval

deur Antjie Krog, Tafelberg 2005

Die skoot klap. Hulle kom om die draai gesny. Tussen die wit seuns uit skuif ’n swart kind, regop, sy vingerpunte met elke haal moeiteloos na bo. In die pylvak is hy los voor met die soort boeiende grasie wat top-atlete kenmerk. Die pawiljoenskare is op hulle voete. Die swart skole juig en hardloop tot teen die relings. Die wit ouers skree, iemand gooi sy hoed in die lug en ’n wit baanbeampte buig eintlik vorentoe soos hy die kind aangil.

Nadraai

deur Jaco Kirsten, Tafelberg, 2019

Iewers aan die bokant van ʼn steil skihelling in die Italiaanse Alpe staan ʼn middeljarige man en kyk na die wit vallei onder hom. Sy donker stoppelbaard is silwergrys op sy ken en kakebeen, Hy dra ʼn swart skibroek en rooi baadjie, donker handskoene, swart skihelm en skibril met spieëllense waarin die berglandskap waarteen hy skaars ʼn spikkel is, weerkaats word.

Die slaghuis

deur Cas Wepener, Protea 2019

Nnnnnnjjjjjjiiiiiiiiiiii, sing die saaglem wat al in die lengte deur die werwels van die rugstring gly. Marietta drink elke beweging en elke geluid van die slaghuis in. Wanneer die blokman die twee helftes van die karkas wat op die band loop na sy lyf terugbring, is die skril geluid weg. Die een helfte laat hy links van hom op die blok lê. Hy neem die ander helfte stewig met sy groot hande vas en saag dit in drie dele op. Die masjien se klank is nou, terwyl geen been aan die lem raak nie, dieper – ’n wwwwrrrr. Marietta Bergh, eggenote van oudbrigadier Karel Bergh, eertydse lid van ’n spesiale eenheid van die Suid-Afrikaanse Polisie, verkies die hoër klank. Dit is vir haar soos mooi musiek, die marsmusiek van ’n orkes met die blokman as tamboermajoor.

’n Duisend stories oor Johannesburg

deur Harry Kalmer, Queillerie, 2014

Die eerste keer dat sy ’n kamera gesien het, het sy nog al twee haar oë gehad. Dit was ’n groot houtkis op vier pote. Die man agter die kamera het sy kop onder ’n stuk swart lap ingesteek, met sy hand om die groot houtkis gevat, ’n koperdekseltjie van die lensoog gehaal en met sy vingers gewys dat hulle daarna moet kyk. Sy en haar vier kinders moes lank stilstaan voor die tent waar hulle gewoon het. Totdat die man gesê het hulle kan maar beweeg.

WondeRsmid

deur Jessica Townsend, vertaal deur Jaco Jacobs, Human & Rousseau, 2019

Morrigan wip van die Sambreelspoor af. Haar tande klapper en haar hande is gevries om die handvatsel van haar oliekleedsambreel. Die wind het haar hare behoorlik deurmekaargeklits. Sy doen haar bes om dit plat te stryk terwyl sy haar beskermheer probeer inhaal. Hy is klaar ʼn hele paar treë voor haar uit, haastig op pad deur die raserige, bedrywige hoofstad van die Boheemse distrik.

My naam is Prins, ek slaap met die lig aan

deur Christine Barkhuizen-Le Roux, Human & Rousseau, 2019

September 1971 Morganbaai

Was dit tóé dat hy die eerste keer daardie warm gevoel in sy bors en teen sy nek gekry het?

Hy’t in die tweede ry van voor af in die rammelkasbussie gesit. Was dit daardie oomblik voordat die groot blou water oopgesprei het voor sy oë? Die sekonde toe hy opgekyk het, toe Pa Pietie sy oog in die truspieëltjie van die bus gevang het – die skelm oogknip wat net hy kon sien. Die intieme, vlugtige raak van twee ooglede oor sy blou-blou oog; ʼn geheim beloof?

Priestdaddy

by Patricia Lockwood, Penguin Memoir, 2018

“Before they allowed your father to be a priest,” my mother tells me, “they made me take the Psychopath Test. You know, a priest can’t have a psychopath wife, it would bring disgrace.”

Ludmilla’s Broken English

by DBC Pierre, Faber and Faber, 2006

The shocker came in the nursery. Matron tried to distract the Heath twins that first morning, whisked folds of dusty light around them, ruffled the stink of milk with her antics. But her clucking was wasted. The boys couldn’t help but notice none of the other children were conjoined.

Papierblomme

deur Helena Hugo, Lux Verbi, 2019

Alles, elke ding, het sy tyd, dis wat die Bybel sê. Elke lewende wese, elke plant, dier en mens wat asemhaal, het ʼn begin, ʼn middel en ʼn einde; tyd om gebore te word, te lewe en te sterf, om te onthou en te vergeet. Maar wanneer Janine aan haar lewe terugdink, is daar dae en tye wat sy nie kan vergeet nie. Toe sy sewe jaar oud was, het daar ʼn deur tussen haar en Jesus die Here toegeklap. Om dit oor te vertel, besef sy, moet sy teruggaan na die winter van 1990. Selfs nou, ná al die jare, onthou sy dit asof dit gister gebeur het, en word sy weer klein. Dit was koud daardie oggend …

Die wolkversamelaars

deur Nadia de Kock, Kwela 2019

Die ou Kelte – die Skotte en Iere – het geglo die hemel en aarde is slegs ’n meter uitmekaar. Hulle het ook geglo daar is plekke waar dié afstand nóg kleiner is en het dit “dun plekke” genoem.

Tronkhond

deur China Mouton, Protea, 2019

Naby Colesberg gaan ons oor die Oranjerivier. Die treinwiele maak ’n hol geluid oor die brug. Ek staar na die gitswart nag. Iewers op ’n kassetspeler sing die Rolling Stones “Paint is Black” – ons is nou in die Vrystaat.

Liefde agter tralies

deur Carla van der Spuy, Tafelberg, 2019

Verliefde vroue het al in groot getalle teen die tralies van selfs terdoodveroordeelde reeksmoordenaars in die doodselle gehamer om hulle te smeek om met hulle te trou. Party haak selfs die knoop in die spreekwoordelike skaduwee van die galg met hierdie toemomslose ‘lady-killers’ deur. Vir hulle is hierdie mense nie die soort monsters wat in die media uitgebeeld word nie, maar onweerstaanbare aspirantminnaars, ver verwyderd van mnr. Gewoon. Die liefde van hul lewe.