Die tweeling trek saam

deur M.E.R., Tafelberg, 1961

Diepkloof was die naam van die plaas waar Gert en Mina gewoon het. Hulle was die jongste van al die kinders, en was ‘n tweeling; hulle het nie veel na mekaar gelyk nie, maar was ewe groot. Van kleins af was hulle altyd saam, en elkeen het gedink die een kan niks sonder die ander doen nie. Maar nou was hulle al twaalf jaar oud en moes soms apart werk: Mina moes in die huis help, en Gert moes soggens vroeg uit na kraal of veld of waar sy pa of sy ouboet hom gestuur het.

Barkskins

deur Annie Proulx, 4th Estate, 2016

In twilight they passed bloody Tadoussac, Kebec and Trois-Rivieres and near dawn moored at a remote riverbank settlement. Rene Sel, stiff black hair, slanted eyes, yeux brides – in ancient times invading Huns had been at his people – heard someone say “Wobik.” Mosquitoes covvered their hands and necks like fur. A man with yellow eyebrows pointed them at a rain-dark house. Mud, rain, biting insects and the odor of willows made the first impression of New France. The second impression was of dark vast forest, inimical wilderness.

The First Stone

deur Elliot Hall, John Murray, 2009

For God so loved the world that He gave His one and only Son, that whoever believes in Him shall not perish but have eternal life,” said Brother Isaiah on TV to his dead body lying on the the bed below. The men leaning over his corpse didn’t hear, and they had they would have regarded the words as prophecy, not irony. I kept my distance and let them squint.

The green road

deur Anne Enright, Vintage, 2015

Later, after Hanna made some cheese on toast, her mother came into the kitchen and filled a hot water bottle from the big kettle on the range.

Splitfoot

deur Samantha Hunt, Corsair, 2016

“Far from here, there’s a church. Inside the church, there’s a box. Inside the box is Judas’s hand.” Nat is slight and striking as a birch branch.

Kontrei

deur Kleinboer, Praag, 2003

(Dit begin in die jaar 1998 as ’n brief aan my tweelingbroer Sarel Sambok.) Jy het met ons geboorte die water voor my gebreek, later eerste van die hoë duikplank afgespring, eerste ’n meisie gesoen, voor my ’n sigaretpakkie se sellofaan afgeskeur.

Innie Shadows

deur Olivia M. Coetzee, Modjadji Books, 2019

Dis Dinsdagoggend, Veronique Plaatjies, of Nique soes almal haa ken, sit by die tafel wat voo haa kamervenster staan. Elke oggend vat sy tyd vi haa self, met ’n koppie koffie, pen en papier. Sy trek dan die gordyne wyd oep om die wêreld van buite te kan sien.

Little Deaths

deur Emma Flint, Picador 2017

On the rare night that she sleeps, she is back in the skin of the woman from before.

Of Motherhood and Melancholia

deur Lou-Marié Kruger, UKZN Press, 2020

‘Feel my hand – they are always wet,’ Wendy Winters says and holds up her hands to me. In the blue blazer of her school uniform (the dress is mustard yellow), she carries a red facecloth, specifically for drying her hands. She seems to know what information I need; I don’t have to ask questions. She does not look me. in the eye, her head is slightly lowered, her shoulders seem tense.

Toorbos

deur Dalene Matthee, Filmweergawe, Tafelberg, 2020

In Oudebrandpad besef sy skielik daar is iewers ʼn olifant in die ruigtes. Naby. Sy weet dit aan die loerie wat hoog in ʼn boom begin sis en gorrel om die olifant te waarsku dat daar ʼn mens met die sleeppad langs kom en hy homself roerloos moet versteek.

Case Histories

by Kate Atkinson, Doubleday, 2004

How lucky were they? A heat wave in the middle of the school holidays, exactly where it belonged. Every morning the sun was up long before they were, making a mockery of the flimsy summer curtains that hung limply at their bedroom windows, a sun already hot and sticky with promise before Olivia even opened her eyes. Olivia, as reliable as a rooster, always the first to wake, so that no one in the house had bothered with an alarm clock since she was born three years ago.

Trauma

deur Patrick McGrath, Bloomsbury, 2008

My mother’s first depressive illness occurred when I was seven years old, and I felt it was my fault. I felt I should have prevented it. This was about a year before my father left us. His name was Fred Weir. In those days he could be generous, amusing, an expansive man – my brother, Walt, plays the role at times – but there were signs, perceptible to me if not to others, when an explosion was imminent. Then the sudden loss of temper, the storming from the room, the slamming door at the end of the hall and the appalled silence afterward. But I could deflect all this, I would play the fool, or be the baby, distract him from the mounting wave of boredom and frustration he must have felt at being trapped within the suffocating domestic atmosphere my mother liked to foster. Later, when she began writing books, she fostered no atmosphere at all other than genteel squalor and heavy drinking and gloom. But by then my father was long gone.

The Mandibles

deur Lionel Shriver

“Don’t use clean water to wash your hands!” Intended as a gentle reminder, the admonishment came out shrill. Florence didn’t want to seem like what her son would call a boomerpoop, but still – the rules of the household were simple. Esteban consistently flouted them. There were ways of establishing that you weren’t under any (somehwat) older woman’s thumb without wasting water. He was such a cripplingly handsome young man that she’d let him get away with almost anything else.

Snap

by Belinda Bauer, Bantam Press 2018

It was so hot in the car that the seats smelled as though they were melting. Jack was in shorts, and every time he moved his legs they sounded like Sellotape.

Killing Commendatore

by Haruki Murakami, Penguin Random House 2017

Today when I awoke from a nap the faceless man was there before me. He was seated on the chair across from the sofa I’d been sleeping on, staring straight at me with a pair of imaginary eyes in a face that wasn’t.

The Japanese lover

by Isabel Allende,Scribner, 2015

When Irinia Bazili began working at Lark House in 2010, she was twenty-three years old but already had few illusions about life. Since the age off fifteen she had drifted from one job, one town, to another. She could not have imagined she would find a perfect niche for herself in that senior residence, or that over the next three years she would come to be as happy as in her childhood, before fate took a hand.

Amatola

deur Piet van Rooyen, Penguin, 2016

Professor Attie Vermaak druk met sy hand op die lessenaarblad en leun vorentoe in die rigting van sy sekretaresse. Hy is ’n lang man, met ’n fier en forse houding. Hy dra vandag ’n netjiese grys pak, met ’n effekleurige das. ’n Geelgevlekte pypsteel steek uit sy bosak, dikker, maar byna so grillerig soos die stert van ’n verdwynende muis.

Die laaste jagtog

deur Dot Serfontein, Protea, 2012

Jeanne lê onrustig en luister na die gesprek by die agterdeur. “Moet ek kom koffie maak, Kosie?” Maar dan is Kosie al by haar in die kamer, voor die geweerkas. Dis helder lig in die vertrek, want buite hang ’n goudgeel maan oor die duine. Die geweerloop blink soos ’n vuurstreep toe hy dit uit die kas haal. Sy spring beangs uit die bed, struikel oor die lakens en gooi haar teen hom vas: “Kosie, jy gaan nie. Jy gaan nié! Jy het belowe jy gaan nie weer op hierdie mal ritte nie.”

Die onaantasbares

deur Steve Hofmeyr, Zebra Press, 2017

Die fris nek van die voormalige bokser, Nkosi Kani, was ’n game changer. Die lus se gapende mond het glinsterend oor sy kop geglip. Wat hy te laat besef het, het hy nie sien kom nie, net gevoel. Op sy slimfoon was hy halfpad deur ’n sin oor hoeveel geld hy gemaak het met Louis The King in die Triple Crown, toe daar ’n fyn vonk voor sy bril verbyflits. Onbedag het hy dit aan ’n weerkaatsing toegeskryf. Dinge wat blink het hom gestimuleer. Die glans van sy iPhone, sy Rolex, sy skoenpunte en die ys in die Old Monk Rum in sy hand.

Die biblioteek aan die einde van die wêreld

deur Etienne van Heerden, Tafelberg, 2019

Aan die einde van die storie wat jy nou begin lees, druk die gety wat van die Oos-Chinese See instoot, Thuli stadig suidwaarts. Sy dryf op die swart water van die Huangpu-rivier wat teen die Bund in Shangai verbyvloei. Haar ledemate is swart en stokkerig uitgesprei.

Liefde uit die stormnag

deur Eleanor Baker, uit Eleanor Baker as Christine le Roux, Keur 5, Human & Rousseau, 2019

Dit sneeu hard. Die stormwind waai die groot vlokke teen die ruite en laat Etienne Joubert kort-kort opkyk. Hy sit en lees aan verslae en is dankbaar vir die warm kamer en die feit dat hy nie vanaand hoef uit te gaan nie. Die weerburo saai al van vroeg af waarskuwings uit: bly van die paaie af; ry net as dit nie anders kan nie. Vroeër, op pad terug van die kantoor af, het dit reeds swaar gesneeu en sy kragtige motor moes sukkel om op die pad te bly. Gelukkig is dit Vrydagaand en is die naweek – die eerste in maande – sonder sosiale verpligtinge. Hybeplan om die luike te grendel, die kaggelvuur hoog te stook en agterstallige werk in te haal. Olivier, die faktotum wat sorg dat die huishouding glad verloop, het reeds sy aandete bedien en is daarna na sy eie woonkwartier, en Etienne geniet die rustigheid, die gevoel van rustigheid terwyl die storm buite woed.

Op reis met ’n hond

deur Anna Kemp, Human & Rousseau, 2010

Net ná agt op ’n Maandagaand in Junie het ek na ’n deurnagwinkel by die Shell-garage gery om sigarette vir myself en roomyse vir my twee kinders te koop. Die garage is minder as ’n kilometer van ons huis af en ek is gewoonlik binne ses minute terug. Ek het geparkeer en in die winkel ingeloop, agtertoe waar die roomyse is. Ek kon nie die Magnum Coffee Break kry wat my seun wou hê nie en het gestaan en wonder wat anders hy sou eet. Uit die hoek van my oog het ek ’n man na my kant toe sien loop van die voorkant van die winkel af. Ek het vlugtig na hom gekyk en toe weer na die roomyse voor my. Hy het steeds doelgerig op my afgeloop en ek het weer opgekyk en gemerk hoe rooi sy oë is. Hy was feitlik teenaan my toe hy sy hand onder sy trui indruk en iets uit sy belt trek. Tot my verbasing sien ek dat dit ’n pistool is en hy druk dit teen my voorkop vas. Ek hoor hoe hy dit oorhaal en hy sê, madam, you must lie down, you are going to sleep tonight.

Dis ek, Anna

deur Elbie Lötter, Tafelberg, 2004

Ek was agt jaar oud toe my ma oom Danie huis toe gebring het. Agt jaar. Vandat ek agt was, tot met sestien jaar, was my lewe … anders. Dis al woord waaraan ek kan dink om my lewe te beskryf. Anders. Daarom sit ek vandag, nou, in my motor, op die pad vir agt uur, sodat ek agt jaar van onreg, van hel kan uitwis. As alles goed gaan, staan ek môreoggend drie-uur voor hulle deur. Drie-uur op ’n weeksoggend in Bloemfontein. Dis goed. Hulle sal nog vas aan die slaap wees. Is dit nie so dat die meeste misdaad in hierdie dooie uur plaasvind nie? Maar voor ek daar kom, voor ek iets kan doen, moet ek dít wat ek so lank onderdruk en uit my geheue gewil het, voor my sien. Dan, wanneer ek die pyn onthou, dit vóél, sal ek die moed hê om te doen wat ek moet. Ek moet dit weer kan sien, ek moet dit kan voel. Soos ek hom gaan sien, soos ek sy vrees gaan ruik.

Desembers

deur Petra Müller, Tafelberg, 2007

Sover ek weet, het ek nog nooit by die waarheid gehou in enigiets wat ek geskryf het nie. Ek is ’n verteller van verhale: iewers neem ’n verhaal sy eie loop en glip onder jou uit, op sy eie koerse. Hy maak sy draaie en miskien kom hy, soos ’n hond wat op jag gegaan het, na jou terug en bring sy prooi saam: die nóg warm liggaam van ’n wese wat jy glad nie herken nie.

Die biblioteek aan die einde van die wêreld

deur Etienne van Heerden, Tafelberg, 2019

Aan die einde van die storie wat jy nou begin lees, druk die gety wat van die Oos-Chinese See instoot, Thuli stadig suidwaarts. Sy dryf op die swart water van die Huangpu-rivier wat teen die Bund in Shanghai verbyvloei. Haar ledemate is swart en stokkerig uitgesprei.

Bloedfamilie

deur MS Burger, Human & Rousseau, 2012

Ek hou in die oprit voor ons huis stil en wag dat die veiligheidshek oopgaan. Ná al die jare kan ek steeds nie die kode onthou nie. Langs die voordeur sien ek hoe yl die asaleas groei. Hulle kry te veel son, het ek destyds gewaarsku en werk ’n paar teesakkies in die grond in. Maar my pa weet mos altyd van beter. Verwoerdburg, noem hy die voorstad waar hy en my stiefma bly.

The Poisonwood Bible

deur Barbara Kingsolver, faber and faber, 1998

Imagine a ruin so strange it must never have happened. First, picture the forest. I want you to be its conscience, the eyes in the trees. The trees are columns of slick, brindled bark like muscular animals overgrown beyond all reason. Every space is filled with life: delicate, poisonous frogs war-painted like skeletons, clutched in copulation, secreting their precious eggs onto dripping leaves. Vines strangling their own kin in the everlasting wrestle for sunlight. The breathing of monkeys. A glide of snake belly on branch. A single-file army of ants biting a mammoth tree into uniform grains and hauling it down to the dark for their ravenous queen. And, in reply, a choir of seedlings arching their necks out of rotted tree stumps, sucking life out of death. This forest eats itself and lives forever.

Kom hier dat ik u kus

deur Griet op de Beeck, Prometheus Amsterdam, 2017

Ze zeggen dat je ogen wennen aan het donker, maar hier, in dit kleine kamertje in de hoek van de kelder, is de lucht pikzwart. Vorige keer heb ik hardop geteld en toen was ik al inde zoveel-honderd en mocht ik en nog altijd niet uit, dus dat ik nu niet meer.

Small great things

deur Jodi Picoult, Hodder & Stoughton, 2017

The miracle happened on West 74th Street, in the home where Mama worked. It was a big brownstone encircled by wrought-iron fence, and overlooking either side of the ornate door were gargoyles, their granite faces carved from my nightmares. They terrified me, so I didn’t mind the fact that we always entered through the less-impressive side door, whose keys Mama kept on a ribbon in her purse.

Blessed by Bosasa

deur Adriaan Basson, Jonathan Ball Publishers, 2019

When the Italian chef-turned-fixer Angelo Agrizzi started spilling the beans on Bosasa in January 2019, I’d been investigating the company for 13 years. What had started out in 2006 as just another story about prison-tender irregularities had grown into the biggest threat to President Cyril Ramaphosa’s ‘new dawn’, which was built on promises of clean governance and anti-corruption arrests.

You were made for this

deur Michelle Sacks

If you saw us you’d probably hate us. We look like the cast of an insurance commercial: shiny, happy us. The perfect little family, living the perfect little life. Wasn’t that another perfect day? is what we always say at the end of days like these. A confirmation. A promise. A warding-off of any days that might be anything less. But most are perfect here in Sweden, many more than I can count.

Pruimtwak en skaduboksers

deur Danie Marais, Tafelberg, 2015

Hoe gaan my kinders dit ooit eendag regkry om my te skok? het ek nou en dan gewonder toe ek as vyftienjarige Vrydagmiddae in Pretoria bus gery het na die skemerdonker platebiblioteek in Sunnyside se Nedbank-plaza.

Something out there

deur Nadine Gordimer, Ravan Press, 1984

You can only count the days if you are waiting to have a baby or you are in prison. I’ve had my child but I’m counting the days since he’s been in this house.

Boomkastele

deur Schalk Schoombie, Human & Rousseau, 2015

Die navorser blaai stadig deur sy koerant. Vandat hy afgetree het: ’n oggendritueel saam met sy tweede espressobekertjie filterkoffie (te veel koffie gee hom gal). Met geoefende oog spoedlees hy opskrifte en onderskrifte, eerste en laaste paragrawe, hier en daar ’n greep, feit, uitlating of brokkie statistiek om ’n taamlik volledige beeld van belangrike stories saam te flans. Dis ’n gekonsentreerde, onderbewustelike dog luilekker siftingsproses wat sy brein daagliks uitdaag, oefen, wakker skok. Laslappienuus. Hy weet nie waarvoor hy soek nie, dis lukraak, amper ’n speletjie, maar hy weet wanneer hy dit vind.

Ek kom terug

deur Adriaan van Dis, Protea 2014

Ons staan teenoor mekaar, ek en my ma. Sy aan die een kant van die kis, ek aan die ander kant. Ons ruk aan die handvatsels. Sy het pantoffel aan en ek skoene. Sy gly en ek gryp haar vas. Gewen.

Buys

deur Willem Anker, Kwêla, 2014

Kom en zie! Die koggelman op die rots, rysmier in die bek. Sy kake begin maal. Hy bespied die gewes, al langs die kloof af. Sy byt val stil, sy oogballe rol. Die kleur van sy kop en voorpote wys hy is gereed vir paar. Hy toon sy rooibruin rug en kraag. Hy kyk op, draai sy kop na regs. Sy blou nekvel span.

Sewe-en-veertig

deur Irma Venter, Human & Rousseau, 2019

Die klank draf deur my onderbewussyn. Dring deur die swart wolk van slaap. Kom staan voor my en skree, skril en aanhoudend, soos daai kaalvoet natneuskinders in Checkers wie se ma’s nie vir hulle lekkergoed wil koop nie.

look at me,  recollections of a childhood

deur Nataniël, Human & Rousseau, 2019

What should your earliest memory be? What do you remember as your very first scene? Is it you  in the chicken run in Wellington? You are sitting on the ground among the chickens, your mouth is wide open, Grandfather is holding something out to you, a pebble or an earthworm, and you are planning on eating it – you eat everything. No, that’s the photo in Mother’s album, the family still laughs about it. Is it you swinging on the garden gate, a floppy hat on your head? That was during a visit to the Langkloof, at your cousin Magdel’s home. No, that’s another black-and-white photo from the album. Is it you and your blow-up dog, with all the boys from the children’s home in Riebeeck East? No, another photo, examined a thousand times.

Werfsonde

deur Kleinboer, Umuzi, 2012

My vrou Lungi bid soms na sy in die bed geklim het. Sy sit met haar bene gekruis onder die komberse, haar oë toe. Sy buig haar kop vooroor, hou haar hande spits voor haar regop bolyf. Sy bid nie hardop nie. Dit duur slegs ’n halfminuut of so. Sy het ’n Zoeloe-inisiasiemerk (’n kepie wat in haar vel gesny is toe sy ’n baba was) op haar voorkop en twee op elke wang, vertikaal, klein. Ook ’n ry kepies om elk van haar polse.

Alles mooi weer

deur Karin Cronje, Genugtig, 2008

Knap gedaan, Dame. Hier hardloop jy, aangepor deur die radio-omroeper se ontsteltenis, in jou geel uitrusting, op jou geel wankelende hofskoene, langs die hoofpad.

Die wonderwese

deur Carina Stander, Protea, 2019

Die lied was ’n bergstroom. Helder het die lied oor die spoelklippe gevloei, oor die onderwaterwêreld van lugborrels, blaarreste, wortelveseltjies en verstrengelde takkies. Die lied het die kind bereik waar hy sy blaarboot stroomaf laat vaar, al vinniger en vinniger in die rigting van die oseaan. Die kind wou die blaarboot keer om in die see te beland, want binne-in was drie kosbare paddavissies toegevou. Hy het al langs die oewer gehardloop, verby die swaels se modderneste, gebars deur die biesies waar die blougroen naaldekokers vlieg en in die water geplas, maar hy was te laat – die blaarboot het klaar omgekantel en die paddavissies het weggewriemel. Sy voet het op ’n spoelklip gegly, karplaks het hy in die stroom neergeslaan.