“In just seven days I’m going to build me a man…”

Gordel vas vir dié vinnige Rocky

deur Mariana Malan

Die ewig jong, dekadente dokter Frank N Furter het verkope van visnetkouse en uitspattige grimering in Kaapstad weer die hoogte laat inskiet. Wanneer die Rocky Horror Show op die planke is, wil almal met hom meeding en selfs in die skadu stel.

Richard O’Brien se Rocky Horror Show is dekades nadat dit geopen het, nie maar net nog ʼn musiekspel nie. Dis ʼn kultus wat aangehang word, gehore die kans bied om daardie bollas los te maak, op te tof en lustig saam te dans.

Craig Urbani klim hierdie keer in Frank N Furter se skoene. Jarryd Nurden is die minlike Rocky en die besadigde Brad en Janet word vertolk deur Anthony Downing en Didintle Khunou. Kate Normington as die Verteller het  flink gereageer op vrae wat die gehoor na haar gegooi het.

Elke weergawe van die musiekspel moet iets nuut bring sonder om gehore van die bekende inhoud te vervreem. Die beste raad is om vorige weergawes te vergeet en in te val met wat op die verhoog gebeur. Geniet die nuwe nuanses en anderse vertolkings as wat jy voorheen gesien het.

Hierdie keer het die dekor aan ʼn strokiesprent herinner en die pas was aansienlik vinniger as wat ʼn mens jou herinner. Die eerste helfte het in 45 minute afgespeel en die gehoor moes amper vasgordel om by te hou. Maar niks is uitgelaat nie, niks is afgewater nie. Dit is en bly feestelike vermaak.

  • In die Kunstekaap-operahuis, Kaapstad tot 12 Januarie. Bespreek by Computicket.
  • Die speelvak in Johannesburg is van 17 Januarie tot 1 Maart. Bespreek by co.za

Die geselskap van Peter Pan on Ice vlieg laag én hoog. Foto’s: Christiaan Kotze

Pure betowering op Neverland-ys

deur Schalk Schoombie

Die skrywer J.M. Barrie verseker ons in sy immergroen kinderverhaal Peter Pan: “All the world is made of faith, and trust, and pixie dust.”

Al dié elemente is in oorvloed aanwesig in die ysskaatsskouspel, Peter Pan on Ice: A Journey to Neverland wat tans deur die Imperial Ice Stars in Montecasino se Teatro opgetower word. Agter my het ʼn kleuter ademloos uitgeroep “Peter Pan! Peter Pan!” toe die hoofkarakter se gitswart skaduwee verskyn en alle pogings om hom vas te trek ontduik. Volwassenes was ewe begeesterd en het hul geliefde karakters luidkeels aangemoedig.

Watter louter plesier om te sien hoe die verhaal in akrobatiese skaatsdanse gestalte kry! In tablo ná  magiese tablo word die gehoor weggevoer na Nimmerland. Dis ʼn viering van energieke vertolkings deur topskaatsers uit Rusland, swiepende choreografie, kleurryke kostuums en hoëdefinisie-animasie op die siklorama; alles begelei deur goedgekose uittreksels uit balletmusiek.

Magiese momente is volop: Captain Hook (Mikhail Kirsanov) en sy seerowers se dreigdanse, Peter Pan (Bogdan Berezenko) en die Verlore Seuns se onnutsige tuimeltoertjies, Tinkerbell (Olga Sharutenko) se vliegende binnekoms, getooi in skittervlerke vol reënboogliggies, die siervolle meerminne in hul onderwaterkoninkryk, vele tweepasse en spronge wat jou na jou asem laat snak. ʼn Gehoorgunsteling is die gespierde, groen krokodil (Kirill Polnikov), ʼn vrolike kalant wat selfs met Tiger Lily en Tinkerbell rinkink.

“The moment you doubt whether you can fly, you cease for ever to be able to do it,” waarsku J. M. Barrie. Dié indrukwekkende geselskap het die vermaning ter harte geneem; hulle sweef nie net grasieus oor die ys nie, hulle styg gereeld ten hemele in ʼn verstommende lugvertoning

Kan daar meer begogelende vermaak vir die Kerstyd wees as dié Peter Pan? Wanneer die buigings ná sowat twee ure aanbreek, lyk dit of niemand wil afskeid neem nie. Die skrywer het die laaste woord: “Never say goodbye because goodbye means going away and going away means forgetting.”

  • In die Teatro, Montecasino, tot 11 Januarie 2020. www.imperialstars.com

Johanna Roos

Súlke musici benodig geen dirigent nie

deur Paul Boekkooi

Personeelkonsert van die Vyfde Gauteng Kamermusiekfees. Werke van Vivaldi, J.S. Bach, Haydn, Handel en Grieg. Soliste: Réka Szilvay (viool), Toni Ivanova en Susan Mouton (tjello), Marnus Greyling (orrel) en Eulandri Venter (sopraan). In die Waterkloof NG Kerk, Deystraat, Pretoria.

Die Vyfde Gauteng Kamermusiekfees wat op 29 November begin het, moes – om ʼn tennisuitdrukking te gebruik – soos ʼn kolskoot-afslaan gewees het. Twee dae later, Sondag 1 November om 11:00 was dié personeelkonsert voluit op dreef: begeesterd, gedissiplineerd, hoogs professioneel en met oorgawe aan die musiek gewy. Daar was elf staande strykers, behalwe die twee tjello’s en die klavesimbelspeler/orrelis voor die preekstoel. Al die musici het aansteeklike blydskap uitgestraal – iets wat ook in hul spel rondom elk van die komponiste sentraal was. ʼn Dirigent sou niks kon verbeter nie.

Met “A Spring of Strings” as tema, was die openingstuk – die begin-Allegro van Vivaldi se Lente-concerto – in alle opsigte ideaal. Met Johanna Roos, ook die feesdirekteur as leier, was die ensemble-eenheid (wat in ʼn kort tyd gevestig is) opnuut opvallend. Deeglik deurdagte dinamiese kontraste en aksentuering het ʼn verfrissende herontdekking van ‘n bekende werk moontlik gemaak.

Eweneens, in die eerste deel van Bach se Brandenburgse Konsert no. 3, het die soepel ritmevoering en helder kontrapuntale lynespel verruk. Hierna was die Allegro uit Vivaldi se Dubbelkonsert vir twee tjello’s in g mineur ʼn “dieper” ervaring as die voorafgaande dele. Toni Ivanova en Susan Mouton se dialoog is musikaal beeldryk uitgedra.

Réka Szilvay van die Sibelius Akademie in Finland, die genooide violis wat by spesiale onderrig en meesterklasse betrokke is, was die solis in ʼn volle uitvoering van Haydn se Vioolkonsert in C. Dit was ʼn model van Klassieke suiwerheid, met ʼn beskeie, doelgerigte benadering om die essensie oor te dra.

Die bekende Handel-aria uit sy oratorium Messiah, “Rejoice”, is tegnies akkuraat en betowerend engelagtig deur Eulandri Venter gesing. ʼn Mens kan jou voorstel hoe sy sal klink indien sy die komponis se “Lascia ch’io piangi” bemeester het. In Handel se Orrelkonsert no. 13 (“Koekoek en die nagtegaal”) het die solis Marnus Greyling met styldeurtastende spel vorendag gekom en hom nie van stryk laat bring deur ʼn kerkklok wat skielik begin bengel het nie.

Ten slotte het die ensemble die neo-Klassieke inspirasie van Grieg se Holberg Suite, opus 40, spitsvondig afgerond in hul vertolking van die Rigaudon. Die toegif  is dalk iewers op ʼn solderkamertjie gevind waar dit vir jare vergete was; ʼn lieflike stukkie salonmusiek waarvan ek die titel nie ken nie. Ek het dit laas gehoor toe ek ses was.

  • Die Gauteng Kamermusiekfees sluit Saterdag 7 Desember15:30 af met ʼn galakonsert in dieselfde kerk. Kaartjies: R150 by die deur. gcmf.co.za

Die Odeion Strykkwartet

Uitdagende strykkwartet-premières

deur Paul Boekkooi

Unisa Komponistekonsert. Program – Christo Jankowitz: Strykkwartet no. 3 (2019). Bernett Nkwayi Mulungo: Strykkwartet no. 1 (2019). Péter-Louis van Dijk: iinyembezi (2000/2001). Christopher Jeffery:Holograms (2015). Odeion Strykkwartet – Samson Diamond (eerste viool), Sharon de Kock (tweede viool), Jeanne-Louise Moolman (altviool) en Anmari van der Westhuizen Joubert (tjello), In die Miriam Makeba-konsertsaal, Unisa, Pretoria.

“Vokale musiek verskaf hoofsaaklik plesier d.m.v. van woorde; maar as instrumentale musiek daarin slaag om die gemoedere in beroering te bring, is dit alleen deur eie verdienste. Ook al kan instrumentale musiek net emosies opwek as dit iets beskryf of uitdruk, word ʼn alleenstaande taal gevorm wat vergelykbaar is met die taal van die skilderkuns of poësie.”  Só skryf die Italiaanse komponis Vincenzo Manfredini (1737-1799).

Met dié Unisa-konsert van die Departement van Kuns en Musiek, is drie nuutgeskrewe strykkwartette deur Suid-Afrikaanse komponiste (aldrie verbonde aan die genoemde department), bekend gestel: ‘n Aand ryklik gevul met verdienstelike, uiteenlopende toevoegings tot plaaslik geskrewe strykkwartette.

Die Strykkwartet no. 3 van dr. Christo Jankowitz waarmee geopen is, toon ʼn energieke diversiteit van ideë in sy eerste deel, Allegro moderato. Dit verskerp die luisteraar se aandag en woeker deurlopend met kontrasryke ontwikkelings. Veral die liriese onderdele, soos in die altvioolsolo en die harmonies gelaaide frases tussen die eerste viool en tjello, was meesterlik. Die daaropvolgende Cantilena – Andante mesto is ʼn fynsinnige konstruksie waaromheen heelparty figuratiewe insette deur al vier instrumente opval. Die Lidiese modus waarop die komponis ons in sy programnotas wys, is sfeerryk verwesenlik. In die Rondo-finale – Allegro vivace ervaar ons nie slegs ʼn moeder van ʼn solo vir die tweede viool nie, maar ook ʼn omvormde herhaling daarvan. Ook hier was die kleurrykheid en afwisseling van Jankowitz se verbeeldingkrag sentraal binne ʼn werk met ʼn seldsame graad van wasdom.

Bernett Nkwayi Mulongo se vierdelige Strykkwartet no. 1 is gedeeltelik outobiografies en opgedra aan die moederskant van sy familie. Dit klink in geheel as ietwat onvoorspelbaar, maar verras deurentyd. Die komponis se programnotas is helaas vaag en herhalend. Deel een, Nkwinika, klink morbied en ernstig. Die daaropvolgende Joshua’s Requiem is teen alle verwagtinge in vrolik en beweeglik, met ostinato-frases wat tussen die strykers rondspring, Hierna word kort opeenvolgende onderdele gehoor, terwyl deel vier, Mandlati, met die bytitel The Lost Found Bewildered, hoogs beskrywend is en in die musiek herken word.

Dr. Christopher Jeffery, Hoof van Musiek en Senior Lektor, se Holograms slaan op ʼn wetenskaplike begrip: die driedimensionele beeld deur die inmenging van ligstrale van ʼn saamgestelde ligbron. In sy musiek is daar ʼn obsederende ontwikkeling van temas en newe-temas wat na ʼn klimaks lei. Begeleidende frasepatrone ondersteun aanvanklik die sterk, leidende altvioolsolo. In die eerste van die twee dele word angstige emosies uitgedra voordat ʼn plotselinge stemmingsverandering die luisteraar heel subtiel terugvoer na verwysings wat dit voorafgegaan het. Twaalftoonreekse en ander teen dié tyd oorgebruikte passé-tegnieke werk m.i. téén die samehangendheid van dié werk.

Die drietal komponiste kan met vrug Peter-Louis van Dijk se iinyembezi (‘Trane’) as ʼn navolgbare voorbeeld van deeglike vakmanskap in komposisie in hul visiere hou. Wat die Odeion Strykkwartet betref: Hulle het die drie komponiste se werk in die mees positiewe lig moontlik geplaas. Hulle was die heldinne van die aand.

Figure of 8 Dance Collective in aksie

Om te wag is om te dans

deur Mariana Malan

Wag is deel van almal se lewe. Jy staan in rye in die bank, by die bushalte, voor SARS of die departement van arbeid se kantore. Jy wag vir iets beter in die lewe, vir moeilike tye om verby te gaan of vir daardie skip wat eendag mag inkom.

Hoe jy wag maak van jou die mens wat jy is.

Die vier dansers van Figure of 8 Dance Collective omskep die handeling van wag in die dansproduksie Wag/Waiting tot ʼn kunswerk.

Grant van Ster, Shaun Oelf, Dustin Jantjies en Gabriela Dirkse is die dansers wat op maat van neo-klassieke klanke, minimalistiese elektroniese musiek en bestaande komposisies van o.a. Dexter Britain en Murcof  lewe gee aan iets wat met ʼn passiewe proses assosieer word.  (Britain is pianis, komponis en vervaardiger veral bekend vir “The Time To Run” en Murcof die Meksikaanse elektroniese kunstenaar Fernando Corona.)

Van Ster en Oelf het die choreografie gedoen. Van Ster is ook die choreograaf van die musiekspel Aunty Merle It’s a Girl wat tans in die Baxter-teater te sien is. Hy het ook saam met Oelf opgetree in die aangrypende voorlegging Karatara by vanjaar se Teksmark

Stoele word effektief gebruik om energieke bewegings nog aanskouliker te maak. Wat voor jou afspeel voer jou mee, laat jou na jou asem snak en laat jou wonder hoe soveel aktiwiteit jou tog met soveel innerlike rustigheid en vrede kan vul.

  • Wag/Waiting in die Baxter-ateljee tot 7 Desember. Bespreek by webtickets.
  • Dit word ook twee keer aangebied op die Toyota US Woordfees (6 – 15 Maart 2020) op 9 en 11 Maart.

Dirigent Carel Henn

RSO begeester in Mozart en Beethoven

deur Paul Boekkooi

Symphonic Splendour. Randse Simfonieorkes met Carel Henn (dirigent) en Charl du Plessis (klavier). Program: Die Huwelik van Figaro Ouverture (Mozart); Klavierkonsert no. 3 in c mineur, opus 37 (Beethoven) en Simfonie no. 9 in e mineur, opus 95 (Dvorák). In die Roodepoort-Teater.

In elke groot stad wêreldwyd vind ʼn mens ʼn spesifieke hiërargie tussen sy  bestaande orkeste, hetsy hulle in ʼn professionele kategorie val of deel is van ʼn netwerk waarin jeug- of amateurorkeste hulle bevind. Laasgenoemdes vervul ʼn belangrike funksie op verskeie vlakke: musiekopleiding ten eerste, maar ook die feit dat hulle kultureel ʼn onderdeel vorm binne breër gemeenskapsaktiwiteite wat ʼn sterk samebindende faktor vestig en opbou. Die Randse Simfonieorkes (RSO) bevind hom reeds lank aan die voorpunt van amateurorkeste wat dié funksie vernuftig aan die lewe hou.

Hulle slotprogram vir 2019 se titel was “Symphonic splendour”. Met hul vaste dirigent Carel Henn op die podium en Charl du Plessis wat moes instaan vir ʼn kollega wat ʼn hand beseer het, was die groot gehoor in die Roodepoort-Teater, wat terloops ook baie duidelik uit talle gesinne bestaan het, oorgehaal om die gewilde program te geniet.

Mozart se Huwelik van Figaro ouverture is ʼn bruisende gordynligter in ʼn operahuis, maar ook binne die RSO en Henn se kollektiewe musikale vaardighede, is die ware karakter van die stuk op die spits gedryf. Henn se gekose tempo was so korrek dat dit die ouverture se borrelende gees totaal kon uitdra. ʼn Mens het al moeg geword vir temporekords wat deur professionele orkeste gebreek word, en dít alles ten koste van Mozart se geestigheid, fyn orkestrasie en ʼn subteks wat die hele opera in enkele minute opsom.

Du Plessis het in Beethoven se C mineur concerto die stempel van die komponis se baie persoonlik-universele wese op die uitvoering afgedruk. Sy betoog was op helder teksture gerig. Uitdrukkingskrag en, waar nodig, duidelik omlynde frasering wat afgewissel is deur ʼn ewewigtige beklemtoning van fyner detail, was alles deel van die solis se kerngesonde uitgangspunt. In die Largo is daar bykans perfek daarin geslaag om die oorkoepelende struktuur end-uit te belig. Die Rondo-finale was gelaai met Beethoveniaanse spontaneïteit. Henn en die RSO het hegte ondersteuning gebied. Die enigste teleurstelling was in die openingsdeel se cadenza waar momentele insinkings in die pianis se konsentrasie voorgekom het.

Ná  pouse, in die vertolking van Dvorák se  “Nuwe Wêreld Simfonie”, was dit al gou duidelik dat die orkes net te veel uitgedaag is om ʼn redelik getroue weergawe van die werk as geheel oor te dra. Harde werk het weliswaar tot gedeeltelik bewonderendwaardige resultate gelei, maar die geheel was minder bevredigend, met ʼn orkestrale balans wat dikwels nog te min na wense oorgelaat het.

Frank N Furter (Craig Urbani)

5 vrae aan Craig Urbani

deur Mariana Malan

Jy was in die rolverdeling van die Rocky Horror Show in 1992/1993. Watter rol het jy vertolk en geniet jy dit om weer in die musiekspel te wees?

My eerste professionele rol was Rocky in hierdie ongelooflike musiekspel en ek het dadelik daarop verlief geraak. ʼn Jaar later was ek Brad en nou is ek in die droomrol van Frank N Furter.

Waarom hou gehore so baie van Frank N Furter? 

Hy is totaal onvoorspelbaar. Aan die een kant is hy camp en aan die ander kant butch, die een oomblik skreeusnaaks en die volgende nogal gevaarlik. Hierdie omswaai van die een na die ander maak dit opwindend om hom dop te hou. Gehore hou daarvan om aanmekaar verras te word.

Hoekom hou jy van hom?

Om dieselfde redes as bogenoemde. Dis heerlik om ʼn karakter te vertolk wat hom nie aan grense hoef te steur nie, wat volkome vry is om hom uit te leef

Jy was vroeër vanjaar (2019) die gesofistikeerde Billy Flynn in Chicago. Was dit soveel pret om hom te vertolk as Frank N Furter?

Billy is gesofistikeerd, op die oog af hoflik, intelligent, maar veral gevaarlik. Hy is ook ʼn wonderlike karakter om te vertolk.

Wat laat jou werklik in Frank verander – die grimering of die skoene en die visnetkouse?

Ek is mal oor die grimering omdat dit my totaal anders laat lyk en voel. Dit help my om werklik in die karakter se kop te klim. Die skoene en die res help darem ook. Ek wonder net hoekom my dogter sê ek lyk te tuis in die hoë hakke.

Top 10: Paul Boekkooi se beste teater van 2019
  1. Medea – Teatro patologico (Markteater)
  2. Rhinocéros (Markteater)
  3. Metamorphosis (UJ-Teater)
  4. Kamphoer (Vrystaatse Kunstefees)
  5. Equus (Pieter Toerien)
  6. Violet (Joburg-teater)
  7. Katvoet (Innibos)
  8. Family Secrets (Pieter Toerien)
  9. Sê Groete vir Ma (Innibos)
  10. Die Rypmaakkamer (Lefra)
Top 10: Kobus Burger se beste albums van 2019
  1. Inner Sanctum: Live at the Royal Opera House – Pet Shop Boys
  2. The Highwomen – The Highwomen
  3. Arcadia – Lily Kershaw
  4. Scenery – Emily King
  5. The Medicine Show – Melissa Etheridge
  6. Tales of America – J.S. Ondara
  7. Western Stars – Bruce Springsteen
  8. Lover – Taylor Swift
  9. Ghosteen – Nick Cave
  10. Thanks for the Dance – Leonard Cohen

Spesiale vermelding: Charl du Plessis se Freehand; Ludovico Einaudi se Seven Days Walking: Day 5, Hasta El Cielo deur Khraungbin, The Secret of Letting Go deur Lamb

Marc Lottering as Aunty Merle

Plek vir almal in Aunty se hart   

deur Mariana Malan

Aunty Merle is Kaapstad se Kersgeskenk vir almal. Daar is soveel vreugde, kleurvolle inkleding en plesier dat niemand vanjaar ʼn vaal feestyd hoef te he nie.

Marc Lottering se Aunty Merle It’s a Girl hervat waar die vorige  wegholtreffer Aunty Merle – The Musical opgehou het. Die twee verliefdes (een van Bantry Bay in Kaapstad en die ander een van Athlone ligjare daarvandaan) is nou al vyf jaar getroud. Waar die inwoners van Belgraviastraat in Athlone eers aan Merle se wit skoonseun  en sy snobistiese ouers moes gewoond raak, is daar nou net harmonie en afwagting van dalk die eers Bathlone-baba.

Maar alles verloop nie soos die opgewonde Merle dit in haar visoen en geestesoog sien nie.

Dit kan maklik gebeur dat ʼn opvolg in die skadu van die eerste produksie staan. Dié keer is die opvolg selfs beter as die eerste een.

Marc Lottering en sy span sit ʼn stukkie van die lewe in Kaapstad op die planke  Die karakters kon jy dalk al ontmoet het, die taal hoor jy daagliks op straat. Jy sien die mooi en besonder verligte jonges, die oues, die nydiges, die voortvarendes en dié wat met hartseer stoei en die beste daarvan maak.

Op een verhoog is daar Moslems, Christene, hetroseksuele- en gay paartjies, ʼn onpaar met ʼn jong man en baie ouer vrou, verhoudings tussen mense wat mekaar eintlik glad nie verstaan nie en tog oor die weg kom. Dis eintlik so iets van wat die reënboognasie behoort te wees.

Wat alles nog lekkerder maak is die oorspronklike musiek en liedjies wat saam met die teks uit Lottering se pen kom. Dan is daar die choreografie van Grant van Ster en ʼn orkes met van trompet tot saxofoon. Jy sal nie jou jeukende voete kan beheer nie.

Regisseur Lara Foot beskryf Lottering as “waansinnig skeppend met ʼn vlymskerp begrip van wat menswees in ons land beteken”.

Hierby kan ʼn mens sy deernis met mense voeg. Daar is geen oomblik van kritiek teen enige mens of groep nie. Daar word nooit vinger gewys of verwyt nie. Tekortkominge word aangedui met humor. Almal kan in liefde vir en saam met ander vir mekaar en hulself lag.

Hier is ook geen ego’s betrokke nie. Aunty Merle is die ster en alles draai om haar en haar bekkigheid. Elke ander akteur belig eintlik ʼn ander sy van Merle se groothartige karakter. Dis ‘ensemble-werk” uit die boonste rak wat deurentyd jou lagspiere prikkel.

Vir besoekers uit ander dele van die land is daar ʼn handige verklaring van ʼn paar plaaslike uitdrukkings.

Om hieruit aan te haal: Kykhie horie moenie dik versin wees nie. Gaan kyk kanalla na hierdie stukkie heerlikheid. Dis baie lekkerder as Merle se “lemon meringueww”  en meer verfrissend as Fanta Grape.

  • Aunty Merle It’s a Girl, Baxter-teater, Rondebosch, tot 1 Februarie 2020. Bespreek by webtickets.
Top 10: Kobus Burger se teaterhoogtepunte 2019
  1. Kinky Boots
  2. Rule of Three (Vlaamse Dansseisoen)
  3. Requiem Pour L. (Vlaamse Dansseisoen)
  4. When Giants Waltz (Nataniël)
  5. Kafka’s Metamorphosis (UJ)
  6. Rhapsody: Worbey & Farrell
  7. Jack and the Beanstalk (Janice Honeyman)
  8. NT Live’s Fleabag
  9. An Extraordinarily Ordinary Life
  10. Benny Bushwacker

Spesiale vermelding: Dorothy Ann Gould se kragtoer in Family Secrets; en sir Anthony Sher se meesterklas in Kunene and the King

Koning op die kunstefees-kringloop: Koningin Lear (regie: Marthinus Basson; teks deur Tom Lanoye en vertaling deur Antjie Krog)

Top 10: Mariana Malan se teaterhoogtepunte 2019 
  1. Equus
  2. Macbeth
  3. Koningin Lear
  4. DEURnis
  5. The Old Man and the Sea
  6. Kinky Boots
  7. Okwe Bokhwe
  8. Every Year, Every Day, I’m walking
  9. Wine in the Wildernis
Top 10: Diane de Beer se 10 beste produksies van 2019
  1. Koningin Lear directed by Marthinus Basson
  2. Kamphoer directed by Lara Foot
  3. Samson directed by Brett Bailey
  4. Cion directed by Gregory Maqoma
  5. When Giants Waltz by Nataniël
  6. NT Live’s The Lehman Trilogy by Sam Mendes
  7. Nina Simone Four Women by James Ngcobo
  8. Die Gangsters by Marthinus Basson
  9. Rooilug by Jefferson J Dirks-Korkee
  10. Tien Duisend Ton by Nico Scheepers

Lees Diane se blog: https://debeernecessities.com/

Van links is Zolani Shangase, Daisy the Cow, Germandt Geldenhuys en Casper de Vries in Janice Honeyman se Jack and the Beanstalk.

Dié Jan klim die boontjierank tot bo

deur Kobus Burger

Janice Honeyman verdien die titel as Suid-Afrika se pantomime-koningin. En al het van haar produksies in die verlede onder resepmatigheid en voorspelbaarheid gewankel, was daar terselfdertyd vernuwing, soos verlede jaar se indrukwekkende 3D-ervaring.

Vanjaar is sy terug met Jan en die boontjierank en seker een van die heel beste vokale ensembles in jare. Talle van die sanger-akteurs is uit die musiekspel The Color Purple, waarvan Honeyman ook die regie behartig het. ʼn Groot sarsie van die dawerende applous behoort egter aan Germandt Geldenhuys (van Kanarie– en Binnelanders-faam) vir sy “dame” Mies Miemie Mosbolletjie-Melba, wat sonder enige voorspelbare aanwensels of truuks plus soepel sang die kalklig steel.

Voeg daarby die innoverende stelontwerp en beligting wat die gehoorlid na ʼn magiese wêreld meesleur, en jy het ʼn treffer-produksie wat jonk en oud op hul voete kry om te juig en saam te sing.

Dezlenne Ulster-Weale as Raspberry Rose was soms onhoorbaar in haar solo-dele. Die komediant Casper de Vries het verras met sy sang as die boosaardige Hendrik Hideoso, maar was met die openingsaand effe stram in sy eerste verskyning. Eers ná pouse (as die Reus se vrou) en in ʼn soort Greetje Appelmoes-verskyning het hy sy gehoor oorrompel.

Die hele rolverdeling lewer ʼn energie-ontploffing; van Zolani Shangase as Jack the Joller tot Justin Swartz as Notkop Simon en die fenomenale Clive Gilson as Dik-Dom Dick.

In ʼn meesterskuif het Honeyman en haar span Suid-Afrika se wêreldbekerrugby-oorwinning in die openingsaand se saamsingsekwens geïnkorporeer. Op die koop toe is die kwinkslae soms stuitig en propvol sosiale kommentaar, wat wyd byval behoort te vind. Die herhalende verwysings na drank en bekende handelsname word te ver gevoer. ʼn Mens besef dat van die borge van die produksie (soos ʼn gesinstydskrif) hul verskyning sal maak – dit is immers deel van die panto-tradisie. Maar met soveel kinders wat dit bywoon, is die oormatige inbring van alkohol nie nodig nie.

Al het dié resensent voorheen ander produksies van Jack and the Beanstalk beleef, troon hierdie een kop en skouers bo die res. Dit is so ʼn verruklike viering van kleur en klank dat ʼn

mens nie anders kan as om huppelend die teater te verlaat nie.

  • Die speelvak duur tot 22 Desember by die Joburg-teater, Braamfontein, Johannesburg.

Emma Kotze en Albert Pretorius in MaanSonde. Foto: Nardus Engelbrecht

 Teksmark kikker teaterbedryf op

deur Mariana Malan

Dit wag in die nabye toekoms op teaterliefhebbers: Een vraag aan God; die herbesoek aan ʼn gemeenskap se verlies in die Knysna-brande naby die Karatararivier; die bedreigde blommeskat op Agulhasvlakte; gendervloeibaarheid en taboes soos bababoerdery; bloedskande, en selfs kannibalisme.

Dit is maar ʼn paar van die kwessies wat dramaturge in nuwe tekste aangespreek het by die pas afgelope Teksmark wat oor drie dae (6 tot 8 November) in die Baxter-teatersentrum in Kaapstad aangebied is.

Kunste Onbeperk se Teksmark is nou meer as ʼn terloopse item op teatermakers se jaarprogram. Dis vanjaar vir die vierde keer gehou en dis duidelik die opkikkermiddel waarna die teaterbedryf gesmag het.

Dis nie ʼn kompetisie nie. Dit bied eenvoudig aan dramaturge die geleentheid om nuwe tekste aan te bied  en aan belangstellendes die kans om die teks verder te help ontwikkel tot ʼn volwaardige produksie.

Vanjaar was daar 16 nuwe tekste op die program. Hulle is nie noodwendig reeds voltooi nie en slegs ʼn kort uittreksel uit elke stuk dien as lusmaker. Gesprekke volg, vrae word aan die dramaturge gestel en die gehoor kry insig in wat met die stuk beoog word.

Al 16 aanbiedinge het potensiaal en ʼn groot persentasie was van hoogstaande gehalte. Cornelia Faasen (uitvoerende hoof van die Nasionale Afrikaanse Teater-inisiatief of NATi) het ná afloop van die Teksmark gesê elkeen het die potensiaal om ʼn volwaardige produksie te word.

Die opwinding van die Teksmark lê in die onverwagte juwele wat gesien kan word. Op die program vanjaar was o.m. werk deur die ervare dramaturge Wessel Pretorius, Philip Rademeyer en Herschelle Benjamin, eerste tekste van skrywers wat reeds in ander genres bekend is soos die digter Bibi Slippers en Beyers de Vos, wie se debuutroman Wrok op vanjaar se Barry Ronge Sunday Times Fiction se langlys pryk. Ook die akteurs Wentzel Lombard en Andrico Goosen, die violis Wilken Calitz in samewerking met die choreograaf Grant van Ster en die danser Shaun Oelf het werk geskep.

Die deelname van bekendes as regisseurs en akteurs dui ook op die betrokkenheid van gevestigde name in die teaterbedryf by die Teksmark. In verskillende rolverdelings was onder meer Faniswa Yisa, Waldimar Schultz, June van Merch, Carel Nel, Richard September, Nicole Holm, Joanie Combrink en Albert Pretorius te sien.

Meertaligheid het vanjaar se mark gekenmerk. Lara Foot (uitvoerende hoof en artistieke direkteur van die Baxter-teatersentrum) het haar vreugde hieroor uitgespeek. Sy het die Baxter se verdere betrokkenheid by die Teksmark bevestig.

Die projek is ʼn inisiatief van Kunste Onbeperk, die maatskappy wat onder meer die Klein Karoo Nasionale Kunstefees aanbied, en word moontlik gemaak deur die ondersteuning van NATi en die Baxter-teatersentrum. Die Teksmark is in 2018 vereer met ‘n spesiale Fleur du Cap-prys  vir innovasie in Teater.

Antoinette Lohmann en Jörn Boysen

Barok met intrinsieke drif

deur Paul Boekkooi

Met twee Barokuitvoerings in Gauteng deur die duo Antoinette Lohmann (verskeie viole) en Jörn Boysen (klavesimbel. kitaar en siter) agter die rug – en meer kom elders landwyd! – besef ʼn mens in watter mate dié tydvak in musiekgeskiedenis plaaslik stief behandel word.

Sou ons dit wel in uitvoerings deur plaaslike musici te hore kry, voldoen hulle selde aan die praktyke wat ons minstens van musici met ʼn hoogstaande begrip vir historiese getrouheid sou verwag. Gelukkig ís daar uitsonderings.

Lohmann en Boysen verrig eintlik sendingwerk met hul meesterklasse hier en oorsee, terwyl hul konserte vir luisteraars ʼn verkwikkende openbaring is rondom die aard en wese van Barokmusiek en betrokke musiekstyle. Met hul konsert Saterdagmiddag by Unisa is ons nie slegs aan onbekende werke van Johann Schop, Johann Erasmus Kindermann, N. (Nicolaes?) Goor (sy musiek het gelukkig nie so geklink nie!), Ignazio Albertini, Johann Fischer en die alomteenwoordige veelskrywer Anoniem voorgestel nie. Hulle het die kollig laat val op musikologies-maatskaplike klasseverskille binne die 17de eeuse musieklewe.

Hierdie speelse jukstaposisies “Between Art violinists and Beer Fiddlers” (die slagspreuk waarmee die program geopen is) en vertellings tussendeur, het die gehoor geboei.

Lohmann lig haar gehoor in op die mees natuurlik wyse, soos wanneer sy die begrip scordatura verduidelik. Sy bring nie net die begrip tuis dat die woord beteken (in haar geval) dat die viool anders gestem word as wat konvensioneel as korrek beskou word nie, maar demonstreer ook die emosionele gevoelsverandering wat dit meebring.

Die genoemde Goor, ʼn 17de eeuse Nederlands-Belgiese komponis, se Sonate in scordatura verlewendig die teoretiese sy daarvan in ʼn aandagvergende voordrag – een waarin ook Boysen ʼn leeue-aandeel gehad het. In die Suite van Johann Fischer (1646 -1717) beeld hy benewens die “kunsviolis” ook dié een uit wat musikaal gesproke ʼn “mindere”opleiding gehad het. Dié “violis” is subtiel komies voorgestel deur die fagotspeler Gerhard Benade wat met klompe ná aanvang van die werk die verhoog opgestap en ongesteurd met sy “mindere” opleiding sy beperkte vaardighede met die ander twee gedeel het.

ʼn Dag later, in die St. George’s Anglikaanse Kerk in Parktown, Johannesburg, is ʼn paar van die werke op hul Unisa-program herhaal. Die plaaslike African Renaissance Ensemble  onder aanvoering van hul leier op blokfluit, Adam Golding, het kort werke van Ruffo, Michael Praetorius, Rossi en Boyce uitgevoer. Benewens oomblikke van suur intonasie, het dit voortreflik geklink.  Die Sonate vir 3 onbegeleide viole van Johann Fux het in die uitvoering deur Lohmann, Tanya Spiller en Waldo Alexander met ʼn aangrypende graad van kontrapuntale sereniteit opgeklink. Verskeie ander werke, soos o.m. twee sonates met continuo van Philippe Friedrich Büchner, het die uniekheid van alles verhoog.

  • Lohmann en Boysen se Unisa-program word vanaand. Donderdag 24 Oktober, om 19:30 in die Odeion, Universiteit van die Vrystaat in Bloemfontein herhaal, asook Saterdag 26 Oktober om 16:00 in die St. Andrews Presbiteriaanse Kerk, De Waterkant, Kaapstad.
  • Kaartjies vir albei konserte by die loket.
  • Navrae: Gerhard Benade by 083 280 9784.

Encore argief

  • Simfonieorkeste se repertorium-rondomtalies
  • Resensie van Anne-Sophie Mutter CD
  • Meesleurende Paaskonsert
  • Equus: Om opnuut te glo
  • Twee konings stamp koppe
  • Warm JFO-winterseisoen hier
  • Haydn die juweel van die aand
  • Draai die stilteknoppie harder
  • ʼn Visioenêre Russiese tjellomeester
  • Macbeth vir altyd
  • Job in die Goudstad
  • ʼn Weergalose Skotse simfonie
  • ʼn Byna geslaagde Vivaldi
  • Verrykende familiegeheime
  • Sempre Opera: La Traviata in die Goudstad
  • Musiek van volgroeide wonderkinders
  • Ontmensliking op sy kruuste
  • ʼn Blink gestewelde kat
  • Seldsame teater-alchemie
  • Intieme hotel-intriges
  • Vaarwel aan Russiese voortreflikheid
  • ʼn Puik jonger geslag pianiste tree aan
  • Violet: Onpretensieus en heerlik
  • Knetterdanse laat die vonke spat
  • Die strykstok vertel die verhaal
  • Ander invalshoeke op die ‘Bard’ se R&J
  • Gevoelsryke woordskildering
  • Kwartet op hoë vlak
  • Hoffman se grenslose musikaliteit
  • Beste vyande: Evita en Pieter-Dirk
  • JFO terug na musikale lewensessens
  • Geniale lewe van ʼn skoonheidsgodin
  • Raiskin meesterlik in Brahms se eerste
  • Geen sprake van verveling
  • Fugard-aanklag herleef skreiend
  • Kragtoer van hardebaard-humor
  • Bevredigend, maar nie totaal geslaagd
  • DEURnis open deure in die Kaap
  • Atterbury Klavierkompetisie inspireer
  • Wolfram Christ verras met Gershwin
  • Guabg begeester met Prokofiëf 3
  • Carpenter ʼn Don Quichot vir die orrel
  • Van Alphen se geesdrif en dryfkrag
  • OMS Camarata vul leemtes plaaslik
  • Grooten se Mozart met vernuwende krag
  • ʼn Kersreis met teks en musiek
  • Unisa bied Lente-Musiekfees
  • Palissander verheug met Kersprogram
  • ‘ʼn Baie intense ervaring’
Lees nou